شهر باستانی آسوس

بالا رفتن به شما می‌گوید کجا هستید. سنگفرش‌ها زیر پا تکان می‌خورند، آویشن و پونه کوهی خشک هوا را معطر می‌کنند، و در پایین شما، دریای اژه از میان خانه‌های سنگی برق می‌زند. زنان روستایی با سبدهایی از گیاهان دارویی و توری در کنار مسیر نشسته‌اند. به راه خود ادامه دهید. مسیر به قله تپه‌ای مسطح در حدود ۲۴۰ متر بالاتر از دریا ختم می‌شود که توسط ستون‌های شکسته احاطه شده است. باد بدون مانع به اینجا می‌رسد. باد از جزیره یونانی لسبوس، که در افق روبروی شما قرار دارد، عبور می‌کند، آنقدر نزدیک که می‌توانید پشته‌های آن را بشمارید.

این قله تپه، آکروپولیس آسوس، شهری یونانی بود که توسط مهاجران جزیره لسبوس تأسیس شد. شهر از شیب زیر پای شما به صورت پلکانی، که توسط دیوارها احاطه شده بود، به پایین و به بندر کوچکی در پایین سرازیر می‌شد. حدود ۵۳۰ سال قبل از میلاد، مردم آسوس معبدی برای آتنا در این قله ساختند. این معبد به سبک دوریک، ساده‌ترین و قدیمی‌ترین سبک ستون یونانی، ساخته شده بود و تنها معبد دوریک باستانی شناخته شده در تمام آناتولی است. چندین ستون آن امروز دوباره ایستاده‌اند و توسط باستان‌شناسان دوباره ساخته شده‌اند.

سنگ زیر پای شما آندزیت است، یک سنگ آتشفشانی سخت، خاکستری و خشن. تقریباً همه چیز در آسوس از آن ساخته شده است که غیرمعمول است. معابد یونانی معمولاً سنگ آهک یا مرمر بودند. آندزیت ماده‌ای سرسخت برای تراشیدن است، بنابراین تزئینات معبد ساده و جسورانه باقی ماند. این سنگ شهرت عجیبی نیز داشت. پلینی بزرگ، نویسنده رومی قرن اول، نوشته است که سنگ آسوس گوشت مردگان را حل می‌کند. تابوت‌هایی که از آن بریده می‌شدند، سارکوفاگوس نامیده می‌شدند، به معنی گوشت‌خوار، و این کلمه به تابوت‌ها در همه جا گسترش یافت.

آسوس یک ساکن داشت که جهان را تغییر داد. در سال ۳۴۸ قبل از میلاد، پس از مرگ افلاطون در آتن، ارسطو آن شهر را ترک کرد و به اینجا آمد. نویسندگان باستانی می‌گویند حاکم محلی، هرمیاس، زمانی برده بوده و در آکادمی افلاطون تحصیل کرده بود. ارسطو حدود سه سال در آنجا ماند. او با پیتیاس، دخترخوانده حاکم، ازدواج کرد و متفکران را در این تپه دور خود جمع کرد. برخی از مورخان این سال‌ها را آغاز روی آوردن او به زیست‌شناسی و مطالعه‌ی حیوانات و گیاهان واقعی به جای نظریه‌ی محض می‌دانند.

داستان پایان بدی داشت. ایرانیان هرمیاس را دستگیر، شکنجه و اعدام کردند. گفته می‌شود که او تحت شکنجه هیچ خیانتی نکرد و هیچ کاری ناشایست از نظر فلسفی انجام نداده است. ارسطو سوگواری کرد، سرودی به یاد او نوشت و از طریق تنگه به لسبوس نقل مکان کرد تا مطالعات حیوانی خود را ادامه دهد. از آنجا به تدریس پسری به نام اسکندر پرداخت که بعدها اسکندر کبیر نامیده شد. وقتی به لسبوس نگاه می‌کنید، در حال نگاه کردن به گام بعدی آن سفر هستید.

در پایین قله، در شیب رو به دریا، یک تئاتر یونانی رو به آب قرار دارد. ردیف‌های منحنی آن در دوره‌ی هلنیستی ساخته شده و بعدها توسط رومی‌ها تعمیر شده است و مرمتگران مدرن بخش زیادی از صندلی‌ها را بازسازی کرده‌اند. اگر پاهایتان اجازه می‌دهد، به سمت آن بروید. طراحی، دریا را مستقیماً در پشت صحنه قرار می‌دهد، بنابراین هر نمایش، سخنرانی و کنسرتی در مقابل آب روان و کشتی‌های در حال عبور اتفاق می‌افتد. صدا در اینجا به خوبی بلند می‌شود. در مرکز دایره ارکستر بایستید، عادی صحبت کنید و به صدای خودتان گوش دهید.

