Balıklıgöl

Woda rozbija się u twoich stóp i nie skacze jedna ryba – to setki naraz. Rzuć garść zanęty, a powierzchnia zamienia się w kłębowisko pomarańczowych i szarych grzbietów. Dźwięk jest mokry i głuchy, niczym powolne oklaski. Nad tobą platany zatrzymują upał. Czujesz zapach herbaty, kurzu i ciepłego kamienia. Gdzieś za tobą rozbrzmiewa wezwanie do modlitwy. Ten długi basen znajduje się w środku miasta i jest pełen karpi.

Basen jest wyłożony ciosanym kamieniem i obramowany brukowaną ścieżką. Od strony północnej, bezpośrednio nad wodą, znajduje się arkada ostrołukowych łuków, która w odbiciu powtarza się do góry nogami. Woda jest płytka i czysta w pobliżu ściany, a ryby widać ułożone warstwami. Niektóre są duże i blade, inne prawie czarne. Zbierają się wszędzie tam, gdzie stoją ludzie. Nikt ich nie przegania i nikt tu nie łowi. To pierwsza rzecz, którą trzeba zrozumieć o tym miejscu.

Powodem jest historia opowiadana tu od bardzo dawna. Tradycja głosi, że prorok Abraham spierał się z władcą miasta, królem znanym jako Nimrod, i został zrzucony ze wzgórza na wielki ogień. W tej historii Bóg przemienił ogień w wodę, a płonące węgle w ryby. To raczej tradycja religijna niż udokumentowana historia. Wyjaśnia to jednak istnienie sadzawki, ryb i cichego tłumu wokół.

Dla wierzących karpie są chronione. Ludzie kupują małe worki z paszą ze straganów przy wejściu i wrzucają ją garściami, a dzieci wychylały się daleko za krawędź. Usłyszysz, że zjedzenie jednej z tych ryb przynosi nieszczęście. Cokolwiek o tym myślisz, praktyczny skutek jest realny. Sadzawka pośrodku gorącego południowego miasta mieści gęstą, niezakłóconą populację ryb, karmioną przez cały dzień przez obcych. Przyjrzyj się chwilę, a zobaczysz, jak podążają śladami wzdłuż muru.

W rzeczywistości są tu dwa sadzawki. Większa nosi nazwę Halil-ür Rahman, tytuł nadany Abrahamowi, oznaczający przyjaciela Miłosiernego. Mniejszy basen znajduje się niedaleko na południe, nazwany na cześć Zelihy, postaci z lokalnej legendy. Drugi basen jest zazwyczaj cichszy, a drzewa wokół niego starsze i gęstsze. Przejdź tam. Zobaczysz te same ryby i tę samą zieloną wodę, z dużo mniejszą liczbą ludzi między tobą a krawędzią.

Budynki obramowują wodę niemal z każdej strony. Na zachodnim krańcu stoi meczet Halil-ür Rahman z kwadratowym minaretem i niewielkim cmentarzem obok. Wzdłuż północnej krawędzi, meczet osmański z arkadowym dziedzińcem, zwrócony jest bezpośrednio w stronę basenu. Kompleks ten nosi nazwę od osmańskiego gubernatora z XVIII wieku. Kopuły, łuki i minarety wydają się odwrócone w wodzie, gdy tafla jest nieruchoma. Fotografowie czekają tu późnym popołudniem właśnie na to.

Teraz spójrz w górę, na południe. Nad basenem wznosi się skaliste wzgórze z pozostałościami cytadeli na szczycie i dwiema wysokimi kolumnami stojącymi na grzbiecie. Ludzie nazywają je Tronem Nimroda. Kolumny są starożytne, a na jednej z nich widnieje inskrypcja w języku syryjskim, starożytnym języku tego regionu, wymieniająca członka rodziny rządzącej miastem. Historia poniżej i kamień powyżej pochodzą z dwóch różnych światów.

Miasto wokół ciebie znane było pod wieloma nazwami. W czasach greckich i rzymskich nazywało się Edessa i było stolicą małego królestwa na pograniczu większych imperiów. Stało się wczesnym i ważnym ośrodkiem chrześcijaństwa, ze szkołą nauczającą w języku syryjskim. Później przechodziło kolejno pod panowanie Arabów, Ormian, Krzyżowców, Turków i Osmanów. Nazwa Urfa dotarła do nas przez wszystkie te warstwy.

Na zachód od sadzawki znajduje się kompleks meczetowy, w którym znajduje się mała jaskinia. Tradycja głosi, że Abraham urodził się w niej i ukrywał się tam jako dziecko. Są oddzielne wejścia dla mężczyzn i kobiet, a niskie przejście prowadzi do kamiennej komnaty i źródła. Zwiedzający poruszają się cicho, niektórzy niosąc różaniec. Historycy nie są zgodni co do tego, czy to miasto jest Ur, o którym mowa w Biblii. Tak czy inaczej, jaskinia jest mała, wilgotna i ma inną temperaturę niż ulica na zewnątrz.

Oto coś, co zaskakuje większość odwiedzających. W 1993 roku, podczas prac budowlanych w tej okolicy, robotnicy odkryli naturalnej wielkości ludzką figurę wyrzeźbioną w wapieniu. Nie ma ust, a jej oczy są osadzone w czarnym kamieniu. Ma około jedenaście tysięcy lat i jest jedną z najstarszych figur ludzkiej wielkości, jakie kiedykolwiek znaleziono. Można ją zobaczyć w miejskim muzeum archeologicznym, niedaleko stąd. Stała tu na długo przed powstaniem którejkolwiek z historii, o których właśnie słyszałeś.

Odejdź od wody, a wokół ciebie otworzy się park — ławki, herbaciarnie, rodziny, sprzedawcy z balonami i prażoną ciecierzycą. Wieczorem cała okolica zjeżdża się tutaj. Jeśli późnym latem przejdziesz się po starszych ulicach w pobliżu, spójrz w górę. Możesz zobaczyć pastę z czerwonej papryki i chili suszące się na płaskich dachach. Ciemnoczerwone płatki lokalnej papryki, zwane isot, są wytwarzane w ten sposób i są dodawane do prawie każdej potrawy gotowanej w tym mieście.

Wróć jeszcze raz na brzeg basenu. Usiądź na niskim murku. Ryby poruszają się pod powierzchnią, powoli zmieniając kształty, łuki powtarzają się w wodzie, a dźwięk to głównie głosy i ruch wody. Ludzie przybywali w to miejsce od wieków, z powodów, które nie były dla wszystkich jasne. Jesteś teraz jednym z nich, przez kilka minut, w cieniu, w samym sercu bardzo starego miasta.