Zamek w Alanyi

Wiatr dociera do ciebie, zanim zdążysz dostrzec widok. Tu, na skale, wieje od otwartego morza, stały i ciepły, niosąc sól i suchy zapach tymianku i szałwii piekących się na zboczach. Połóż dłoń na ścianie. Kamień jest szorstki, pełen małych muszelek i żwiru, a po nasłonecznionej stronie wystarczająco gorący, by zmusić cię do cofnięcia się. W dole mewy wiszą niemal nieruchomo w prądzie wstępującym. Cykady wciąż krążą wśród sosen. Hałas miasta dociera cichutko i z oddali.

Spójrz na kształt terenu. Stromy skalisty cypel wcina się w Morze Śródziemne, z długą plażą wijącą się po jednej stronie i czynnym portem ukrytym po drugiej. Oto cała logika tej fortecy w jednym spojrzeniu. Ktokolwiek władał tą skałą, kontrolował dwa kotwicowiska, obserwował długi odcinek wybrzeża i nie mógł łatwo umrzeć z głodu. Za tym wszystkim góry Taurus wznoszą się prosto z linii brzegowej, szare i pofałdowane, wciąż pokryte wiosennym śniegiem.

Forteca, którą widzisz, jest głównie dziełem jednego władcy. W 1221 roku sułtan Seldżuków Alaeddin Keykubad I zajął to miasto. Nadał mu swoją nazwę i uczynił z niego zimową rezydencję, z dala od zimna płaskowyżu śródlądowego. Następnie rozpoczął budowę. Mury poprowadzono wzdłuż grzbietów skał, wieże ustawiono tam, gdzie pozwalał na to teren, a port poniżej zyskał własne umocnienia obronne. Był to duży projekt i szybko go ukończono.

Mury to pierwsza rzecz, którą należy docenić. Ciągną się one wzdłuż naturalnego grzbietu cypla przez kilka kilometrów, wspinając się i opadając wraz ze skałą, zamiast z nią walczyć. Miejscami mur jest klifem, z jedynie niskim parapetem dodanym na szczycie. Linię wyznaczają dziesiątki wież. Niektóre są kwadratowe, inne zaokrąglone, a ich rozmieszczenie odzwierciedla ukształtowanie terenu, a nie jakikolwiek uporządkowany wzór. Przejście nawet części tej trasy w upale wymaga dużego wysiłku.

Na dole, obok portu, stoi Czerwona Wieża, która zasługuje na to, by przyjrzeć jej się z bliska. Jest ośmiokątna, zbudowana z kamienia u podstawy i czerwonej cegły u góry, skąd wzięła się jej nazwa. Inskrypcja na wieży podaje rok 1226 i przypisuje budowniczemu przybycie z Aleppo. Wewnątrz podłogi wspierają się na centralnym filarze, a na dole znajduje się zbiornik na wodę na czas oblężenia. To poważna budowla wojskowa, a nie ozdoba.

Tuż wzdłuż brzegu, tuż za wieżą, znajduje się coś rzadszego. Rząd sklepionych wnęk, wykutych i wbudowanych w skałę na linii wodnej, otwiera się bezpośrednio na morze. Była to stocznia sułtana, ukończona wkrótce po wybudowaniu wieży. Pod tymi łukami, osłoniętymi od słońca i niepogody, budowano i naprawiano statki, które wodowano prosto na wodę. Seldżucy byli lądową potęgą z głębi Anatolii. Budowa floty śródziemnomorskiej w tym miejscu była celową zmianą ambicji.

Woda była stałym problemem na tej skale. Na jej szczycie nie ma źródeł. Budowniczowie wykopali i wyłożyli cysterny, odprowadzając deszczówkę z dachów i wybrukowali nimi powierzchnie. Kilka przetrwało – ciemne i chłodne, niektóre wciąż trzymają wodę po deszczu. Stojąc na gorącym, bezdrzewnym zboczu, cysterny wyjaśniają więcej o funkcjonowaniu fortecy niż jakakolwiek wieża. Zamek bez wody to po prostu bardzo wysoka pułapka.

W najgłębszym, najwyższym punkcie, znajduje się mały, zrujnowany kościółek z kamienia. Nosi on imię Świętego Jerzego. Jego mury są starsze niż otaczająca go seldżucka forteca, co sugeruje, że skała była już ufortyfikowana i zamieszkana przed 1221 rokiem. Bizantyjscy i wcześniejsi obrońcy korzystali z tych samych naturalnych atutów. Kiedy przybyli Seldżucy, nie zaczynali od zera. Odbudowywali, rozbudowywali i umieszczali własne inskrypcje na tym, co ukończyli.

W pobliżu krawędzi wewnętrznego zamku znajduje się punkt widokowy z długim spadkiem u jego podnóża. Miejscowa tradycja głosi, że kiedyś przywożono tu skazanych na śmierć więźniów. Według legendy, więźniowi dano kamień i kazano wrzucić go do morza. Jeśli kamień przebił się przez skały i dotarł do wody, człowiek był wolny. To raczej folklor niż udokumentowana historia. Spróbuj sam z małym kamyczkiem, a zrozumiesz, dlaczego ta historia przetrwała.

Przez wieki po okresie seldżuckim ludzie po prostu tu mieszkali. Obszar wewnątrz murów zajmowała wioska z domami, ogrodami, cysternami, meczetem i łaźnią. Uprawiano tam morwy na jedwab. Wciąż można dostrzec ślady tej osady w niskich kamiennych murach i tarasach między drzewami. Wioska powoli pustoszała, w miarę jak miasto poniżej się rozrastało, a życie na szczycie stromego wzgórza stawało się raczej uciążliwe niż bezpieczne.

Dziś skała jest cicha w inny sposób. Koty śpią na ciepłym, starożytnym kamieniu. Bugenwilla rozlewa się po ogrodowych murach w jaskrawym różu. Z plaży kursuje kolejka linowa, która zamienia długie podejście w krótką przejażdżkę, a droga tworzy pętlę dla samochodów i minibusów. Fotografowie zbierają się na zachodnich punktach widokowych późnym popołudniem, gdy słońce chyli się ku morzu, a cała plaża w dole przybiera barwę bladego miodu.

Znajdź miejsce na murze z dala od głównych punktów widokowych, usiądź i pozwól, by wzrok spoczął na horyzoncie, a nie na mieście. Z tego miejsca morze wygląda na puste, tak jak wyglądałoby z perspektywy strażnika wypatrującego żagli. Wiatr, który czujesz, to ten sam, który decydował o tym, czy statki przypłyną, czy nie. Zauważ, jak daleko musi przebyć odgłos miasta, żeby do ciebie dotrzeć. Następnie powoli zejdź ścieżką w dół.