Kasteel van Alanya

De wind bereikt je voordat het uitzicht je bereikt. Hierboven op de rots komt hij van de open zee, constant en warm, met zout en de droge geur van tijm en salie die op de hellingen liggen te bakken. Leg een hand op de rotswand. De steen is ruw, vol kleine schelpen en gruis, en aan de zonnige kant zo heet dat je je hand terugtrekt. Beneden hangen meeuwen bijna roerloos in de opwaartse luchtstroom. Cicaden tjilpen onophoudelijk in de dennenbomen. Het stadsgeluid komt ijl en ver weg aan.

Kijk naar de vorm van het landschap. Een steile rotskaap steekt uit in de Middellandse Zee, met een lang strand dat zich aan de ene kant uitstrekt en een werkende haven aan de andere kant. Dat is in één oogopslag de hele logica van dit fort. Wie deze rots in handen had, beheerste twee ankerplaatsen, bewaakte een lang stuk kust en kon niet zomaar uitgehongerd worden. Daarachter verrijzen de Taurusbergen recht uit de kustlijn, grijs en geplooid, met in het voorjaar nog steeds sneeuw.

Het fort dat je ziet, is voornamelijk het werk van één heerser. In 1221 veroverde de Seltsjoekse sultan Alaeddin Keykubad I deze stad. Hij hernoemde haar naar zichzelf en maakte er een winterresidentie van, ver weg van de kou van het binnenlandse plateau. Vervolgens bouwde hij. Muren werden langs de rotskammen opgetrokken, torens werden geplaatst waar de grond het toeliet, en de haven beneden kreeg eigen verdedigingswerken. Het was een groots project, dat snel werd voltooid.

De muren zijn het eerste wat je moet bewonderen. Ze volgen de natuurlijke top van de landtong over een afstand van enkele kilometers, klimmend en dalend met de rots in plaats van ertegen te vechten. Op sommige plaatsen is de muur de klif, met slechts een lage borstwering erbovenop. Tientallen torens markeren de lijn. Sommige zijn vierkant, andere rond, en hun onderlinge afstand volgt het terrein in plaats van een strak patroon. Zelfs een deel van deze route bewandelen vergt flinke inspanning in de hitte.

Naast de haven staat de Rode Toren, die zeker een kijkje van dichtbij verdient. Hij is achthoekig, gebouwd van steen aan de basis en rode baksteen erboven, waaraan hij zijn naam te danken heeft. Een inscriptie op de toren vermeldt het jaar 1226 en schrijft de bouw toe aan een persoon afkomstig uit Aleppo. Binnenin worden de verdiepingen ondersteund door een centrale pilaar en bevindt zich onderaan een waterreservoir voor een belegering. Het is een serieus militair bouwwerk, geen decoratie.

Net langs de kust, vlakbij de toren, bevindt zich iets zeldzamers. Een rij gewelfde nissen opent zich direct naar de zee, uitgehouwen en gebouwd in de rots op de waterlijn. Dit was de scheepswerf van de sultan, die kort na de toren werd voltooid. Schepen werden onder deze bogen gebouwd en gerepareerd, beschut tegen zon en weer, en direct te water gelaten. De Seltsjoeken waren een landmacht uit het binnenland van Anatolië. Het bouwen van een mediterrane vloot op deze plek was een bewuste verandering van ambitie.

Water was een constant probleem op deze rots. Er zijn geen bronnen op de top. Daarom groeven en bekleedden de bouwers waterreservoirs en leidden regenwater van daken en bestratingen erin af. Verschillende reservoirs zijn bewaard gebleven, donker en koel, sommige bevatten na regenval nog steeds water. Staand op een hete, boomloze helling, geven de waterreservoirs meer inzicht in de werking van het fort dan welke toren dan ook. Een kasteel zonder water is simpelweg een zeer hoge val.

Binnen de binnenste omheining, op het hoogste punt, staat een kleine, vervallen stenen kerk. Deze draagt de naam Sint-Joris. De muren zijn ouder dan het Seltsjoekse fort eromheen, wat erop wijst dat de rots al vóór 1221 versterkt en bewoond was. Byzantijnse en eerdere verdedigers maakten gebruik van dezelfde natuurlijke voordelen. Toen de Seltsjoeken arriveerden, begonnen ze niet helemaal opnieuw. Ze herbouwden, breidden uit en brachten hun eigen inscripties aan op wat ze voltooiden.

Aan de rand van het binnenste kasteel bevindt zich een uitkijkpunt met een diepe afgrond eronder. Volgens de lokale overlevering werden hier vroeger ter dood veroordeelde gevangenen naartoe gebracht. Het verhaal vertelt dat een gevangene een steen kreeg en die in zee moest gooien. Als de steen over de rotsen heen ging en het water bereikte, werd de persoon vrijgelaten. Dit is echter folklore en geen gedocumenteerde geschiedenis. Probeer het zelf eens met een klein steentje en je zult begrijpen waarom het verhaal bewaard is gebleven.

Eeuwenlang, na de Seltsjoekse periode, woonden mensen hier gewoon. Binnen de muren bevond zich een dorp met huizen, tuinen, waterreservoirs, een moskee en een badhuis. Er werden moerbeibomen geteeld voor de zijde. Je kunt de structuur van die nederzetting nog steeds zien in de lage stenen muren en terrassen tussen de bomen. Het dorp liep langzaam leeg naarmate de stad beneden groeide en het leven boven op de steile heuvel eerder ongemakkelijk dan veilig werd.

Tegenwoordig heerst er op een andere manier rust op de rots. Katten slapen op de warme, oude stenen. Bougainvillea kronkelt in felroze over de tuinmuren. Een kabelbaan loopt vanaf het strand omhoog, waardoor de lange klim een korte rit wordt, en een rondweg voor auto's en minibusjes. Fotografen verzamelen zich aan het einde van de middag bij de westelijke uitkijkpunten, wanneer de zon in de zee zakt en het hele strand beneden de kleur van bleke honing krijgt.

Zoek een plekje op de muur, weg van de belangrijkste uitkijkpunten, ga zitten en laat je blik rusten op de horizon in plaats van op de stad. Vanaf hier lijkt de zee leeg, zoals die eruit zou hebben gezien voor een bewaker die op zeilen lette. De wind die je voelt, is dezelfde wind die bepaalde of schepen wel of niet kwamen. Merk op hoe ver het geluid van de stad moet reizen om je te bereiken. Loop dan langzaam het pad af.