Karaköy

Begin met die reuk. Vis braai êrens naby, en die rook dryf langs die waterfront saam met die diesel van die veerbote. 'n Bootshoring klink, laag en lank, en die geluid weerkaats van die geboue agter jou af. Meeue skree oor die water. Onder jou voete is die plaveisel ongelyk en effens olierig. Mans dra kratte. Iemand sleep 'n metaaltrollie oor keistene. Agter dit alles styg die grond steil na 'n kliptoring op die heuwel.

Jy staan aan die noordekant van die Goue Horing, onderaan die helling wat die Europeërs eens Galata genoem het. Dit was nog altyd die aankomspunt. Vrag het hier geland, passasiers het hier geland, geld het hier van eienaar verwissel. Dit is 'n werkende waterfront wat toevallig pragtig is, eerder as 'n pragtige waterfront wat gemaak is om besig te lyk. Daardie onderskeid maak saak, en jy kan dit binne vyf minute se rondloop voel.

In die dertiende eeu het handelaars van Genua handelsregte op hierdie oewer van die Bisantynse keisers verkry. Hulle het 'n ommuurde kolonie gebou met sy eie regering, sy eie kerkklokke en sy eie doeanekantoor. Die toring op die heuwel bo jou was die hoogtepunt van hul verdediging. Van die Bisantynse kant van die water af was hierdie distrik 'n vreemde stad wat nie heeltemal onder beheer was nie, en wat nooit regtig verander het nie.

Die brug voor jou kruis die Goue Horing na die ou stad. Kyk langs die boonste dek. Vissermanne staan skouer aan skouer met lang hengels, soms honderde van hulle, en hul lyne val reguit af na die water. Hulle vang klein vissies in groot hoeveelhede. Onder die paddek is daar 'n hele vloer van restaurante op watervlak, so mense eet direk onder die verkeer. Die huidige brug is die jongste van verskeie. Vroeëre brugte het op pontons gedryf.

Eet nou iets. Visbroodjies is die plaaslike spesialiteit langs hierdie kus - gegrilde vis in 'n halwe brood met rou ui, slaai en 'n harde drukkie suurlemoen. Eet dit regop, naby die water, met jou elmboë uit. Daar sal gepekelde groente langsaan te koop wees, en 'n skerp raap sap genaamd şalgam wat die meeste besoekers een keer probeer. Die hele maaltyd neem ongeveer ses minute en kos minder as 'n koffie in die meeste stede.

Draai nou landinwaarts en stap op die straat bekend as Bankalar Caddesi, die straat van banke. In die negentiende eeu was dit die finansiële sentrum van die Ottomaanse Ryk. Banke, versekeringshuise, telegraafkantore en handelsfirmas het dit omsoom, en die geld wat die staat gefinansier het, het deur hierdie deure beweeg. Die geboue is hoog, swaar en Europees van styl. Die straat is steil, smal en permanent in skaduwee, wat die skaal nog sterker maak.

Die belangrikste gebou in die straat was die hoofkantoor van die Ottomaanse Bank, wat in 1892 voltooi is. Kyk mooi daarna en stap dan om na die ander kant. Die twee fasades stem nie ooreen nie. Die straatfront gebruik 'n oosterse dekoratiewe styl, terwyl die kant wat na die Goue Horing wys, baie meer klassiek en Frans is. Een argitek het albei ontwerp. Die bank was gesamentlik Brits en Frans, maar het die ryk se naam gedra, en die gebou is ontwerp om twee dinge gelyktydig te argumenteer.

'n Entjie verder af daal 'n geboë dubbeltrap teen die heuwel af in 'n vorm waarvan fotograwe hou. Die Camondo-familie het daarvoor betaal. Hulle was Joodse bankiers van hierdie stad, geweldig ryk, wat Ottomaanse staatsprojekte gefinansier en skole en hospitale gebou het. Later het lede van die familie na Parys verhuis en daar kunsversamelaars geword. Die lyn het tydens die Tweede Wêreldoorlog in die Nazi-kampe geëindig. Hul trap is steeds hier, steeds in daaglikse gebruik deur mense wat inkopies dra.

Loop in die agterstrate en vind die Arabiese Moskee. Dit is een van die vreemdste geboue in Istanbul, en amper niemand besoek dit nie. Dit het begin as 'n Dominikaanse kerk gedurende die Genuese tydperk, en dit het 'n vierkantige Gotiese kloktoring en 'n lang steil dak. Na die verowering het dit 'n moskee geword, en die kloktoring het die minaret geword. Dit werk steeds as 'n moskee. Die vloerplan is 'n Middeleeuse Latynse kerk, en die binnekant is 'n stil buurtgebedsaal.

Terug naby die waterkant, soek vir 'n klein stasie-ingang met 'n klipfasade. Dit is die een kant van 'n ondergrondse kabelspoorweg wat na die boonste distrik klim. Dit het in 1875 geopen, wat dit een van die oudste ondergrondse stedelike spoorweë enige plek maak. Dit loop slegs 'n paar honderd meter, en die rit duur ongeveer negentig sekondes. Handelaars het dit gebou omdat hulle moeg was om teen die heuwel op te stap. Die redenasie was heeltemal prakties, en die resultaat was histories.

Naby die kus staan 'n moskee en 'n badhuis uit die sestiende eeu, albei toegeskryf aan die groot hofargitek Sinan. Hulle is gebou vir 'n vlootbevelvoerder van die Ottomaanse vloot. Daardie bevelvoerder het sy lewe in Italië begin en is as jong man op see gevange geneem, toe bekeer en tot die top van die Ottomaanse vloot gestyg. Sy loopbaan sê baie oor hoe hierdie ryk gewerk het. Talent kon in een leeftyd oor grense, godsdienste en tale beweeg.

Die waterfront self is onlangs herbou. 'n Vaartterminaal het hier in 2021 geopen, en die ontwerpers het die terminaalgebou ondergronds geplaas. Paspoortbeheer, bagasie en doeane sit alles onder die oppervlak, sodat die kuslyn hierbo oop bly om langs te loop. Wanneer 'n skip dok, maak dele van die grond oop om passasiers toe te laat. Die resultaat is 'n promenade waar 'n werkende hawe voorheen agter heinings afgesluit was. Plaaslike mening oor die verandering is nie eenparig nie.

Loop na die rand van die water en stop daar. Veerbote kruis voortdurend. Die ou stad lê oorkant die Goue Horing met sy koepels en minarette, en dit lyk naby genoeg om aan te raak. Agter jou klim die heuwel verby oewers, 'n moskee wat 'n kerk was, en 'n trap wat gebou is deur 'n familie wat nie meer bestaan nie. Alles hier het per see aangekom, insluitend die meeste van die mense. Kyk na nog 'n veerboot wat inkom, en besluit dan watter kant toe om te gaan.