Αρχαία Πόλη Άσσου

Η ανάβαση σας λέει πού βρίσκεστε. Τα λιθόστρωτα μετακινούνται κάτω από τα πόδια σας, θυμάρι και ξερή ρίγανη μυρίζουν τον αέρα, και από κάτω σας το Αιγαίο αστράφτει ανάμεσα σε πέτρινα σπίτια. Γυναίκες του χωριού κάθονται δίπλα στο μονοπάτι με καλάθια με βότανα και δαντέλες. Συνεχίστε. Το μονοπάτι καταλήγει σε μια επίπεδη κορυφή λόφου περίπου 240 μέτρα πάνω από τη θάλασσα, περιτριγυρισμένη από σπασμένες κολώνες. Ο άνεμος φτάνει εδώ χωρίς εμπόδια. Διέσχισε ανοιχτά νερά από το ελληνικό νησί της Λέσβου, το οποίο βρίσκεται στον ορίζοντα μπροστά σας, αρκετά κοντά για να μετρήσετε τις κορυφογραμμές του.

Αυτή η κορυφή του λόφου ήταν η ακρόπολη της Άσσου, μιας ελληνικής πόλης που ιδρύθηκε από αποίκους από το νησί της Λέσβου. Η πόλη εκτεινόταν στην πλαγιά από κάτω σας σε αναβαθμίδες, περιτριγυρισμένες από τείχη, μέχρι ένα μικρό λιμάνι στο κάτω μέρος. Γύρω στο 530 π.Χ., οι κάτοικοι της Άσσου έχτισαν έναν ναό της Αθηνάς σε αυτήν την κορυφή. Ήταν δωρικός, ο απλούστερος και παλαιότερος από τους ελληνικούς ρυθμούς κιόνων, και είναι ο μόνος αρχαϊκός δωρικός ναός που είναι γνωστός σε όλη την Ανατολία. Αρκετές από τις κολόνες του στέκονται ξανά σήμερα, αναστηλωμένες από αρχαιολόγους.

Η πέτρα κάτω από τα πόδια σας είναι ο ανδεσίτης, ένα σκληρό ηφαιστειακό πέτρωμα, γκρι και τραχύ. Σχεδόν όλα στην Άσσο ήταν χτισμένα από αυτόν, κάτι που είναι ασυνήθιστο. Οι ελληνικοί ναοί ήταν συνήθως από ασβεστόλιθο ή μάρμαρο. Ο ανδεσίτης είναι ένα επίμονο υλικό για σκάλισμα, επομένως η διακόσμηση του ναού παρέμεινε απλή και τολμηρή. Η πέτρα είχε επίσης μια παράξενη φήμη. Ο Πλίνιος ο Πρεσβύτερος, Ρωμαίος συγγραφέας του πρώτου αιώνα, κατέγραψε ότι η πέτρα από την Άσσο διέλυε τη σάρκα των νεκρών. Τα φέρετρα που κόβονταν από αυτήν ονομάζονταν σαρκοφάγοι, που σημαίνει σαρκοφάγος, και η λέξη εξαπλώθηκε σε φέρετρα παντού.

Η Άσσος είχε έναν κάτοικο που άλλαξε τον κόσμο. Το 348 π.Χ., μετά τον θάνατο του Πλάτωνα στην Αθήνα, ο Αριστοτέλης έφυγε από την πόλη και ήρθε εδώ. Ο τοπικός ηγεμόνας, Ερμείας, λέγεται από τους αρχαίους συγγραφείς ότι κάποτε ήταν σκλάβος και είχε σπουδάσει στην ακαδημία του Πλάτωνα. Ο Αριστοτέλης έμεινε περίπου τρία χρόνια. Παντρεύτηκε την Πυθία, την υιοθετημένη κόρη του ηγεμόνα, και συγκέντρωσε στοχαστές γύρω του σε αυτόν τον λόφο. Μερικοί ιστορικοί θεωρούν αυτά τα χρόνια ως την αρχή της στροφής του προς τη βιολογία, μελετώντας πραγματικά ζώα και φυτά αντί για την καθαρή θεωρία.

