अलान्या किल्ला

दृश्य दिसण्याआधीच वारा तुमच्यापर्यंत पोहोचतो. इथे खडकावर, तो खुल्या समुद्रावरून स्थिर आणि उबदारपणे येतो, सोबत मीठ आणि उतारावर भाजल्या जाणाऱ्या थायम व सेजचा सुका वास घेऊन येतो. भिंतीवर हात ठेवा. दगड खडबडीत आहे, लहान शिंपल्यांनी आणि खडीने भरलेला आहे, आणि उन्हाच्या बाजूला इतका गरम आहे की तुम्हाला हात मागे घ्यावासा वाटेल. खाली, सीगल पक्षी वाऱ्याच्या झोतामध्ये जवळजवळ निश्चल तरंगत आहेत. पाइनच्या झाडांमध्ये रातकिडे सतत ओरडत आहेत. शहराचा गोंगाट क्षीण आणि दूरवरून येत आहे.

जमिनीच्या आकाराकडे पाहा. एक उंच खडकाळ भूशिर भूमध्य समुद्रात घुसले आहे, ज्याच्या एका बाजूला एक लांब वळणदार समुद्रकिनारा आहे आणि दुसऱ्या बाजूला एक कार्यरत बंदर आहे. एका दृष्टिक्षेपात या किल्ल्यामागील संपूर्ण तर्कशास्त्र हेच आहे. ज्याच्याकडे हा खडक होता, तो दोन नांगरस्थानांवर नियंत्रण ठेवत असे, किनाऱ्याच्या एका लांब पट्ट्यावर नजर ठेवत असे, आणि त्याला सहजपणे उपासमारीने बाहेर काढता आले नसते. या सर्वांच्या मागे, टॉरस पर्वतरांगा किनाऱ्यावरून सरळ वर येतात, राखाडी आणि घड्या पडलेल्या, ज्यावर वसंत ऋतूतही बर्फ असतो.

तुम्ही पाहत असलेला हा किल्ला मुख्यत्वे एकाच शासकाचे काम आहे. १२२१ मध्ये सेल्जुक सुलतान अलाएद्दीन केयकुबाद प्रथम याने हे शहर जिंकले. त्याने त्याचे नाव स्वतःच्या नावावर ठेवले आणि आतल्या पठारावरील थंडीपासून दूर, ते एक हिवाळी निवासस्थान बनवले. मग त्याने बांधकाम सुरू केले. खडकांच्या कड्यांवर भिंती उभारण्यात आल्या, जिथे जमीन अनुकूल होती तिथे बुरुज बांधण्यात आले आणि खाली असलेल्या बंदराला स्वतःची संरक्षण व्यवस्था देण्यात आली. हा एक मोठा प्रकल्प होता आणि तो लवकरच पूर्ण झाला.

सर्वात आधी या भिंतींच्या भव्यतेचे कौतुक करायला हवे. त्या अनेक किलोमीटरपर्यंत भूशिराच्या नैसर्गिक उंचवट्याला अनुसरतात, खडकाशी संघर्ष करण्याऐवजी त्याच्यासोबतच चढतात आणि उतरतात. काही ठिकाणी तर भिंतच एक कडा आहे, ज्यावर फक्त एक लहान तटबंदी जोडलेली आहे. या रेषेवर डझनभर बुरुज ठिकठिकाणी उभे आहेत. काही चौकोनी आहेत, काही गोलाकार, आणि त्यांच्यातील अंतर कोणत्याही विशिष्ट रचनेऐवजी भूभागाच्या रचनेनुसार आहे. या मार्गाचा काही भाग चालण्यासाठीसुद्धा या उन्हात खूप कष्ट घ्यावे लागतात.

बंदराच्या बाजूला लाल बुरुज उभा आहे, आणि तो जवळून पाहण्यासारखा आहे. तो अष्टकोनी असून, त्याचा पाया दगडाचा आणि वरचा भाग लाल विटांचा आहे, आणि म्हणूनच त्याला हे नाव मिळाले आहे. बुरुजावरील एका शिलालेखात १२२६ हे वर्ष नमूद आहे आणि अलेप्पोहून आलेल्या एका बांधकाम करणाऱ्याचे श्रेय दिले आहे. आतमध्ये, जमिनीला एका मध्यवर्ती स्तंभाचा आधार आहे, आणि वेढा घालण्यासाठी पाणी साठवण्याकरिता तळाशी एक पाण्याची टाकी आहे. ही एक गंभीर लष्करी इमारत आहे, केवळ सजावट नाही.

बुरुजापासून किनाऱ्यालगतच एक अधिक दुर्मिळ गोष्ट आहे. पाण्याच्या पातळीवर खडकात कोरून बांधलेल्या कमानींच्या कमानींची एक रांग थेट समुद्रावर उघडते. ही सुलतानाची जहाजबांधणीची जागा होती, जी बुरुजाच्या बांधकामानंतर लगेचच पूर्ण झाली. त्या कमानींखाली जहाजे बांधली आणि दुरुस्त केली जात, जिथे ती ऊन आणि हवामानापासून सुरक्षित राहत आणि थेट पाण्यात उतरवली जात. सेल्जुक हे अनातोलियाच्या अंतर्देशीय भागातील एक भू-शक्ती होते. येथे भूमध्य सागरी आरमार उभारणे हा त्यांच्या महत्त्वाकांक्षेतील एक जाणीवपूर्वक केलेला बदल होता.

