Troje Antieke Stad

Luister eers na die wind. Dit kom van die Dardanelle-seestraat af, bestendig en gesout, en buig die droë gras tussen die klippe om jou. Krieke raas in die hitte. Onder jou voete is die paadjie gepakte aarde gemeng met verkrummelde erdewerk, fyn gemaal deur meer as 'n eeu se grawery. Die ruïnes hier staan nie hoog nie. Hulle staan laag, bruin en warm in die son, muur teen muur gestapel. Jy staan nie op een stad nie. Jy staan op ten minste nege van hulle, saamgedruk in 'n enkele hoop.

Argeoloë noem hierdie hoop Hisarlik. Onder jou voete lê nege groot nedersettingslae bo-op mekaar, van 'n klein ommuurde dorpie wat omstreeks 3000 v.C. gestig is tot 'n Romeinse stad wat tot in die laat antieke tyd voortgeduur het. Elke stad het opgestaan, gefloreer en geval. Die ruïnes is gelykgemaak, en die volgende stad is op die puin gebou. Oor ongeveer 4 000 jaar het die hoop opwaarts gegroei, meter vir meter. Die genommerde tekens rondom die terrein, Troje Een tot Troje Nege, sê vir jou na watter laag jy kyk.

Troje is bekend vanweë 'n gedig. Homerus se Ilias, wat rondom die agtste eeu v.C. in Grieks geskryf is, beskryf 'n tienjarige oorlog wat oor hierdie vesting gevoer is. Eeue lank het baie geleerdes daardie oorlog as suiwer mite behandel. Toe het opgrawers 'n ware Bronstydperk-vesting hier gevind, met massiewe mure, wagtorings en lae van brand. Geen inskripsie het ooit bewys dat Homerus se oorlog plaasgevind het nie. Maar die lae bekend as Troje Ses en Troje Sewe pas by die gedig se era, en albei toon tekens van geweld en vuur. Die vraag is steeds oop, wat deel is van die aantrekkingskrag van hierdie plek.

Die man wat die eerste keer hier op groot skaal gegrawe het, was Heinrich Schliemann, 'n welgestelde Duitse sakeman wat obsessief was met Homerus. Hy het in 1871 met groot opgrawings begin, gelei deur Frank Calvert, 'n Engelse inwoner wat 'n deel van die heuwel besit het en lank vermoed het wat daarin lê. Schliemann het vinnig en hard gegrawe. Sy werkers het 'n groot sloot reguit deur die middel van die heuwel gesny en lae vernietig wat hy nie as belangrik herken het nie. Jy kan daardie groot sloot vandag nog sien. Argeoloë het sedertdien noukeuriger gewerk.

In 1873 het Schliemann 'n skat van goue juweliersware, voorwerpe en wapens gevind. Hy het dit Priamus se Skat genoem, na die Trojaanse koning in die Ilias, en dit uit die Ottomaanse Ryk gesmokkel. Hy was verkeerd oor die naam. Die goud het van Troje Twee gekom, 'n stad meer as 'n duisend jaar ouer as enige Homeriese oorlog. Die skat het later na Berlyn oorgegaan, in 1945 verdwyn en dekades later in Moskou weer opgeduik, waar baie daarvan steeds bestaan. Die grond waar dit gevind is, is deel van die stroombaan wat jy loop.

Loop na die oostekant van die terrein en jy bereik die mure van Troje Ses. Dit is die indrukwekkendste klippe in Troje. Hulle leun effens na binne, gesnyde kalksteen in gladde vlakke, met die basis van 'n groot wagtoring wat steeds staan. In die laat Bronstydperk het hierdie mure 'n paar meter hoër gestaan, bedek met modderstene. Laat jou oë langs die vertikale nate beweeg wat die muur in dele verdeel. Bouers het hulle moontlik gebruik om aardbewingskade te bestuur, 'n konstante bedreiging aan hierdie kus.

En die perd? Die houtperd verskyn nooit in die Ilias self nie. Dit kom uit latere Griekse gedigte en uit Homerus se Odyssee, waar die truuk onthou word. Of daar enige werklike perd bestaan het, weet niemand nie. Dit mag dalk 'n herinnering aan 'n beleëringsmasjien wees, of 'n skip, of suiwer uitvindsel. 'n Moderne houtperd staan naby die ingang van die terrein, gebou vir besoekers, en kinders klim die meeste dae daarin. Legende of nie, die storie het hierdie klein heuweltjie in tale oorgedra wat regoor die wêreld gepraat word.

Naby die middel van die heuwel, soek vir 'n wye klipraan wat teen 'n sagte hoek klim. Dit het na die vesting van Troje Twee gelei, amper 5 000 jaar gelede, en Schliemann het sy skat naby dit gevind. Die oprit is geplavei met plat klippe en netjies afgewerk. Karre en mense het die vesting op hierdie manier binnegekom toe die piramides van Egipte nog nuut was. Dit is een van die oudste dinge wat jy in Troje kan sien, en een van die maklikste om in gebruik voor te stel.

Die laaste stede op hierdie heuwel was Grieks en Romeins. Hulle het die dorp Ilion genoem, en hulle het dit as 'n plek van herinnering behandel. Antieke skrywers sê Alexander die Grote het die dorp in 334 v.C. besoek, die graf van Achilles daar naby geëer en offerandes gelaat. Romeinse keisers het die dorp bevoordeel omdat Rome sy afkoms na die Trojaanse held Aeneas teruggevoer het. Aan die suidelike rand van die terrein kan jy in 'n klein Romeinse odeon sit, 'n oordekte teater vir musiek, waarvan die geboë klipsitplekke behoue gebly het.

Troje het in 1998 by die UNESCO-wêrelderfenislys aangesluit. Twintig jaar later, in 2018, het die Troje-museum in die dorpie Tevfikiye geopen, 'n kort rit van waar jy staan. Die roeskleurige kubus bevat duisende vondste van die heuwel, insluitend 'n paar stukke wat van museums in die buiteland terugbesorg is. As die ruïnes moeilik voel om te lees, gee die museum hulle gesigte, gereedskap en stemme. Baie besoekers sê die terrein maak die tweede keer meer sin, sodra die voorwerpe die gapings gevul het.

Voordat jy vertrek, stop êrens stil en kyk noordwes, na die seestraat. Die vlakte onder jou was eens 'n wye baai, stadig toegeslik deur riviere oor duisende jare. Skepe het dalk eens geanker waar trekkers nou oor die lande ry. Staan stil en laat die wind doen wat dit nog altyd hier gedoen het. Nege stede het dit voor jou gehoor. Wat ook al die waarheid agter die gedig is, mense het hierdie heuwel oor en oor gekies, en vanmiddag het jy ook.