अंताल्या जुने शहर

इथले रस्ते अरुंद आहेत आणि ते गोलाकार दगडांनी बांधलेले आहेत. सावकाश चाला. उंच भिंतींच्या मधून आवाज विचित्रपणे येतो — तीन रस्ते दूर असलेली स्कूटर जवळ असल्यासारखी वाटते आणि पुढच्या कोपऱ्यावरचे संभाषण नाहीसे होते. उन्हाळ्यात दाट सावली असते. वसंत ऋतूत हवेत संत्र्याच्या फुलांचा सुगंध दरवळतो आणि वर्षाच्या उत्तरार्धात बंदराजवळ भाजलेल्या माशांचा वास येतो. अधूनमधून एखादी गल्ली मोकळी होते आणि तुम्हाला खाली दूरवर पसरलेल्या समुद्राचे अचानक दर्शन घडते.

जुन्या शहराला कालेइची (Kaleiçi) म्हणतात, ज्याचा अर्थ 'किल्ल्याच्या आत' असा होतो. हे एक शब्दशः वर्णन आहे. हा परिसर जुन्या शहराच्या भिंतींच्या आत वसलेला आहे आणि भूमध्य समुद्रावरील एका लहान बंदराला वेढलेला आहे. याची रचना जाळीदार नाही. गल्ल्या वळतात, अरुंद होतात आणि अचानक संपतात. येथे हरवणे सामान्य आहे आणि हे ठिकाण पाहण्याचा तोच योग्य मार्ग आहे. भिंती आणि समुद्र तुम्हाला नेहमी परत आणतील.

या शहराची स्थापना इसवी सन पूर्व दुसऱ्या शतकात, पर्गामोनचा राजा अटालस दुसरा याने केली होती आणि त्याच्या नावावरूनच शहराला नाव देण्यात आले. ते रोमच्या ताब्यात गेले, मग बायझंटाईन साम्राज्याच्या, त्यानंतर सेलजुकांच्या आणि मग ओटोमनांच्या ताब्यात गेले. त्या प्रत्येकाने काहीतरी शिल्लक ठेवले. कालेइचीला मनोरंजक बनवणारे कोणतेही एक स्मारक नाही. तर ते हे आहे की, तुम्ही रस्ता न बदलता पाच मिनिटांत चार वेगवेगळ्या शतकांमधून फिरू शकता.

पूर्वेकडील हॅड्रियनच्या दरवाजापासून सुरुवात करा. जुन्या भिंतीमध्ये पांढऱ्या संगमरवराच्या तीन कमानी आहेत आणि दोन्ही बाजूंना मनोरे आहेत. इ.स. १३० मध्ये सम्राट हॅड्रियनच्या भेटीसाठी ते बांधले गेले होते. त्यातून जाताना खाली पाहा. आधुनिक पदपथाखाली मूळ फरसबंदी जतन केलेली आहे आणि त्यावर बैलगाडीच्या चाकांनी तयार केलेले खोल ठसे आहेत. हा दरवाजा बऱ्याच काळासाठी बंद होता आणि आधुनिक काळातच तो पुन्हा उघडण्यात आला.

येथील सर्वात उंच वास्तू म्हणजे यिवली मिनार, एक नक्षीदार मिनार. तो विटांनी बांधलेला आहे आणि त्याचा स्तंभ खालून वरपर्यंत जाणाऱ्या आठ अर्धवर्तुळाकार नक्षींमध्ये विभागलेला आहे. हे सेल्जुक काळातील, तेराव्या शतकातील आहे आणि ते अंताल्याचे दृश्य प्रतीक बनले आहे. ते तुम्हाला रस्त्यांवरील फलकांवर आणि महानगरपालिकेच्या लोगोवर दिसेल. पायथ्याजवळील फिरोजी रंगाच्या फरशांचे पट्टे झिजले आहेत आणि सूर्य पाठीमागे असताना ते सर्वात सुंदर दिसतात.

थोड्याच अंतरावर देशातील सर्वात स्तरित इमारतींपैकी एक उभी आहे आणि बहुतेक लोक न थांबता तिच्यावरून पुढे जातात. तिला केसिक मिनार, म्हणजेच कापलेला मिनार, म्हणतात. या वास्तूची सुरुवात रोमन मंदिर म्हणून झाली. त्याचे बायझंटाईन चर्चमध्ये रूपांतर झाले. नंतर ती मशीद बनली आणि तिला एक मिनार जोडण्यात आला. एकोणिसाव्या शतकात लागलेल्या आगीने छत नष्ट केले आणि मिनारचा काही भाग कापला. हे सर्व टप्पे दगडकामात एकाच वेळी दिसतात.

जुन्या शहराच्या दक्षिण टोकाला, कड्याच्या माथ्यावर, हिदिरलिक बुरुज उभा आहे. तो गोलाकार असून मोठ्या दगडी ठोकळ्यांनी बांधलेला आहे आणि त्याचा पाया चौकोनी आहे. तो रोमनकालीन आहे. तो कशासाठी होता हे निश्चित नाही. एखाद्या महत्त्वाच्या व्यक्तीची कबर, एक दीपगृह आणि एक संरक्षक टेहळणी चौकी यांसारख्या सूचना आहेत. त्यापैकी एकही गोष्ट कोणीही सिद्ध केलेली नाही. पाण्यावर सूर्यास्त पाहण्यासाठी शहरातील हे एक उत्तम ठिकाण आहे.

