Uzungöl

Wysiadasz z samochodu, a pierwszą rzeczą, która Cię uderza, jest temperatura. Powietrze jest chłodne i wilgotne nawet w sierpniu, pachnie dymem z drewna, żywicą sosnową i zimną wodą. Gdzieś niedaleko płynie strumień, głośny i nieustanny. Nad dachami chmury wiszą nisko na ciemnozielonych zboczach i przesuwają się, gdy je obserwujesz. Jeśli przyjechałeś znad Morza Czarnego w ciągu godziny, zmiana jest nagła.

Nazwa oznacza długie jezioro i dokładnie tym ono jest – wąskim pasem wody ciągnącym się wzdłuż dna stromej doliny w dystrykcie Çaykara, na wysokości około 1100 metrów nad poziomem morza. Nie jest duże. Można je zobaczyć z jednego końca na drugi. To, co sprawia, że działa, to otaczająca je rama: zbocza wznoszące się po kilkuset metrach z obu stron, porośnięte świerkami i jodłami aż do samego brzegu.

Jezioro nie zawsze tu było. Z jednego z tych zboczy zeszło osuwisko, blokując strumień Haldizen. Woda zebrała się za gruzem i wypełniła ten odcinek dna doliny. Nikt nie zapisał daty. Spójrz na dolny koniec, gdzie woda odpływa, a zobaczysz naturalną tamę z luźnych skał i gleby, która ją utrzymuje. Z geologicznego punktu widzenia jest to struktura tymczasowa, co wydaje się dziwne, patrząc na nią.

Zdjęcie, które robi prawie każdy, pochodzi z północnego krańca. Blisko brzegu stoi meczet ze smukłym, białym minaretem, a w bezwietrzny poranek całość ponownie pojawia się do góry nogami w wodzie. Jeśli powierzchnia się porusza, daj mu kilka minut. Wiatr na dnie tej doliny wieje krótkimi podmuchami, a w międzyczasie jezioro staje się na tyle płaskie, że przez około trzydzieści sekund odbija się w nim wyraźnie.

Nie planuj nasłonecznienia. Wschodni region Morza Czarnego otrzymuje największe opady deszczu w Turcji, a ta dolina zbiera ich znaczną część. Chmury gromadzą się rano, pozostają w dolinie po południu, a następnie unoszą się i opadają. Miejscowi traktują deszcz jako tło pogodowe, a nie jako wydarzenie. Zaletą jest to, że mgła powoli okrążająca grzbiety gór jest lepsza do obserwacji niż czyste, błękitne niebo.

Las zasługuje na uwagę. Na wyższych zboczach dominują świerki wschodnie i jodły, niżej rosną olchy, leszczyny i kasztanowce, a pod nimi gęste kępy rododendronów. Rododendrony kwitną późną wiosną i pokrywają całe zbocza naraz. To Góry Pontyjskie, gdzie znajdują się jedne z ostatnich rozległych lasów deszczowych strefy umiarkowanej w tej części świata. W rozległym lesie żyją niedźwiedzie brunatne, choć bardzo mało prawdopodobne jest, aby zobaczyć je z brzegu jeziora.

Przed powstaniem hoteli była to niewielka osada rodzin rolniczych. Herbata i orzechy laskowe rosną niżej, w kierunku wybrzeża, ale nie na tej wysokości. Tutaj dominują zwierzęta hodowlane. Latem rodziny przenoszą zwierzęta na wyższe pastwiska i wracają na dół przed opadami śniegu. Szukaj starych drewnianych magazynów, wzniesionych na niskich palach, zwanych serander. Prześwit pod spodem chroni przechowywane w środku kukurydzę i ser przed gryzoniami i wilgocią.

Pstrąg to lokalne danie, hodowane w zbiornikach, zasilane wodą prosto z potoku, dzięki czemu w kilka minut trafia z wody na grilla. Przyjeżdża smażony w mące kukurydzianej, z chlebem kukurydzianym jako dodatkiem i często miską kuymaku – roztopionego sera zmieszanego z mąką kukurydzianą, aż zwinie się w nitki. To górskie jedzenie stworzone na zimne, deszczowe dni. Zamów go w ten sposób i pomiń wszystko, co mogłoby pochodzić z innego miejsca.

A teraz część szczera. Uzungöl bardzo szybko zyskał na popularności, szczególnie wśród turystów z krajów Zatoki Perskiej, a hotele w dolinie powstawały szybciej, niż jakikolwiek plan mógł obsłużyć. Niektóre z nich zostały zbudowane bez zezwoleń i od tego czasu zburzone. Zobaczysz napisy w języku arabskim, perskim i tureckim, a linia brzegowa jest bardziej zatłoczona, niż sugerują zdjęcia. Wiedza o tym z wyprzedzeniem sprawia, że wizyta jest lepsza, ponieważ można zaplanować ją z uwzględnieniem tłumu, zamiast dać się zaskoczyć.

Sposób na to to zrobić, jadąc wyżej. Drogi pną się od wioski w kierunku Demirkapı i okolicznych płaskowyżów, sięgając wysoko ponad granicę lasu. Tam na górze świerki ustępują miejsca otwartym, górskim łąkom, na których pasie się bydło. Wczesnym latem kwitną dzikie kwiaty, a do lipca zalegają tam płaty śniegu. Nawierzchnia drogi jest zmienna i na niektórych odcinkach potrzebny jest pojazd z odpowiednim prześwitem. Zapytaj o warunki na miejscu przed wyruszeniem.

Wracając nad jezioro, wybierz ścieżkę wzdłuż brzegu, a nie drogę. Po drugiej stronie ścieżki robi się cicho po około dziesięciu minutach marszu. Kaczki żerują na płyciznach. Wieczorem wynurzają się pstrągi. Krowy idą ścieżką, nie interesując się nikim. Z południowego krańca roztacza się widok w drugą stronę – z małym minaretem na końcu i zwężającą się za nim doliną. Trasa jest na tyle krótka, że można ją przejść dwa razy, a światło zmienia się między okrążeniami.

Jeśli możesz, poczekaj, aż światło zgaśnie. Wieczorem w dolinie gromadzą się chmury, a odległe zbocza stają się płaskie, szaroniebieskie, jedno za drugim. Z kominów unosi się dym z drzew. Strumień jest tu nadal najgłośniejszy, dokładnie tak jak przed wybudowaniem hotelu. Stań na brzegu przez minutę i pozwól, by szum wody wypełnił resztę. Ten dźwięk jest najstarszym dźwiękiem w tej dolinie.