Bảo tàng Louvre

Hãy đứng yên một lát trong sân bảo tàng. Bạn có thể nghe thấy nhiều thứ tiếng cùng một lúc. Bánh xe vali lăn lạch cạch trên nền đá. Đâu đó, một hướng dẫn viên cất cao giọng để át tiếng đám đông. Ở giữa sân là một kim tự tháp bằng kính và kim loại. Những bức tường cung điện cổ bao quanh nó ở ba phía. Quy mô của nơi này cần một chút thời gian để cảm nhận hết. Sân này rất rộng, và các tòa nhà thì rất dài. Hãy ngước nhìn lên những mặt tiền đá được chạm khắc tinh xảo. Rồi nhìn xuống lớp kính. Những bức tường này được xây dựng qua nhiều thế kỷ. Còn lớp kính thì có từ những năm 1980.

Câu chuyện bắt đầu từ dưới lòng đất. Vào khoảng năm 1190, một vị vua tên là Philip Augustus đã cho xây một pháo đài tại chính nơi này. Khi đó Paris còn nhỏ hơn nhiều, và pháo đài này canh giữ lối tiếp cận thành phố từ phía sông. Công trình đó đã biến mất suốt nhiều thế kỷ. Rồi trong quá trình thi công vào những năm 1980, các nhà khảo cổ đã phát hiện lại phần móng của nó. Ngày nay bạn có thể đi xuống và tận mắt xem nó. Nền móng thời trung cổ nằm ở tầng hầm của bảo tàng. Hãy đứng lại gần khối đá cũ ấy. Nó thô ráp, và sẫm màu hơn nhiều so với những bức tường phía trên đầu bạn.

Pháo đài ấy đã không mãi là pháo đài. Các vị vua Pháp liên tục cho xây dựng lại trên nền đất này. Họ mở rộng nó, thêm các cánh nhà, và biến một công trình phòng thủ thành nơi phô trương quyền lực. Đến năm 1364, nơi đây đã trở thành nơi ở của hoàng gia, và tiếp tục được mở rộng suốt nhiều thế kỷ sau đó. Mỗi vị vua đều muốn để lại dấu ấn riêng, vì vậy các phong cách kiến trúc ở đây không hề đồng nhất. Hãy đi dọc theo bên ngoài tòa nhà, bạn sẽ thấy rõ những thay đổi ấy. Một số mặt tiền thì đơn giản và nặng nề. Số khác lại có cột trụ, tượng chạm khắc và khung cửa sổ sâu. Cung điện này thực chất là nhiều tòa nhà được nối lại với nhau qua một khoảng thời gian rất dài.

Rồi Cách mạng Pháp nổ ra. Năm 1793, cung điện mở cửa như một bảo tàng công cộng. Cột mốc này quan trọng hơn nhiều so với vẻ ngoài của nó. Trước đó, bộ sưu tập hoàng gia phần lớn chỉ dành riêng cho triều đình, thỉnh thoảng mới được trưng bày cho công chúng. Giờ đây, những người dân bình thường có thể bước vào và chiêm ngưỡng những bức tranh từng thuộc về các vị vua. Ý tưởng này lan rộng khắp châu Âu. Nhiều bảo tàng quốc gia sau này cũng đi theo mô hình tương tự. Vì vậy, khi bạn xếp hàng ở đây, bạn đang tham gia vào điều gì đó khởi nguồn từ một hành động chính trị. Nghệ thuật đã được tuyên bố thuộc về công chúng.

Kim tự tháp kính thì mới hơn nhiều. Kiến trúc sư I. M. Pei đã thiết kế nó, và công trình được khánh thành vào năm 1989. Lúc đầu, nhiều người Paris không thích nó chút nào. Họ cho rằng kính và thép không phù hợp để đặt cạnh một cung điện hoàng gia. Nhưng rồi những lời phàn nàn cũng dần lắng xuống. Kim tự tháp đã giải quyết một vấn đề thực sự, bởi bảo tàng cần một lối vào chính rõ ràng và một không gian rộng bên dưới để đón tiếp lượng khách đông đảo. Hãy đứng gần đó và nhìn xuyên qua các tấm kính. Kính được làm đặc biệt trong suốt, để bạn có thể nhìn thấy những mặt tiền đá cổ xuyên qua nó.

Phần lớn du khách đến đây vì một bức tranh duy nhất. Bức Mona Lisa, trong tiếng Pháp gọi là La Joconde, do Leonardo da Vinci vẽ. Bức tranh nhỏ hơn nhiều so với những gì người ta thường tưởng tượng. Nó được treo sau lớp kính bảo vệ, và gần như lúc nào trong ngày cũng có một đám đông đứng trước nó. Hãy đi theo các biển chỉ dẫn thay vì bản đồ. Trong phòng trưng bày, thường có một hàng người dẫn tới rào chắn phía trước bức tranh. Hàng người di chuyển khá nhanh, nên thời gian bạn đứng ở hàng đầu sẽ khá ngắn. Bạn cũng có thể ngắm nhìn từ xa hơn, nơi có ít người đứng hơn.