या खडकावर पाण्याची समस्या सतत भेडसावत होती. शिखरावर पाण्याचे झरे नाहीत. त्यामुळे बांधकाम करणाऱ्यांनी पाण्याच्या टाक्या खोदल्या आणि त्यांना अस्तर लावले, आणि छतांवरून व फरसबंदी केलेल्या पृष्ठभागांवरून पडणारा पाऊस त्यात जमा केला. त्यापैकी अनेक टाक्या आजही टिकून आहेत, अंधाऱ्या आणि थंड; काहींमध्ये तर पावसानंतरही पाणी साठलेले असते. जेव्हा तुम्ही एका उष्ण, वृक्षहीन उतारावर उभे असता, तेव्हा कोणत्याही बुरुजापेक्षा या पाण्याच्या टाक्याच किल्ला कसा काम करत होता याबद्दल अधिक माहिती देतात. पाण्याशिवायचा किल्ला म्हणजे निव्वळ एक खूप उंच सापळा असतो.

सर्वात आतील तटबंदीच्या आत, सर्वात उंच ठिकाणी, दगडांनी बांधलेले एक लहानसे पडके चर्च उभे आहे. त्याला सेंट जॉर्ज यांचे नाव आहे. त्याच्या भिंती आजूबाजूच्या सेलजुक किल्ल्यापेक्षा जुन्या आहेत, यावरून कळते की १२२१ पूर्वीच हा खडक तटबंदीयुक्त आणि वस्ती असलेला होता. बायझंटाईन आणि त्यापूर्वीच्या संरक्षकांनी याच नैसर्गिक फायद्यांचा उपयोग केला. जेव्हा सेलजुक आले, तेव्हा त्यांनी शून्यातून सुरुवात केली नाही. त्यांनी पुनर्बांधणी केली, विस्तार केला आणि जे काही पूर्ण केले त्यावर स्वतःचे शिलालेख कोरले.

आतील किल्ल्याच्या काठाजवळ एक निरीक्षण स्थळ आहे, जिथून खाली खोल दरी आहे. स्थानिक परंपरेनुसार, एकेकाळी येथे फाशीची शिक्षा झालेल्या कैद्यांना आणले जात असे. कथेनुसार, एका कैद्याला एक दगड देऊन तो समुद्रात फेकायला सांगितले जायचे. जर तो दगड खडक पार करून पाण्यात पोहोचला, तर त्या व्यक्तीची सुटका व्हायची. हा लिखित इतिहास नसून एक लोककथा आहे. तुम्ही स्वतः एका लहान खड्याने हे करून बघा, म्हणजे तुम्हाला समजेल की ही कथा का टिकून आहे.

सेलजुक काळानंतर अनेक शतके, लोक इथे वरच्या बाजूला राहत होते. भिंतींच्या आतल्या भागात एक गाव होते, ज्यात घरे, बागा, पाण्याच्या टाक्या, एक मशीद आणि एक स्नानगृह होते. रेशमासाठी तुतीची झाडे लावली जात असत. त्या वस्तीची रचना तुम्हाला आजही कमी उंचीच्या दगडी भिंती आणि झाडांमधील पायऱ्यांच्या स्वरूपात दिसेल. खाली शहर वाढत गेल्याने आणि एका उंच टेकडीच्या माथ्यावरील जीवन सुरक्षित न राहता गैरसोयीचे झाल्याने, हे गाव हळूहळू ओस पडले.

आज हा खडक वेगळ्याच प्रकारे शांत आहे. मांजरी उबदार, प्राचीन दगडांवर झोपतात. बोगनव्हिलियाची गडद गुलाबी फुले बागेच्या भिंतींवरून ओसंडून वाहतात. समुद्रकिनाऱ्यावरून एक केबल कार वर जाते, ज्यामुळे लांबचा चढ एका लहानशा प्रवासात बदलतो, आणि गाड्या व मिनीबससाठी एक रस्ता वळसा घालून जातो. दुपारच्या उत्तरार्धात, जेव्हा सूर्य समुद्राकडे मावळतो आणि खाली असलेला संपूर्ण समुद्रकिनारा फिकट मधाच्या रंगाचा होतो, तेव्हा छायाचित्रकार पश्चिमेकडील निरीक्षण स्थळांवर जमतात.

मुख्य निरीक्षण स्थळांपासून दूर भिंतीवर एक जागा शोधा, खाली बसा आणि शहराऐवजी आपली नजर क्षितिजावर स्थिरावू द्या. येथून समुद्र रिकामा दिसतो, जसा तो जहाजांच्या शिडांवर नजर ठेवणाऱ्या रक्षकाला दिसला असता. तुम्हाला जाणवणारा वारा तोच आहे, जो जहाजे येतील की दूर राहतील हे ठरवत होता. शहराचा आवाज तुमच्यापर्यंत पोहोचण्यासाठी किती दूरचा प्रवास करतो हे लक्षात घ्या. मग हळूहळू पायवाटेने खाली उतरा.