شهر باستانی تروی

اول به صدای باد گوش دهید. باد از تنگه داردانل می‌آید، محکم و نمک سود، علف‌های خشک را بین سنگ‌های اطرافتان خم می‌کند. جیرجیرک‌ها در گرما خش‌خش می‌کنند. زیر پا، مسیر پر از خاک فشرده‌ای است که با سفال‌های خرد شده مخلوط شده و با بیش از یک قرن حفاری، نرم و لطیف شده است. خرابه‌های اینجا ارتفاع زیادی ندارند. آنها در ارتفاع کم، قهوه‌ای رنگ و گرم در آفتاب، چسبیده به دیوار، قرار گرفته‌اند. شما روی یک شهر نایستاده‌اید. شما روی حداقل نه شهر ایستاده‌اید که در یک تپه به هم فشرده شده‌اند.

باستان‌شناسان این تپه را هیسارلیک می‌نامند. زیر پای شما، نه لایه اصلی سکونتگاه، یکی پس از دیگری، از یک شهر کوچک محصور که حدود ۳۰۰۰ سال پیش از میلاد مسیح تأسیس شد تا یک شهر رومی که تا اواخر دوران باستان پابرجا ماند، روی هم قرار گرفته‌اند. هر شهر سر بر آورد، رونق گرفت و فرو ریخت. ویرانه‌های آن مسطح شدند و شهر بعدی روی آوار ساخته شد. در طول تقریباً ۴۰۰۰ سال، تپه متر به متر به سمت بالا رشد کرد. تابلوهای شماره‌گذاری شده در اطراف این مکان، از تروی یک تا تروی نه، به شما می‌گویند که به کدام لایه نگاه می‌کنید.

تروا به خاطر یک شعر مشهور است. ایلیاد هومر، که حدود قرن هشتم پیش از میلاد به زبان یونانی سروده شده است، جنگی ده ساله را بر سر این ارگ توصیف می‌کند. قرن‌ها، بسیاری از محققان آن جنگ را افسانه‌ای محض می‌دانستند. سپس کاوشگران یک قلعه واقعی عصر برنز را در اینجا پیدا کردند، با دیوارهای عظیم، برج‌های دیده‌بانی و لایه‌های آتش. هیچ کتیبه‌ای تاکنون ثابت نکرده است که جنگ هومر اتفاق افتاده است. اما لایه‌هایی که به عنوان تروی شش و تروی هفت شناخته می‌شوند، با دوران شعر مطابقت دارند و هر دو نشانه‌هایی از خشونت و آتش را نشان می‌دهند. این سوال هنوز بی‌پاسخ است، که بخشی از جذابیت این مکان است.

مردی که برای اولین بار در مقیاس بزرگ در اینجا حفاری کرد، هاینریش شلیمان، یک تاجر ثروتمند آلمانی شیفته هومر بود. او حفاری‌های بزرگ را در سال ۱۸۷۱ با راهنمایی فرانک کالورت، ساکن انگلیسی که بخشی از تپه را در اختیار داشت و مدت‌ها به آنچه در داخل آن نهفته بود مشکوک بود، آغاز کرد. شلیمان سریع و سخت حفاری کرد. کارگران او یک گودال عظیم را مستقیماً از وسط تپه حفر کردند و لایه‌هایی را که او مهم نمی‌دانست، از بین بردند. هنوز هم می‌توانید آن گودال بزرگ را ببینید. باستان‌شناسان از آن زمان با دقت بیشتری کار کرده‌اند.

در سال ۱۸۷۳، شلیمان گنجینه‌ای از جواهرات طلا، ظروف و سلاح‌ها را پیدا کرد. او آن را گنجینه پریاموس، به نام پادشاه تروا در ایلیاد، نامید و آن را از امپراتوری عثمانی قاچاق کرد. او در مورد نام اشتباه کرد. طلا از تروی دو، شهری که بیش از هزار سال از هر جنگ هومری قدیمی‌تر بود، آمده بود. این گنج بعداً به برلین منتقل شد، در سال ۱۹۴۵ ناپدید شد و دهه‌ها بعد در مسکو دوباره ظاهر شد، جایی که بخش زیادی از آن باقی مانده است. زمینی که در آن پیدا شد بخشی از مسیری است که شما در حال قدم زدن در آن هستید.

