Saklıkent-kloof

De temperatuur daalt al voordat je de kloof in zicht krijgt. Het ene moment sta je in de vlakke, hete gloed van de vallei, met het gezoem van cicaden in de platanen. Dan stap je op een houten loopbrug die aan een rotswand is vastgeschroefd, en stroomt er een ijskoude lucht over je heen als in een open vriezer. Onder de planken dondert een rivier, zo wit als melk en glas, voorbij. Boven je hellen twee rotswanden naar elkaar toe, tot de hemel slechts een heldere spleet is.

Saklıkent betekent 'verborgen stad' in het Turks, en die naam is terecht. Van buitenaf is de kloof bijna onzichtbaar – een schaduwrijke spleet in de bergwand. Binnenin strekt hij zich zo'n achttien kilometer uit door het kalksteen, met wanden die tot ongeveer 300 meter hoog reiken. Het is een van de diepste kloven van Turkije. Het grootste deel ervan is ongerept. Bezoekers te voet zien alleen het eerste gedeelte, en dat is meer dan genoeg.

De beeldhouwer hier is water. Regen en sneeuw die vallen op de hoge Akdağlar-bergen – onderdeel van het westelijke Taurusgebergte – zakken weg in het kalksteen en verdwijnen ondergronds. De rots lost, scheur voor scheur, op over een enorme tijdsperiode. Het geluid van de rivier die je hoort, is het resultaat: een koude, door mineralen vertroebelde stroom die deze kloof steeds dieper heeft uitgesleten. In de lente, aangezwollen door smeltwater, vult de rivier de bodem van de kloof van wand tot wand.

Daarom is de diepe kloof alleen in de warmere maanden toegankelijk voor wandelaars. In de zomer daalt het waterpeil, verschijnen er grindbanken en laat de kloof mensen toe. Zelfs dan wordt het water nooit echt warm. Stap er in augustus in en je enkels zullen binnen een minuut pijn doen. De lokale bevolking grinnikt erom. De kou hoort bij het ritueel.

Je bezoek begint op de vlonder – een houten pad dat een paar meter boven het stromende water aan de rotswand is bevestigd. Het leidt je om de hoek, buiten het zicht van de ingang, naar een plek waar de kloof zich verbreedt tot een schaduwrijke ruimte met een kiezelbodem. Hier ontspringen bronnen rechtstreeks uit de rotswanden en voeden de rivier. Er zijn platforms met kussens waar je kunt zitten met je voeten boven de stroming.

Dan komt de oversteek, en dat is het moment dat iedereen zich herinnert. Om stroomopwaarts verder te gaan, moet je door de rivier waden – een ijskoude, tot aan je dijen diepe stroom die hard tegen je benen duwt. Een touw is gespannen voor houvast. Mensen gillen, wankelen, lachen en hijsen zich naar de overkant. Aan de andere kant, druipend en grijnzend, betreed je de echte kloof, waar de menigte met elke honderd meter dunner wordt.

Stroomopwaarts worden de wanden smaller en het licht vreemd. De rotsen zijn glad, gegolfd en koel aanvoelend, door de overstromingen gepolijst tot rondingen als gegoten was. De hemel versmalt tot een smalle strook hoog boven je, en op sommige plaatsen verdwijnt hij volledig achter overhangen. Je loopt over grind, dan door water tot aan je schenen, dan over bleke modder. Geluid gedraagt zich vreemd – de rivier echoot en stemmen komen om hoeken aan voordat de mensen er zijn.

Onderweg kom je de modder tegen. Natuurlijke kleipoelen verzamelen zich in holtes in de bodem van de kloof. Bezoekers smeren zich er van top tot teen grijs in, laten het drogen en spoelen het vervolgens af in de rivier. De lokale bevolking schrijft de huidverzachtende werking van de klei toe. Beschouw dat als traditie, niet als medicijn. Als vermaak werkt het echter altijd – niemand blijft waardig in een modderpoel.

Saklıkent werd in 1996 uitgeroepen tot nationaal park en eenvoudige regels zorgen ervoor dat het intact blijft. Blijf in het open gedeelte, dat zich over een paar kilometer uitstrekt voordat het terrein technisch wordt. Voorbij dat punt is de kloof voorbehouden aan canyoningteams met touwen, helmen en wetsuits. Luister naar het personeel als ze de kloof afsluiten – regen ver weg in de bergen kan de rivier hier zonder waarschuwing doen stijgen, en plotselinge overstromingen in smalle kloven zijn levensgevaarlijk.

Terug bij de ingang van de vallei wordt het schouwspel weer intenser. Houten platforms staan op palen boven de rivier, in de schaduw van bomen, waar je verse forel en dunne gözleme-pannenkoekjes kunt eten terwijl je voeten afkoelen in de nevel. Er zijn kraampjes waar rivierschoenen worden verkocht, die de kleine prijs zeker waard zijn – de stenen zijn scherp en de stroming is krachtig. In het seizoen bieden sommige aanbieders riviertubing aan op het rustigere gedeelte beneden de kloof.

De rivier die dit alles heeft uitgesneden, heeft nog één taak. Hij stroomt vanuit de bergen over de vlakte als de Eşen-beek, die velden en kassen bevloeit, en bereikt uiteindelijk de Middellandse Zee bij de oude stad Patara. Hetzelfde water dat vanochtend je enkels gevoelloos maakt, stroomt tegen de avond langs een Lycische vuurtoren. De geografie aan deze kust verbindt graag haar verhalen.

Als je buiten het hoogseizoen komt, toont de kloof een ander gezicht. In de lente stroomt de rivier zilverkleurig en woest, vult de kloof van wand tot wand en bezoekers blijven op de houten loopbrug staan terwijl het water beneden een spektakel biedt. De platanen bij de ingang kleuren vroeg groen en de bergtoppen erachter zijn nog bedekt met sneeuw – dezelfde sneeuw die je enkels in juli zal bevriezen. De herfst brengt een laagstaande zon en lege platforms. Elk seizoen behoudt dezelfde koude rivier en biedt een andere reden om ernaast te staan.

Plan hier ongeveer een halve dag voor in. De rit vanuit Fethiye duurt minder dan een uur en vanuit Kaş ongeveer even lang. Tourbusjes combineren de kloof vaak met een bezoek aan Tlos of Patara. Kinderen vinden de oversteek en de modder over het algemeen geweldig, hoewel de kleintjes wel een vaste hand nodig hebben om de stroming te trotseren. Neem een setje schone kleren mee en wees voorbereid op spetters. Niemand verlaat Saklıkent helemaal droog – dat is immers de reden waarom je erheen gaat.

Voordat je vertrekt, stop nog even op de houten loopbrug en leg je hand plat tegen de canyonwand. De rots is koud, vochtig en volkomen stil – en toch is alles om je heen het bewijs van zijn beweging, korrel voor korrel, vloed na vloed. Een rivier kan met genoeg tijd een berg doormidden snijden. Je hebt zojuist het bewijs daarvan gezien.