खाली असलेले बंदर हेच या शहराच्या अस्तित्वाचे कारण आहे. ते लहान आहे, कड्याच्या आश्रयाखाली आहे आणि शतकानुशतके ते एक कार्यरत बंदर म्हणून कार्यरत होते. त्यातून व्यापार होत असे, तसेच यात्रेकरू आणि सैन्यदेखील येत-जात असत. आज येथे पर्यटकांच्या बोटी आणि नौका उभ्या असतात, आणि धक्कावर रेस्टॉरंट्सची रांग लागलेली आहे. जर तुम्हाला उतार चढता येत असेल, तर लिफ्टने जाण्याऐवजी रॅम्पवरून चालत खाली या. पायी उतरल्यावरच कड्याच्या विशालतेची कल्पना येते.

कालेइचीचा दुसरा अर्धा भाग म्हणजे येथील लाकडी घरे. येथील ओटोमनकालीन घरांमध्ये सामान्यतः दगडाचा तळमजला आणि रस्त्यावर पुढे आलेला लाकडी वरचा मजला असतो. या पुढे आलेल्या भागाला 'कुंबा' म्हणतात, आणि त्यामुळे कुटुंबाला न दिसता गल्लीतील वर-खाली पाहता येत असे. खिडक्यांना लाकडी तावदाने आहेत. साध्या दरवाजांमागे अंगणे लपलेली आहेत. यापैकी अनेक घरे आता एक-एक करून नूतनीकरण करून लहान हॉटेल्स म्हणून चालवली जातात. कालेइचीची नेहमीच काळजी घेतली जात नव्हती. विसाव्या शतकाच्या मध्यापर्यंत, त्याचा बराचसा भाग जीर्ण झाला होता आणि इमारती नष्ट होत होत्या. १९८० च्या दशकातील एका संवर्धन कार्यक्रमाने हे चित्र बदलले, रस्ते आणि घरे पुनर्संचयित केली आणि बंदराचे मरीनामध्ये रूपांतर केले. या कामाला पर्यटन क्षेत्रात आंतरराष्ट्रीय मान्यता मिळाली. यामुळे येथे कोण राहते हे देखील बदलले. मालमत्तेच्या किमती वाढल्यामुळे अनेक मूळ रहिवासी बाहेर निघून गेले, जे जगभरातील जुन्या शहरांमध्ये आढळणारे एक सामान्य चित्र आहे.

येथील वाटेवर थोडे बाजूला जाऊन भेट देण्यासारख्या दोन गोष्टी आहेत. अंताल्या संग्रहालय जुन्या शहराच्या बाहेर पश्चिमेला आहे, आणि त्यात पर्गे येथील शिल्पकला आहे, जी जगातील सर्वोत्तम रोमन संग्रहांपैकी एक मानली जाते. आणि गल्ल्यांमध्येच, ताज्या संत्र्याचा रस विकणारी छोटी दुकाने शोधा. शहराभोवतीच्या मैदानावर लिंबूवर्गीय फळे पिकतात आणि तुमच्यासमोरच ती फळे पिळून रस काढला जातो. डाळिंब हा दुसरा पर्याय आहे, आणि तो बहुतेक लोकांच्या अपेक्षेपेक्षा जास्त तिखट असतो.

येथील भिंतींकडे लक्ष देणे फायदेशीर ठरते. पूर्वेकडील आणि दक्षिणेकडील बाजूंना काही भाग टिकून आहेत आणि तुम्ही जसजसे पुढे जाल तसतसे त्यांचे बांधकाम बदलत जाते. तळाशी असलेले मोठे चौकोनी दगडी ठोकळे प्राचीन आहेत. त्यांच्या वरचे दगडी बांधकाम अधिक खडबडीत आणि मिश्र स्वरूपाचे आहे, ज्यात जुन्या इमारतींचे तुकडे भराव म्हणून पुन्हा वापरले आहेत. एखाद्या स्तंभाचा मध्यभाग किंवा भिंतीत आडवा पडलेला कोरीव तुकडा शोधा. येथील बांधकाम करणाऱ्यांनी शतकानुशतके जे काही हाती लागेल ते वारंवार वापरले.

कालेइची इतके लहान आहे की पंधरा मिनिटांत ओलांडता येते, आणि अनेकदा फिरून आल्यावर त्याचे फळ मिळते. सकाळची वेळ स्मारकांसाठी योग्य असते, जेव्हा पूर्वेकडील दर्शनी भागांवर प्रकाश पडतो आणि दुकाने अजून उघडत असतात. दुपारची वेळ बंदरासाठी आणि कड्यांच्या बाजूने बोटीतून फिरण्यासाठी योग्य असते. संध्याकाळची वेळ गल्ल्यांसाठी योग्य असते, जेव्हा दिवसाचे पर्यटक निघून गेलेले असतात आणि रहिवासी बाहेर पडलेले असतात. तुम्ही या परिसरातून केव्हा फिरता यावर अवलंबून, हा परिसर तीन वेगवेगळ्या ठिकाणांसारखा वाटतो.

संध्याकाळी कड्याच्या काठाजवळ एक भिंत शोधा आणि त्यावर बसा. तुमच्या खाली पाणी खडकांवर आदळत आहे आणि खाडीच्या पलीकडील डोंगर प्रकाश कमी झाल्यावर राखाडी रंगातून गुलाबी रंगात बदलतात. तुमच्या मागे, तुम्ही आधी ओलांडलेली एक गल्ली रिकामी होत आहे. दोन हजार वर्षांहून अधिक काळापासून लोक याच कड्यावरून याच खाडीकडे पाहत आले आहेत. आज रात्री तुमची पाळी आहे, आणि दृश्याच्या बाबतीत कोणीही सुधारणा केलेली नाही.