در مسیر خود در اطراف این مکان، به دیوارهای شهر توجه کنید. آنها حدود سه کیلومتر امتداد دارند و در امتداد آنها ردیف‌های بلندی با برج‌ها و دروازه‌های مربعی شکل قرار گرفته‌اند. بیشتر آنچه باقی مانده در قرن چهارم پیش از میلاد ساخته شده است. مهندسان این دیوارها را تحسین می‌کنند. بلوک‌ها بدون ملات بریده و نصب شده‌اند و بیش از دو هزار سال از زلزله جان سالم به در برده‌اند. تعداد کمی از شهرهای یونانی در هر کجا استحکامات خود را تا این حد کامل نگه داشته‌اند، به همین دلیل است که کتاب‌های درسی در مورد جنگ‌های باستانی همچنان عکس‌هایی از آسوس چاپ می‌کنند.

در بیرون دروازه اصلی غربی، گورستان، شهر مردگان، قرار دارد. تابوت‌ها در امتداد جاده قدیمی ردیف شده‌اند، جعبه‌های بزرگ درب‌دار از سنگ محلی، برخی ساده و برخی تراشیده شده. رسم یونانیان و رومی‌ها این بود که مردگان را در امتداد جاده‌های بیرون دیوارها قرار می‌دادند، بنابراین مسافرانی که به آسوس می‌رسیدند، ابتدا از کنار نسل‌های شهروندان آن عبور می‌کردند. اکنون علف‌های هرز از میان برخی از درب‌ها رشد می‌کنند. به دنبال اندازه بزرگ بزرگترین نمونه‌ها باشید. جابجایی آنها به تیم‌هایی از گاوها و پول زیادی نیاز داشت.

نام یک مسافر ثبت شده است. کتاب اعمال رسولان، در عهد جدید، شرح می‌دهد که چگونه سنت پولس در قرن اول از این منطقه عبور کرد. همراهان او از ترواس به دور دماغه کشتی راندند، اما پولس تصمیم گرفت که از طریق خشکی و پیاده سفر کند و در آسوس به کشتی رسید. متن هیچ دلیلی برای پیاده‌روی او ارائه نمی‌دهد. او از بندر پایین دست شما سوار کشتی شد و به سمت لسبوس حرکت کرد. زائران مسیحی هنوز هم در همان خط آب می‌ایستند.

روستایی که در اطراف ویرانه‌ها قرار دارد، بهرام‌قلعه است و لایه‌های خاص خود را دارد. در بالای تپه کنار معبد، یک مسجد گنبدی کوچک از قرن چهاردهم قرار دارد که در زمان سلطنت سلطان مراد اول ساخته شده است. به ورودی آن با دقت نگاه کنید. سازندگان از سنگ‌های قدیمی‌تر دوباره استفاده کرده‌اند و یک کتیبه یونانی حکاکی شده در آنجا باقی مانده است که از قرن‌های بیزانس باقی مانده است. در ساحل، ساختمان‌های سنگی قدیمی در امتداد بندر به هتل‌های کوچک و رستوران‌های ماهی تبدیل شده‌اند.

قبل از رفتن، جغرافیای وسیع‌تر را در نظر بگیرید. پشت سر شما، در خشکی، دامنه‌های جنگلی کوه‌های کاز، که در دوران باستان به عنوان کوه آیدا شناخته می‌شدند، کوهی که در اسطوره‌های یونانی جنگ تروا تنیده شده است، سر بر آورده‌اند. خود تروی در شمال، در همان منطقه باستانی به نام تروا، قرار دارد. آسوس به آن گوشه شلوغ دریای اژه تعلق داشت. کشتی‌هایی که بین دریای سیاه و یونان تجارت می‌کردند از این ساحل عبور می‌کردند و شهر از بندر کوچک خود از آنها مالیات می‌گرفت و به آنها غذا می‌رساند.

روی ستونی افتاده در نزدیکی سکوی معبد، جایی پیدا کنید. دریای اژه در زیر پای شما رنگ خود را تغییر نداده است. قایق‌های ماهیگیری به سمت تنگه عبور می‌کنند، باد از میان علف‌های خشک عبور می‌کند و لسبوس افق را دقیقاً در جایی که ارسطو آن را دیده بود، نگه می‌دارد. بیست و سه قرن بازدیدکنندگان برای همین منظره از این تپه بالا رفته‌اند. قبل از اینکه مسیر شما را به پایین روستا هدایت کند، یک نگاه آهسته دیگر از بندر به ستون‌های کناری خود بیندازید.