Berg Ararat

Kyk noord en wag. Die lug op hierdie vlakte is droog en die lig is hard, en vir 'n groot deel van die dag is die berg glad nie sigbaar nie – dit skuil agter sy eie waas en wolk. Dan skuif die wolk en 'n wit keël verskyn bo die horison, veel hoër as wat redelik lyk. Wind kom oor die plat grond en tel stof op. Niks anders in sig is hoog nie. Dit is die effek waarmee hierdie berg werk.

Die kruin bereik 5 137 meter, wat dit die hoogste punt in Turkye maak. Langs dit, in die suidooste, staan 'n tweede en baie kleiner keël bekend as Klein Ararat, op ongeveer 3 900 meter. 'n Breë saal van hoë grond verbind die twee. In Turks is die groter piek Ağrı Dağı. Saam vorm die keëls 'n enkele vulkaniese massa wat uit die omliggende vlakte opstyg, en vanuit die meeste oogpunte lees jy hulle as een vorm.

Die rede waarom dit so groot lyk, het te doen met wat rondom dit is eerder as die hoogte alleen. Die vlakte aan sy voet lê op ongeveer 1 000 meter. Dit laat ongeveer 4 000 meter sigbare styging tussen waar jy staan en die kruin, met niks tussenin om dit op te breek nie. Baie hoër berge sit tussen ander hoë berge en verloor hierdie effek heeltemal. Hier is daar een keël en 'n groot deel plat grond.

Dit is 'n vulkaan. Die hele massa is gebou deur herhaalde uitbarstings van lawa en as, laag oor laag, wat die gladde keëlprofiel veroorsaak. Dit is tans nie aktief nie. Oor die laer hellings kan jy donker lavastrome en velde van los swart rots sien, saam met kleiner keëls en kraters aan die flanke. Boere bewerk die asryke grond aan die basis, en die lande stop waar die rots begin.

In 1840 het die berg werklike verwoesting veroorsaak. 'n Aardbewing en 'n groot grondverskuiwing het aan die noordekant afgestorm, in 'n kloof bekend as die Ahora-kloof. 'n Dorp en 'n klooster wat daar gestaan het, is vernietig en is nooit herbou nie. Puin en modder het 'n lang pad deur die vallei gespoel. Die litteken van daardie ineenstorting is steeds die mees opvallende kenmerk op die noordelike gesig, 'n diep byt wat uit 'n andersins gelyke keël geneem is.

Sneeu en ys lê heeljaar op die boonste keël. Dit is een van die min permanente yskappe in die streek, gevoed deur vog wat uit die weste kom en op hoogte vries. Dit word al hoe kleiner. Metings oor onlangse dekades toon 'n duidelike afname in sy oppervlakte, in lyn met wat elders met klein gletsers gebeur. As jy die kruin vandag fotografeer, neem jy iets op wat teen 'n meetbare tempo verander.

Die Turkse naam, Ağrı Dağı, word dikwels plaaslik verduidelik deur daarop te wys dat ağrı pyn in moderne Turks beteken. Dit is volksetimologie, en dit is bekoorlik, maar amper seker verkeerd. Die naam stam meer waarskynlik af van ouer streekname wat verband hou met Ararat en Urartu, die koninkryk wat hierdie deel van die wêreld in die eerste millennium voor die gewone era beset het. In Armeens word die berg Masis genoem.

Hierdie piek lê geheel en al binne Turkye, naby die grense met Armenië, Iran en Nachitsjevan. Dit is ook die sentrale nasionale simbool van Armenië, en dit verskyn op die Armeense wapenskild. Groot getalle mense kyk daagliks na hierdie berg vanuit 'n land wat dit nie bevat nie. Min vorms dra daardie spesifieke rangskikking oral, en dit verklaar waarom die berg voortdurend in kuns, logo's en verpakking regoor die streek verskyn.

Dan is daar die ark. Die Boek Genesis sê die ark het op die berge van Ararat tot rus gekom - 'n meervoud, en 'n streeksnaam eerder as 'n enkele piek. Die identifikasie van hierdie spesifieke berg het later gekom, deur eeue van tradisie, en dit word al baie lank opreg deur baie mense gehou. Dit is geloof en tradisie, nie 'n gevestigde feit nie, en dit is die moeite werd om albei helftes van daardie sin gelyktydig te hou.

Daardie tradisie het ekspedisies vir meer as 'n eeu gelok. Klimmers en navorsers het houtstrukture, ongewone vorms in die ys en formasies wat in lugfoto's sigbaar is, gerapporteer. Nie een daarvan het bewyse opgelewer wat deur die breër wetenskaplike gemeenskap aanvaar word nie. 'n Rotsformasie suid van die berg word plaaslik as die rusplek bevorder, en geoloë beskryf dit oor die algemeen as 'n natuurlike kenmerk. Besoek dit as jy wil, maar gaan met jou verwagtinge gekalibreer.

Klim is moontlik en dit is gewild. Die standaardroete gaan teen die suidekant op vanaf naby Doğubayazıt, met 'n eerste kamp op ongeveer 3 200 meter en 'n hoër kamp daarbo, dan 'n lang stap voor dagbreek na die kruin oor sneeu en ys. Geen tegniese rotsklim is betrokke nie, maar krampe en 'n ysbyl is wel, tesame met behoorlike akklimatisering. Permitte word vereis en moet vooraf deur 'n gelisensieerde agentskap gereël word.

Hier onder op die vlakte gaan die lewe voort sonder veel verwysing daarna. Herders skuif troppe oor die klipperige grond. Ooievaars maak nes op pale in die dorpies. In die somer word die lande in die koel ure bewerk en die middel van die dag word met rus gelaat. Die grensposte en hul verkeer is deel van die gewone roetine. Die berg is eenvoudig die ding wat altyd daar is aan die rand van die uitsig.

Kyk nog een keer daarna voordat jy gaan, ideaal vroeg. Dagbreek en die uur daarna is wanneer die kruin meestal helder is, voordat die dag se hitte wolke rondom die boonste hange bou. Kyk hoe die lig teen die ys af beweeg soos die son opkom. Kyk dan na die grond aan jou voete – donker vulkaniese gruis, lank gelede deur dieselfde berg uitgewerp. Jy staan daarop.