Phaselis

Het eerste wat je opvalt is de geur van dennenhars in de warme lucht. Dennennaalden bedekken de grond en verzachten je stappen. Cicaden maken een vlak, constant geluid vanuit de takken. Dan openen de bomen zich en zie je aan beide kanten water, heel stil en helder, met gehouwen stenen aan de rand. Ergens in de buurt rollen kleine golfjes op een kiezelstrand. Het marmer onder je voeten is gepolijst en een beetje glad.

Phaselis werd gebouwd op een klein schiereiland met drie havens, en die vorm verklaart alles over de plaats. Eén baai ligt op het noorden, één op het zuiden en een derde ligt in het midden. Hoe de wind ook waaide, een schip kon hier beschutting vinden. De stad strekte zich uit over de landtong tussen de havens. Je kunt in een paar minuten van de ene haven naar de andere lopen, en dat is precies waarom handelaren er graag kwamen.

De stad werd gesticht door Griekse kolonisten van het eiland Rhodos, volgens de overlevering in de zevende eeuw voor Christus. Een lokale legende vertelt dat ze het land van een herder kochten en ervoor betaalden met gedroogde vis. Beschouw dit eerder als folklore dan als geschiedenis. Wat wel duidelijk is, is het karakter dat het heeft voortgebracht. Phaselis leefde van handel en scheepvaart in plaats van landbouw, en onderhield contacten met Egypte, Griekenland en de rest van het oostelijke Middellandse Zeegebied.

Alexander de Grote kwam hier tijdens zijn veldtocht door Klein-Azië. De stad stuurde hem een gouden kroon en verwelkomde hem in plaats van hem tegen te werken. Hij bleef er de hele winter voordat hij verder trok. Plutarchus vertelt een kort verhaal over dat bezoek. Na een lang diner vonden Alexander en zijn metgezellen een standbeeld op de markt van een schrijver die hij kende, en ze versierden het voor de grap met slingers. De markt waar dat gebeurde, ligt nu onder je voeten.

De ruggengraat van de site is de hoofdstraat. Deze loopt tussen de zuidelijke en de centrale haven, is geplaveid met grote stenen platen en breed genoeg voor karren. Aan beide uiteinden leiden trappen omhoog. Loop er rustig doorheen. Je ziet uitsparingen voor deuropeningen, afwateringskanalen langs de zijkanten en de stompjes van zuilen die ooit schaduw boden aan de winkelgevels. In de zomer wordt de steen zo heet dat je hem door dunne zolen heen voelt.

Aan het zuidelijke uiteinde van die straat staan de overblijfselen van een poort die gebouwd werd voor keizer Hadrianus, die in de tweede eeuw veelvuldig door de provincies reisde. Alleen de onderste lagen zijn bewaard gebleven, met fragmenten van de inscriptie die zijn naam vermeldde. Romeinse steden langs deze kust bouwden monumenten zoals deze om een keizerlijk bezoek te markeren of om er een uit te nodigen. Ga in de opening staan en kijk noordwaarts langs de straat om te zien hoe de ingang eruitzag.

Langs de straat passeert u badhuizen en de open pleinen die als marktplaatsen dienden. Zoek in de badhuizen naar de bakstenen pilaren die ooit een verhoogde vloer droegen waar warme lucht onder circuleerde. In sommige ruimtes zijn nog stukjes pleisterwerk te zien. Er is ook een klein bouwwerk dat vaak wordt geïdentificeerd als een heiligdom of monument, vlakbij de haven. Het is grotendeels begroeid, waardoor de contouren in het vroege voorjaar beter zichtbaar zijn.

Het theater ligt op de helling boven de straat, gedeeltelijk uitgehouwen in de heuvel. Het is bescheiden van omvang in vergelijking met de grote theaters in de regio. Klim naar de bovenste rijen en draai u om. Door een opening in de bomen zie je de berg die deze kust domineert, en aan de andere kant de zee. Het publiek keek hier naar voorstellingen met die berg op de achtergrond. De zitplaatsen zijn hier en daar beschadigd, dus loop voorzichtig de trap op.

Water was de zwakke plek van de stad, en de oplossing was een aquaduct. Een lang kanaal voerde water van een bron landinwaarts naar het bebouwde gebied bij de noordelijke haven. Delen ervan staan nog steeds overeind, op ooghoogte en hoger, en lopen in een rechte lijn door de bomen die onmiskenbaar is zodra je hem ziet. Volg hem een paar minuten als je tijd hebt. Het is een van de best bewaarde aquaducten aan de Lycische kust.

Voorbij het hoofdgedeelte strekt de necropolis zich uit in het bos. Stenen sarcofagen liggen tussen de dennenbomen, sommige opengebarsten, andere met hun zware, gebogen deksels nog intact. Veel sarcofagen zijn helemaal niet versierd. Andere vertonen eenvoudige lijstwerk en vervaagde inscripties. Grafrovers en aardbevingen zijn verantwoordelijk voor het grootste deel van de schade. Het is er rustig en je hebt de graven vaak helemaal voor jezelf, zelfs als de havens druk zijn.

Mensen komen hier om te zwemmen, maar ook om de ruïnes te bekijken. De stranden bij de havens bestaan uit kiezels en grof zand, en het water loopt geleidelijk af. Neem een handdoek en waterschoenen mee. Er is weinig schaduw achter de boomgrens en de voorzieningen ter plaatse zijn beperkt, dus neem water mee. Ga vroeg in de ochtend als je de plek voor jezelf wilt hebben, want de rondvaartboten uit Kemer komen later in de ochtend aan en meren voor de kust aan.

Loop voordat je vertrekt naar het einde van de havenmuur en ga staan waar de bestrating het water raakt. De stenen onder je zijn gelegd zodat er vracht kon worden gelost. Schepen meerden precies hier aan, in deze baai, met dezelfde berg op de achtergrond en dezelfde dennenbomen die hun naalden in het water lieten vallen. Er is niets op gebouwd. Luister even naar de cicaden en de kleine golfjes en neem dan het pad terug door de bomen.