Düden-watervallen

Je hoort het voordat je het ziet. Het geluid wordt steeds harder naarmate je verder loopt, en dan verandert de lucht zelf – koeler, zwaarder, met een fijne mist die zich op je armen en de lens van je camera nestelt. Varens en mos groeien weelderig op de natte rotsen. De stenen onder je voeten worden donker en glad. Nog een paar stappen en het water verschijnt, dat in een brede witte laag in de poel beneden stort.

Er zijn twee watervallen in Düden, en bezoekers denken vaak dat het dezelfde plek is. Dat is niet zo. De bovenste waterval ligt landinwaarts, in een schaduwrijk park aan de noordrand van Antalya, waar de rivier in een rotsachtig bassin stort. De onderste waterval ligt een paar kilometer verderop aan de kust, waar dezelfde rivier de kliffen bereikt en rechtstreeks in de Middellandse Zee stroomt. Eén rivier, twee totaal verschillende ervaringen. Als je tijd hebt, bezoek ze dan allebei.

Begin bij de bovenste waterval. Een pad leidt door een klein park met platanen naar de poel aan de voet. Het mooiste is wat er achter het water gebeurt. Een natuurlijke grot loopt onder de rotswand door, en een loopbrug leidt je erdoorheen. Je loopt langs de achterkant van de vallende sneeuwlaag, met rots boven je en water voor je. Het lawaai binnen is zo hard dat mensen het opgeven om te praten.

Kom aan de andere kant naar buiten en kijk achterom. Laat in de ochtend vangt de zon vaak de opspattende sneeuw op en creëert een regenboog die verandert naarmate je verder loopt. De rots in de grot is oneffen en permanent nat, dus houd je vast aan de leuning en loop langzaam. Kinderen zijn dol op dit gedeelte. Fotografen ook, wat betekent dat er soms een rij kan staan bij de smalle stukken. Wees geduldig – het is een korte doorgang en iedereen komt erdoorheen.

Waar komt het water vandaan? Deze hele regio ligt op kalksteen, dat door regen in de loop der tijd oplost en scheuren, kanalen en grotten vormt. Rivieren verdwijnen hier ondergronds en komen ergens anders weer boven. De Düden ontspringt uit krachtige bronnen ten noorden van de stad, gevoed door water dat op het Taurusgebergte is gevallen en ondergronds is gestroomd. Daarom blijft de waterstroom het hele jaar door vrij constant en is het water zelfs midden in de zomer koud.

De kalksteen doet nog iets anders. Water dat opgeloste kalk meevoert, zet dit weer af wanneer het opspat en belucht wordt, waardoor een korstvormige rots ontstaat die travertijn heet. Elke richel die je hier ziet, is het resultaat van dat proces. De waterval bouwt langzaam de klif op waarover hij naar beneden stort. Kijk naar de rand en je ziet misschien hobbelige, gelaagde stenen in plaats van een strakke rand. Takjes en bladeren raken bedekt en worden uiteindelijk onderdeel van de rots.

Het park rond de bovenste waterval is eigendom van de stad en wordt door gezinnen gebruikt als park in plaats van als monument. Er zijn theeplantages onder de bomen, eenden op het stille water boven de waterval en paden langs de rivieroever. In het weekend is het er druk. Doordeweekse ochtenden zijn rustig. Koop een glas thee, ga zitten aan een van de tafels bij het water en kijk hoe de stroming sneller wordt naarmate deze de rand nadert.

En dan de kust. De onderste waterval bevindt zich bij Lara, aan de oostkant van Antalya, waar de rivier het einde van het land bereikt. Hier stort hij zich zo'n veertig meter van een klif rechtstreeks in zee. Er is geen strand onder de waterval en er is geen manier om naar beneden te lopen. Het water slaat tegelijkertijd tegen de rotsen en de Middellandse Zee, en de wind blaast de opspattende golven langs de klifwand.

Een park op de klif biedt uitzicht van boven en van opzij. Platformen en relingen laten je naar beneden kijken, hoewel het zicht vanaf het land beperkt is. Het beste uitzicht heb je vanaf het water. Boottochten vertrekken vanuit de jachthaven en de strandtenten en varen dicht langs de watervallen, zodat je de hele klif in één oogopslag kunt zien. Neem iets mee om je telefoon te beschermen als je een van die boottochten maakt.

De rivier maakt een bijzondere reis. Hij stroomt bovengronds, verdwijnt in de kalksteen, stroomt door grotten en kanalen en komt weer aan de oppervlakte voordat hij de kust bereikt. Onderweg wordt er ook water afgetapt voor de stad en voor de energieopwekking, waardoor de hoeveelheid water die over de watervallen stroomt varieert. Na zware winterregens is de stroming sterk en luidruchtig. In een droge nazomer kunnen beide watervallen er minder diep uitzien dan op de ansichtkaarten.

Praktische tips: De twee locaties liggen apart, elk met een eigen ingang en parkeerplaats, en ze zijn niet te voet bereikbaar – gebruik een taxi, bus of auto om ertussen te komen. Draag schoenen met goede grip, vooral voor het pad door de grot. In de lente is de stroming het sterkst en is het park het groenst. Vroeg of laat op de dag is het licht beter voor foto's en is het minder druk. Er zijn cafés en toiletten op beide locaties.

Een veel grotere versie van dit proces speelt zich af langs de kust. Antalya zelf ligt op een plateau van travertijn en de bleke kliffen boven de oude haven zijn gevormd door hetzelfde kalkrijke water dat gedurende een zeer lange periode stenen heeft afgezet. Wanneer u later langs de kust loopt en naar die geërodeerde rotswand kijkt, ziet u het werk van rivieren zoals deze. Na zware regenval stromen er op verschillende plaatsen kleine watervallen over de klifrand.

Voordat u de bovenste watervallen verlaat, loop even weg van de reling en sta een minuut onder de platanen. Het geluid verandert van een gebrul in een gestage ruis. Ergens daarachter hoor je het verkeer uit de stad zoemen. Het water dat nu langs u stroomt, is als regen gevallen op bergen die u vanaf hier niet kunt zien, heeft ondergronds gestroomd en zal binnen een uur in zee terechtkomen. Voel de koele lucht op uw huid zolang het nog kan.