Cleopatra-strand

Trek hier je schoenen uit en je zult meteen het zand opmerken. Het is grof. De korrels zijn groot en licht van kleur, meer fijn grind dan poeder, en ze maken een zacht knisperend geluid als je loopt. Veeg met je hand over je been en het zand valt er zo af. Bijna niets blijft plakken. Het oppervlak is warm aan de oppervlakte en een paar centimeter dieper koeler. Kleine golfjes komen langzaam en regelmatig aan en trekken zich dan met een sissend geluid terug door de losse korrels.

Kijk naar het oosten langs de kust. Het strand loopt in een lange, ondiepe bocht en eindigt tegen een muur van grijze rotsen – de landtong waarop het oude fort staat. Dat silhouet zal je de hele middag volgen. Draai je om en de kustlijn loopt verder naar het westen, met daarachter flatgebouwen, palmbomen en een promenade. Achter alles verrijzen de Taurusbergen vlak langs de kust. Er zijn maar weinig stranden waar je de open zee, een fort en een bergketen in één uitzicht kunt zien.

Het zand verdient even wat aandacht. De grove korrels spoelen snel weg, waardoor dit strand niet in heet stof verandert door de wind. Het betekent ook dat de kustlijn op sommige plaatsen steiler afloopt dan de fijnzandstranden verder naar het westen. Er gaat een hardnekkig lokaal verhaal rond dat het zand hier als geschenk vanuit Egypte is verscheept. Beschouw dat als folklore. Stranden met grof zand komen van nature voor waar de kust wordt geflankeerd door bergen en korte, snelstromende rivieren.

En dan de naam. Volgens de overlevering zwom Cleopatra op dit strand en gaf Marcus Antonius haar deze kust als cadeau. De romantiek is folklore. De politieke achtergrond is dat niet. Antonius gaf Cleopatra inderdaad de controle over gebieden langs deze zuidelijke Turkse kustlijn. De reden was praktisch in plaats van sentimenteel. Deze bergen leverden uitstekend hout voor de scheepsbouw, en Egypte had er bijna geen. Wie deze bossen beheerste, kon een vloot bouwen. Dat is een minder charmant verhaal, maar wel waarschijnlijker.

Het water is de hoofdattractie. Op een kalme ochtend is het helder genoeg om je eigen voeten en de rimpelingen in het zand eronder te zien. De kleur varieert van lichtgroen in de ondiepte tot een dieper blauw verder uit de kust, met donkere plekken waar de zeebodem verandert. De Middellandse Zee blijft hier tot ver in de herfst warm. Veel vaste bezoekers zeggen dat de beste zwemmaanden helemaal niet de hoogzomer zijn, maar juist de weken ervoor en erna.

Dit strand is goed georganiseerd, wat sommige reizigers bevalt en anderen irriteert. Er zijn rijen ligstoelen en parasols te huur, douches, kleedhokjes en strandwachten gedurende het hele seizoen. Het strand heeft de Blauwe Vlag-status, een internationale onderscheiding voor waterkwaliteit, veiligheid en voorzieningen. Als je een leeg zandstrand zoekt, is dit niet de plek. Maar als je wilt zwemmen, daarna wilt zitten en iets kouds wilt laten brengen, werkt het prima.

Aan de oostkant van het strand, vlakbij de rots, bevindt zich een grot die zeker een uurtje van je tijd waard is. Deze werd in de jaren 40 ontdekt tijdens steengroevewerkzaamheden, toen door explosies een ruimte vol stalactieten en stalagmieten werd blootgelegd. De lucht binnen is vochtig en koel, met een hoog koolstofdioxidegehalte en weinig stof. Mensen met astma komen hier al tientallen jaren om binnen te zitten en te ademen. Wat de medische mening ook is, alleen al de temperatuurverandering is een verademing.

Alanya was een arbeidersstad voordat het een badplaats werd. Kijk vanaf het strand landinwaarts en je ziet er nog steeds sporen van – kassen, bananenplantages op de lagere hellingen, citrusboomgaarden. Bananen die aan deze kust worden geteeld, zijn korter en zoeter dan geïmporteerde bananen, en je ziet ze langs de weg bij kraampjes met de vrucht nog aan de steel. De stad heeft ook een lange geschiedenis van kleine botenbouw, die wordt bedreven in werven bij de haven aan de andere kant van de rots.

Let op de windrichting. 's Ochtends is het hier vaak spiegelglad en windstil. Tegen het begin van de middag steekt er meestal een briesje op vanaf zee, het wateroppervlak wordt ruwer en er ontstaan kleine golfjes langs de kust. Op gewone dagen is het niet gevaarlijk, maar het verandert het zwemmen volledig. Als je vlak water en helder zicht wilt, ga dan voor de middag het water in. Als je het leuk vindt om door de golven heen en weer geslingerd te worden, dan is de middag iets voor jou.

Omdat het strand ruwweg naar het westen is gericht, zie je hier de zonsondergang. Het licht zakt naar het water, de bergen erachter veranderen van grijs naar violet en de rots van het fort wordt een zwarte omtrek. Mensen verzamelen zich spontaan langs de boulevard. Zwemmers blijven langer in het water dan ze van plan waren. Het zand houdt zijn warmte nog een tijdje vast nadat de zon is ondergegaan, waardoor het 's avonds verrassend aangenaam is om erop te zitten.

Na zonsondergang verandert het karakter van het strand en de boulevard, in plaats van dat ze leeglopen. Families wandelen. Verkopers bieden geroosterde maïs en ijs aan. Vissers installeren zich langs de rotsen aan de oostkant met lange hengels en kleine lampen. De sfeer is eerder kalm dan rumoerig. In Turkse kustplaatsen is de avondwandeling een sociale gebeurtenis met een eigen ritme, en meedoen kost niets, behalve de prijs van een kopje thee ergens onderweg.

Loop voordat je vertrekt nog een laatste keer naar de waterkant en ga staan waar de golven tot je enkels komen. Kijk naar het oosten, naar de rots, dan naar de horizon, en dan naar het grove, bleke zand rond je voeten. Tweeduizend jaar lang hebben schepen, havens en conflicten zich langs deze kustlijn afgespeeld, en niets daarvan heeft het geluid van het water op precies dit stuk veranderd. Blijf daar een volle minuut staan. Pak dan je schoenen op en ga.