Đây là phần khiến nhiều người bất ngờ. Năm 1911, bức tranh đã bị đánh cắp. Một người thợ Ý từng lắp kính trong bảo tàng đã gỡ nó khỏi tường và mang đi. Vụ trộm không bị phát hiện ngay lập tức. Bức tranh mất tích hơn hai năm, và nhiều đám đông đã kéo đến chỉ để nhìn khoảng tường trống nơi nó từng treo. Sau đó bức tranh được tìm thấy ở Ý và được trả lại. Nhiều nhà sử học cho rằng chính vụ trộm ấy đã khiến bức tranh trở nên nổi tiếng. Trước đó, nó được ngưỡng mộ, nhưng chưa phải là bức tranh mà ai cũng muốn xem tận mắt.

Hai bức tượng cạnh tranh vị trí thứ hai. Tượng thần Vệ Nữ Milo là một pho tượng cẩm thạch Hy Lạp tạc hình một người phụ nữ, bị mất cả hai cánh tay. Hai cánh tay ấy đã bị mất từ trước khi bức tượng được khai quật vào năm 1820. Tượng Nữ thần Chiến thắng có cánh của Samothrace đứng trên một khối đá được tạc hình mũi một con tàu. Bức tượng cũng không có đầu và không có tay. Vậy mà nó vẫn trông như đang lao về phía trước. Trang phục của nữ thần được tạc như thể gió đang thổi ép lớp vải sát vào cơ thể. Hãy quan sát những nếp gấp ấy từ bên hông, chứ không chỉ từ phía trước.

Bộ sưu tập của bảo tàng vươn xa ra ngoài phạm vi châu Âu. Có những căn phòng trưng bày Ai Cập cổ đại, với quan tài, tượng và các vật dụng đời thường. Có những phòng trưng bày từ vùng Cận Đông cổ đại. Bảo tàng còn lưu giữ điêu khắc Hy Lạp và La Mã, nghệ thuật Hồi giáo, đồ nội thất Pháp và các vật phẩm trang trí. Một số khu vực đôi khi đóng cửa để tu sửa, vì vậy hãy kiểm tra xem phòng nào mở cửa vào ngày bạn đến. Các bức tranh trưng bày ở đây kéo dài đến giữa thế kỷ mười chín. Nghệ thuật của các giai đoạn sau đó được chuyển đến các bảo tàng khác trong thành phố. Vì vậy, nơi này thực chất không phải là một bảo tàng duy nhất. Đó là nhiều bảo tàng cùng chia sẻ một mái nhà, một tấm vé, và một hệ thống hành lang rất dài.

Có một hiện vật trong các phòng trưng bày Cận Đông rất đáng để bạn ghé qua. Đó là Bộ luật Hammurabi, một tấm bia đá, tức là một phiến đá dựng đứng được chạm khắc. Nó khắc một danh sách dài các điều luật từ vùng Lưỡng Hà cổ đại, được cắt vào đá bằng lối chữ hình nêm. Nội dung văn bản đề cập đến thương mại, các vấn đề gia đình, tài sản và hình phạt. Hãy đứng lại gần và nhìn lên phần đỉnh của phiến đá. Một nhân vật đang ngồi trao biểu tượng quyền lực cho một vị vua đang đứng. Nét chạm khắc khá nông, nhưng các chi tiết vẫn rất sắc nét.

Tòa nhà này không phải lúc nào cũng đầy ắp hiện vật như bây giờ. Trong Thế chiến thứ hai, nhân viên bảo tàng đã đóng gói những tác phẩm quý giá nhất và chuyển chúng ra khỏi Paris. Các bức tranh được vận chuyển bằng xe tải và giấu trong những ngôi nhà ở vùng nông thôn, cách xa thành phố. Những bức tượng quá lớn không thể di chuyển được bảo vệ tại chỗ. Trong một thời gian dài, các phòng trưng bày chỉ còn lại những khung tranh trống rỗng và những bao cát. Những tác phẩm rời khỏi tòa nhà sau đó đã trở về. Điều này đáng để bạn nhớ đến mỗi khi cảm thấy một căn phòng quá đông đúc. Đám đông ấy thực ra là một dấu hiệu tốt.

Giờ là một lời cảnh báo về quy mô. Bạn không thể xem hết tất cả những thứ này trong một lần ghé thăm. Các phòng trưng bày trải dài hàng cây số, và nếu quyết tâm đi qua từng phòng một thì sẽ mất nhiều ngày. Cố gắng làm điều đó chỉ khiến người ta mệt mỏi và không vui. Thay vào đó, hãy chọn ra ba hoặc bốn hiện vật. Hãy đi đến chúng thật chậm rãi, và cho phép bản thân dừng lại trước bất cứ điều gì thu hút ánh mắt bạn dọc đường. Những giờ phút đẹp nhất ở đây thường đến khi bạn tình cờ bước vào một căn phòng yên tĩnh và ở lại đó lâu hơn dự định rất nhiều.

Vậy hãy hít một hơi thật sâu ngay nơi bạn đang đứng. Xung quanh bạn, cung điện vẫn còn giữ nguyên hình dáng của những sân trong và các cánh nhà dài xưa cũ. Các vị vua từng dùng bữa ở đây. Binh lính từng canh gác những bức tường này. Các họa sĩ từng có xưởng vẽ bên trong. Giờ đây, cánh cửa đã mở ra cho bất cứ ai có tấm vé trong tay. Những hiện vật bên trong đã vượt qua chặng đường từ Ai Cập, Hy Lạp, Lưỡng Hà và nửa châu Âu để cuối cùng hội tụ về một nơi. Hãy nhìn lại một lần nữa đá và kính cùng nhau. Rồi hãy bước vào bên trong và tìm cho mình một điều gì đó bạn yêu thích.