Schönbrunn-paleis

De kleur valt je als eerste op. Een diep, warm geel loopt over de lange voorgevel van het paleis. De mensen hier noemen het Schönbrunn-geel. Op een heldere ochtend lijkt de hele gevel van binnenuit te gloeien. Je staat op een brede stenen binnenplaats. Grind schuift onder je voeten. Aan weerszijden spettert een fontein. Voor je verrijst een van de grootste paleizen van heel Europa.

Dit was het zomerverblijf van de Habsburgse familie. Eeuwenlang regeerden ze vanuit Wenen over een uitgestrekt rijk. Als de warme maanden aanbraken, verlieten ze het drukke stadscentrum en trokken ze hierheen. Het paleis telt 1441 kamers. Slechts een veertigtal daarvan is open voor bezoekers. Toch is de route erdoorheen lang en nodigt elke kamer je uit om je tempo te vertragen. De schaal is moeilijk te bevatten vanaf één punt. Vleugel na vleugel strekt zich uit naar links en rechts.

De naam is afgeleid van water. Volgens een oud verhaal vond een keizer tijdens een jachtpartij in deze bossen een heldere, frisse bron. Hij noemde het de mooie bron. Die naam is aan het land verbonden gebleven. Ooit stond er een eenvoudig jachtslot op deze plek. In de loop der tijd, en na vele verbouwingen, groeide het uit tot het paleis dat u nu ziet.

Het gebouw kreeg zijn huidige vorm onder keizerin Maria Theresia. Zij kwam in 1740 aan de macht. Zij was de enige vrouw die de Habsburgse landen in eigen recht regeerde. Ze voedde zestien kinderen op. Schönbrunn werd zowel een familiehuis als een regeringscentrum. Veel van de warmte die u binnen voelt, stamt uit haar lange regeerperiode.

Stap naar binnen en de sfeer verandert van kamer tot kamer. Sommige zalen zijn licht en rijkelijk versierd met goud. Andere zijn klein, stil en intiem. Witte muren ontmoeten gouden lijsten, de ene ronding na de andere. De stijl heeft een naam: rococo. Het is licht en speels. Het geeft de voorkeur aan zachte, vloeiende vormen boven harde, rechte lijnen. Spiegels vergroten de kleinere kamers. Geschilderde bloemen en linten sieren de muren.

Eén kamer herbergt een verhaal dat nog steeds wordt verteld. In 1762 trad een jongetje op voor de keizerin in dit paleis. Hij was zes jaar oud. Zijn naam was Wolfgang Amadeus Mozart. Het verhaal gaat dat hij, nadat hij klaar was met spelen, op de schoot van de keizerin klom. Datzelfde kind zou later de muziek voorgoed veranderen.

Het paleis heeft ook zware tijden doorgemaakt. De Franse leider Napoleon veroverde Wenen tweemaal. Hij verbleef in 1805 en opnieuw in 1809 in deze vertrekken. Korte tijd sliep een buitenlandse heerser op de plek waar de Habsburgers generaties lang hadden geslapen. De macht verschoof stilletjes binnen deze muren, om vervolgens weer terug te keren.

Loop nu naar de achterkant van het paleis. De tuin strekt zich wijd voor u uit. Hij is vlak en groen, gevormd door lange, rechte paden en lage, strak gesnoeide hagen. Niets hier is toeval. Elke lijn is gepland. Elk pad trekt uw blik naar voren en tilt deze vervolgens omhoog langs de zachte helling.

Bovenaan die helling staat een lang stenen bouwwerk met open bogen. Het heet de Gloriette. De bouw ervan werd voltooid in 1775. Vanaf daar strekt het uitzicht zich uit over de tuin, over de daken van het paleis en richting de stad daarachter. De klim bergopwaarts vergt enige inspanning. De meeste bezoekers zijn het erover eens dat het uitzicht de moeite meer dan waard is. Het bouwwerk werd opgericht om de macht van de Habsburgers te vieren. Tegenwoordig is er een klein café gevestigd waar koffie wordt geserveerd.

Op het terrein bevindt zich nog iets wat weinigen verwachten. Naast het paleis staat de oudste dierentuin ter wereld. Deze opende in 1752 en begon als de privécollectie van de keizer. Ook nu nog wandelen families over de kronkelende paden en staan kinderen dicht bij de hekken om de dieren te bekijken.

In 1996 werden het paleis en de tuinen samen uitgeroepen tot Werelderfgoed. Deze eer omvatte veel meer dan alleen het gebouw; het omvatte het gehele aangelegde landschap eromheen. Het paleis en de tuin waren altijd bedoeld om als één geheel te worden gezien en begrepen. Weinig paleizen in Europa hebben hun terrein zo intact weten te houden.

Een bezoek aan dit paleis heeft een bepaald ritme. Eerst de grandeur van de zalen binnen. Dan de openlucht buiten. Vervolgens de klim naar de Gloriette en de rustige afdaling. De plek is gemaakt voor zowel ceremonie als rust. Terwijl je erdoorheen loopt, ervaar je beide aspecten afwisselend.

Voordat je weggaat, draai je je om en kijk nog een laatste keer achterom. De gele muren. De lange groene paden. De heuvel die zachtjes oprijst erachter. Voor de Habsburgers was dit de plek waar ze even konden ontsnappen aan de last van het regeren. Nu ik hier sta, in de stilte, is het gemakkelijk te begrijpen waarom ze steeds terugkeerden.