به سمت شرقی این مکان بروید و به دیوارهای تروی شش می‌رسید. اینها چشمگیرترین سنگ‌های تروی هستند. آنها با زاویه کمی به سمت داخل خم می‌شوند، سنگ آهک برش خورده که در سطوح صاف نصب شده است، و پایه یک برج دیده‌بانی بزرگ هنوز پابرجاست. در اواخر عصر برنز، این دیوارها چندین متر بالاتر قرار داشتند و روی آنها را با خشت گلی پوشانده بودند. چشمانتان را در امتداد درزهای عمودی که دیوار را به بخش‌هایی تقسیم می‌کنند، بدوزید. ممکن است سازندگان از آنها برای مدیریت آسیب‌های زلزله، که تهدیدی دائمی در این ساحل است، استفاده کرده باشند.

و اسب؟ اسب چوبی هرگز در خود ایلیاد ظاهر نمی‌شود. این اسب از اشعار بعدی یونانی و از ادیسه هومر، جایی که این ترفند به یادگار مانده است، آمده است. اینکه آیا اسب واقعی وجود داشته است، هیچ کس نمی‌داند. ممکن است خاطره‌ای از یک ماشین محاصره، یا یک کشتی، یا یک اختراع صرف باشد. یک اسب چوبی مدرن در نزدیکی ورودی محل قرار دارد که برای بازدیدکنندگان ساخته شده است و کودکان بیشتر روزها از آن بالا می‌روند. افسانه باشد یا نه، داستان این تپه کوچک را به زبان‌های رایج در سراسر جهان منتقل کرده است.

در نزدیکی مرکز تپه، به دنبال یک رمپ سنگی پهن باشید که با زاویه ملایمی بالا می‌رود. تقریباً ۵۰۰۰ سال پیش به ارگ تروی دوم منتهی می‌شد و شلیمان گنج خود را در نزدیکی آن پیدا کرد. رمپ با سنگ‌های صاف سنگفرش شده و لبه‌های آن به طور مرتب تراشیده شده است. زمانی که اهرام مصر هنوز نوساز بودند، ارابه‌ها و مردم از این طریق وارد قلعه می‌شدند. این یکی از قدیمی‌ترین چیزهایی است که می‌توانید در تروی ببینید و یکی از ساده‌ترین چیزهایی است که می‌توان تصور کرد که در حال استفاده است.

آخرین شهرهای روی این تپه، یونانی و رومی بودند. آنها این شهر را ایلیون می‌نامیدند و آن را به عنوان مکانی برای یادبود می‌دانستند. نویسندگان باستان می‌گویند اسکندر کبیر در سال ۳۳۴ پیش از میلاد از آن بازدید کرد، مقبره آشیل را در نزدیکی آن گرامی داشت و پیشکش‌هایی به جا گذاشت. امپراتوران روم این شهر را ترجیح می‌دادند زیرا روم تبار آن را به قهرمان تروایی، آئنیاس، می‌رساند. در لبه جنوبی این مکان، می‌توانید در یک اودئون کوچک رومی، یک تئاتر سرپوشیده برای موسیقی، بنشینید که صندلی‌های سنگی منحنی آن هنوز پابرجاست.

تروا در سال ۱۹۹۸ به فهرست میراث جهانی یونسکو پیوست. بیست سال بعد، در سال ۲۰۱۸، موزه تروی در روستای توفیکیه، با فاصله کمی از جایی که شما ایستاده‌اید، افتتاح شد. مکعب زنگ‌زده آن هزاران یافته از تپه، از جمله برخی قطعات بازگردانده شده از موزه‌های خارج از کشور را در خود جای داده است. اگر خواندن خرابه‌ها سخت به نظر می‌رسد، موزه به آنها چهره، ابزار و صدا می‌دهد. بسیاری از بازدیدکنندگان می‌گویند که این مکان در بار دوم، زمانی که اشیاء جای خالی را پر کرده‌اند، منطقی‌تر به نظر می‌رسد.

قبل از رفتن، در جایی آرام توقف کنید و رو به شمال غربی، به سمت تنگه بایستید. دشت زیر پایتان زمانی خلیجی وسیع بود که طی هزاران سال به آرامی توسط رودخانه‌ها گل و لای گرفته بود. کشتی‌ها ممکن است زمانی در جایی که تراکتورها اکنون از مزارع عبور می‌کنند، لنگر انداخته باشند. بی‌حرکت بایستید و بگذارید باد کاری را که همیشه اینجا انجام داده است، انجام دهد. نه شهر قبل از شما آن را شنیده‌اند. حقیقت پشت شعر هر چه که باشد، مردم بارها و بارها این تپه را انتخاب می‌کردند، و امروز بعد از ظهر، شما هم همینطور.