Saklıkent-kloof

Die temperatuur daal voordat jy die kloof selfs sien. Die een oomblik is jy in die plat, warm gloed van die vallei, sikades wat in die plataanbome saag. Dan stap jy op 'n houtpaadjie wat aan 'n krans vasgebout is, en koue lug stroom oor jou soos 'n oop vrieskas. Onder die planke donder 'n rivier die kleur van melk en glas verby. Bo leun twee rotswande na mekaar toe totdat die lug net 'n helder kraak is.

Saklıkent beteken verborge stad in Turks, en die naam is billik. Van buite is die kloof amper onsigbaar - 'n skaduryke gleuf in die berghelling. Binne loop dit vir ongeveer agtien kilometer deur die kalksteen, met wande wat tot ongeveer 300 meter styg. Dit tel onder die diepste klowe in Turkye. Die meeste daarvan is onaangeraak. Besoekers te voet sien slegs die eerste stuk, en dit is genoeg.

Die beeldhouer hier is water. Reën en sneeu wat op die hoë Akdağlar-berge val - deel van die westelike Taurus-reeks - sink in die kalksteen in en beweeg ondergronds. Die rots los op, kraak vir kraak, oor enorme tydperke. Die rivier wat jy hoor, is die gevolg: 'n koue, mineraalbewolkte stroom wat hierdie gleuf al hoe dieper gesaag het. In die lente, geswel met sneeusmelt, vul dit die kloofvloer muur tot muur.

Daarom maak die diep kloof slegs in die warmer maande oop vir stappers. Teen die somer daal die rivier, gruiswalle verskyn, en die kloof laat mense in. Selfs dan word die water nooit regtig warm nie. Stap in Augustus daarin en jou enkels sal binne 'n minuut pyn. Plaaslike inwoners glimlag hieroor. Die koue is deel van die ritueel.

Jou besoek begin op die houtpaadjie - 'n plankpaadjie wat 'n paar meter bo die ruisende water aan die krans vasgemaak is. Dit lei jou om die hoek, buite sig van die ingang, na waar die kloof wyer word in 'n skaduryke kamer met 'n klippievloer. Vere bars reguit uit die rotswande hier en voed die rivier. Daar is platforms met kussings waar jy kan sit met jou voete wat oor die stroom hang.

Dan kom die oorsteek, en dit is die oomblik wat almal onthou. Om stroomop te bly, moet jy deur die rivier self waad – ’n ysige, dy-diep stroom wat hard teen jou bene druk. ’n Tou word oor die rivier gespan vir greep. Mense skree, wieg, lag en sleep hulself oor. Aan die oorkant, druipend en glimlaggend, betree jy die ware kloof, waar die skares met elke honderd meter dunner word.

Stroomop word die mure styf en die lig word vreemd. Die rots is glad, gekartel en koel om aan te raak, gepoleer deur vloede in kurwes soos gegote was. Die lug vernou tot ’n lint ver bo, en op plekke verdwyn dit heeltemal agter oorhange. Jy loop op gruis, dan deur skeen-diep water, dan oor ligte modder. Klank tree vreemd op – die rivier eggo, en stemme arriveer om hoeke voor die mense dit doen.

Langs die pad sal jy die modder vind. Natuurlike kleipoele versamel in holtes van die kloofvloer, en besoekers verf hulself grys van kop tot tone, laat dit droog word en spoel dan af in die rivier. Plaaslike inwoners skryf die klei toe vir die versagting van die vel. Neem dit as tradisie eerder as medisyne. As vermaak werk dit egter elke keer – niemand bly waardig in 'n modderpoel nie.

Saklıkent is in 1996 tot 'n nasionale park verklaar, en eenvoudige reëls hou dit ongeskonde. Bly binne die oop gedeelte, wat 'n paar kilometer strek voordat die pad tegnies raak. Verder as daardie punt behoort die kloof aan canyoning-spanne met toue, helms en duikpakke. Luister na die personeel as hulle die kloof sluit – reën ver weg in die berge kan die rivier hier met min waarskuwing laat styg, en kitsvloede in gleufklowe is dodelik ernstig.

Terug by die ingang draai die vallei die volume weer op. Houtplatforms staan op stelte oor die rivier, in die skaduwee van bome, waar jy vars forel en dun gözleme-pannekoeke kan eet met jou voete wat in die sproei afkoel. Stalletjies verkoop rivierskoene, wat die klein koste werd is – die klippe is skerp en die stroom is stewig. In die seisoen gebruik sommige operateurs rivierbuiswerk op die sagter stuk onder die kloof.

Die rivier wat dit alles gekerf het, het nog een taak. Dit vloei uit die berge en oor die vlakte soos die Eşen-stroom, wat velde en kweekhuise natmaak, en bereik uiteindelik die Middellandse See langs die antieke stad Patara. Dieselfde water wat jou enkels vanoggend verdoof, sal teen sononder 'n Lyciese vuurtoring verbysteek. Geografie aan hierdie kus hou daarvan om sy stories te verbind.

As jy buite die hoogsomer kom, wys die kloof 'n ander gesig. In die lente vloei die rivier silwer en woes, wat die kloof muur tot muur vul, en besoekers bly op die houtpaadjie terwyl die water onder presteer. Die plataanbome by die ingang word vroeg groen, en die bergpieke daaragter dra steeds sneeu - die einste sneeu wat jou enkels in Julie sal verkoel. Herfs bring lae son en leë platforms. Elke seisoen hou dieselfde koue rivier en bied 'n ander rede om langs dit te staan.

Beplan ongeveer 'n halwe dag hier. Die rit neem minder as 'n uur vanaf Fethiye en ongeveer dieselfde vanaf Kaş, en toerminibusse koppel dikwels die kloof met Tlos of Patara. Kinders is oor die algemeen mal oor die oorsteek en die modder, hoewel kleiner kinders 'n bestendige hand teen die stroom nodig het. Bring 'n skoon klere en verwag om gespat te word. Niemand verlaat Saklıkent heeltemal droog nie – dit is omtrent die punt van koms.

Voordat jy vertrek, stop weer op die houtpaadjie en sit jou hand plat teen die kloofwand. Die rots is koud, klam en heeltemal stil – maar alles rondom jou is die rekord van sy beweging, korrel vir korrel, vloed vir vloed. 'n Rivier met genoeg tyd kan 'n berg in die helfte sny. Jy het sopas deur die bewys geloop.