Oude stad van Antalya

De straten hier zijn smal en geplaveid met ronde stenen. Loop langzaam. Geluid gedraagt zich vreemd tussen de hoge muren – een scooter drie straten verderop klinkt dichtbij, terwijl een gesprek op de volgende hoek verdwijnt. In de zomer is de schaduw diep. In de lente ruikt de lucht naar oranjebloesem en later in het jaar naar gegrilde vis bij de haven. Zo nu en dan opent zich een steegje en krijg je plotseling uitzicht op de zee, ver beneden.

De oude stad heet Kaleiçi, wat 'binnen het kasteel' betekent. Dat is een letterlijke omschrijving. De wijk ligt binnen de oude stadsmuren, die een kleine haven aan de Middellandse Zee omringen. De plattegrond is geen raster. De steegjes kronkelen, worden smal en eindigen zonder waarschuwing. Verdwalen is hier normaal en tevens de beste manier om de plek te verkennen. De muren en de zee zullen je altijd weer terugleiden.

De stad werd in de tweede eeuw voor Christus gesticht door een koning van Pergamon, Attalus II, en is naar hem vernoemd. Het gebied ging over in handen van Rome, vervolgens het Byzantijnse Rijk, daarna de Seltsjoeken en ten slotte de Ottomanen. Elk van deze rijken heeft iets achtergelaten. Wat Kaleiçi zo interessant maakt, is niet één specifiek monument. Het is juist dat je in vijf minuten door vier verschillende eeuwen kunt lopen zonder van straat te hoeven wisselen.

Begin bij de Hadrianuspoort aan de oostkant. Deze poort heeft drie bogen van wit marmer, ingebouwd in de oude stadsmuur, met torens aan weerszijden. De poort werd gebouwd voor een bezoek van keizer Hadrianus in 130 na Christus. Kijk naar beneden als je erdoorheen loopt. De oorspronkelijke bestrating is bewaard gebleven onder het moderne voetpad en vertoont diepe groeven, gemaakt door karrenwielen. De poort was lange tijd dichtgemetseld en werd pas in de moderne tijd heropend.

Het hoogste monument is de Yivli-minaret, de gecanneleerde minaret. Deze is gebouwd van baksteen en de schacht is verdeeld in acht halfronde groeven die van onder naar boven lopen. De minaret dateert uit de Seltsjoekse periode, de dertiende eeuw, en is uitgegroeid tot hét symbool van Antalya. Je ziet het op straatnaamborden en in gemeentelijke logo's. De stroken turquoise tegels bij de basis zijn versleten en komen het best tot hun recht met de zon in je rug.

Op korte loopafstand staat een van de meest gelaagde gebouwen van het land, waar de meeste mensen zonder te stoppen aan voorbijgaan. Het heet Kesik Minare, de afgeknotte minaret. Het bouwwerk begon als een Romeinse tempel. Het werd omgebouwd tot een Byzantijnse kerk. Later werd het een moskee en werd er een minaret aan toegevoegd. Een brand in de negentiende eeuw verwoestte het dak en maakte een einde aan de minaret. Al deze stadia zijn tegelijkertijd zichtbaar in het metselwerk.

Aan de zuidelijke rand van de oude stad, op de klif, staat de Hıdırlık-toren. Deze is rond, gebouwd van grote stenen blokken, en staat op een vierkante basis. Hij is Romeins. Waarvoor hij diende, is niet met zekerheid vastgesteld. Er wordt gesuggereerd dat het een graftombe was voor een belangrijk persoon, een vuurtoren en een verdedigingstoren. Niemand heeft echter een van deze mogelijkheden kunnen bewijzen. Het is een van de mooiste plekken in de stad om de zonsondergang boven het water te bewonderen.

De haven beneden is de reden dat de stad bestaat. Hij is klein, beschut door de klif, en diende eeuwenlang als werkhaven. Handel, pelgrims en legers kwamen erdoorheen. Tegenwoordig liggen er rondvaartboten en jachten, en de kade is bezaaid met restaurants. Loop de helling af in plaats van de lift te nemen, als je de helling aankunt. De omvang van de klif wordt pas echt duidelijk als je hem te voet afdaalt.

De houten huizen vormen de andere helft van Kaleiçi. De huizen uit het Ottomaanse tijdperk hebben hier doorgaans een stenen begane grond en een houten bovenverdieping die over de straat uitsteekt. Deze overkapping wordt een cumba genoemd en stelde de familie in staat om de straat op en neer te kijken zonder zelf gezien te worden. De ramen hebben houten luiken. Binnenplaatsen zijn verborgen achter eenvoudige deuren. Veel van deze huizen functioneren nu als kleine hotels, die kamer voor kamer zijn gerestaureerd.

Kaleiçi is niet altijd zo goed onderhouden geweest. Halverwege de twintigste eeuw was een groot deel van de stad in verval geraakt en gingen er gebouwen verloren. Een restauratieprogramma uit de jaren tachtig bracht daar verandering in. Straten en huizen werden gerestaureerd en de haven werd omgebouwd tot een jachthaven. Het werk oogstte internationale erkenning in de toeristische sector. Het veranderde ook de bewoners. Veel oorspronkelijke bewoners vertrokken toen de huizenprijzen stegen, een patroon dat je in veel oude steden wereldwijd ziet.

Twee dingen zijn zeker een omweg waard. Het Antalya Museum ligt ten westen van de oude stad en herbergt een collectie beeldhouwwerken uit Perge die tot de beste Romeinse collecties ter wereld behoren. En in de straatjes zelf kun je de kleine winkeltjes vinden die vers sinaasappelsap verkopen. Op de vlakte rond de stad groeien citrusvruchten en het fruit wordt ter plekke voor je geperst. Granaatappel is een andere optie en die is pittiger dan de meeste mensen verwachten.

De stadsmuren zijn de moeite waard om te bekijken. Delen ervan zijn bewaard gebleven aan de oost- en zuidkant en het metselwerk verandert naarmate je verder loopt. Grote vierkante blokken onderaan zijn oud. Daarboven wordt het metselwerk ruwer en gevarieerder, met stukken van oudere gebouwen die als opvulling zijn gebruikt. Zoek naar een zuilvormige trommel of een uitgehouwen fragment dat dwars in een muur staat. Bouwers hier gebruikten eeuwenlang alles wat ze maar konden vinden, steeds opnieuw.

Kaleiçi is klein genoeg om in vijftien minuten te doorkruisen en het is de moeite waard om er meerdere keren doorheen te lopen. De ochtend is geschikt voor de monumenten, wanneer het licht op de oostelijke gevels valt en de winkels nog opengaan. De middag is ideaal voor de haven en een boottochtje langs de kliffen. 's Avonds is het gezellig om door de straatjes te slenteren, wanneer de dagtoeristen vertrokken zijn en de bewoners naar buiten komen. De wijk voelt aan als drie verschillende plekken, afhankelijk van het tijdstip waarop je erdoorheen loopt.

Zoek 's avonds een muurtje vlakbij de klifrand en ga erop zitten. Beneden je kabbelt het water tegen de rotsen en de bergen aan de overkant van de baai veranderen van grijs naar roze naarmate het licht verdwijnt. Achter je loopt een straatje waar je eerder doorheen liep leeg. Mensen hebben al meer dan tweeduizend jaar vanaf deze klif naar dezelfde baai gekeken. Vanavond is het jouw beurt en niemand heeft het uitzicht kunnen verbeteren.