Η ιστορία τελείωσε άσχημα. Οι Πέρσες συνέλαβαν τον Ερμεία, τον βασάνισαν και τον εκτέλεσαν. Λέγεται ότι κάτω από βασανιστήρια δεν πρόδωσε τίποτα, στέλνοντας μήνυμα ότι δεν είχε κάνει τίποτα ανάξιο φιλοσοφίας. Ο Αριστοτέλης θρήνησε, έγραψε έναν ύμνο στη μνήμη του και μετακόμισε στην άλλη άκρη του πορθμού στη Λέσβο για να συνεχίσει τις σπουδές του στη κτηνοτροφία. Από εκεί συνέχισε να διδάσκει ένα αγόρι ονόματι Αλέξανδρος, που αργότερα ονομάστηκε Μέγας. Όταν κοιτάτε τη Λέσβο, βλέπετε το επόμενο βήμα αυτού του ταξιδιού.

Κάτω από την κορυφή, στην πλαγιά προς τη θάλασσα, ένα ελληνικό θέατρο βλέπει στο νερό. Οι καμπύλες σειρές του χτίστηκαν κατά την ελληνιστική περίοδο και αργότερα επισκευάστηκαν από τους Ρωμαίους, και οι σύγχρονοι αναστηλωτές έχουν ξαναχτίσει μεγάλο μέρος των καθισμάτων. Κατεβείτε σε αυτό αν σας το επιτρέπουν τα πόδια σας. Ο σχεδιασμός τοποθετεί τη θάλασσα ακριβώς πίσω από τη σκηνή, έτσι ώστε κάθε θεατρικό έργο, ομιλία και συναυλία να γίνονται ενάντια στο κινούμενο νερό και τα διερχόμενα πλοία. Ο ήχος ανεβαίνει καλά εδώ. Σταθείτε στο κέντρο του κύκλου της ορχήστρας, μιλήστε κανονικά και ακούστε τη δική σας φωνή να επιστρέφει.

Καθώς περιηγείστε στον χώρο, παρατηρήστε τα τείχη της πόλης. Εκτείνονται σε μήκος περίπου τριών χιλιομέτρων και σε μεγάλα τμήματα υπάρχουν πολλές ψηλές διαδρομές, με τετράγωνους πύργους και πύλες. Τα περισσότερα από αυτά που σώζονται χτίστηκαν τον τέταρτο αιώνα π.Χ. Οι μηχανικοί θαυμάζουν αυτά τα τείχη. Τα τετράγωνα είναι κομμένα και τοποθετημένα χωρίς κονίαμα και έχουν επιβιώσει από σεισμούς για περισσότερα από δύο χιλιάδες χρόνια. Λίγες ελληνικές πόλεις διατηρούν τις οχυρώσεις τους τόσο ολοκληρωμένες, γι' αυτό και τα σχολικά βιβλία για τον αρχαίο πόλεμο συνεχίζουν να τυπώνουν φωτογραφίες της Άσσου.

Έξω από την κύρια δυτική πύλη βρίσκεται η νεκρόπολη, η πόλη των νεκρών. Σαρκοφάγοι παρατάσσονται κατά μήκος του παλιού δρόμου, τεράστια κουτιά με καπάκι από τοπική πέτρα, μερικά απλά, μερικά σκαλιστά. Το ελληνικό και ρωμαϊκό έθιμο τοποθετούσε τους νεκρούς κατά μήκος των δρόμων έξω από τα τείχη, έτσι ώστε οι ταξιδιώτες που έφταναν στην Άσσο περνούσαν πρώτα από γενιές πολιτών της. Ζιζάνια φυτρώνουν τώρα μέσα από μερικά από τα καπάκια. Αναζητήστε το μέγεθος των μεγαλύτερων παραδειγμάτων. Η μετακίνησή τους απαιτούσε ομάδες βοδιών και πολλά χρήματα.

Ένας ταξιδιώτης καταγράφεται ονομαστικά. Οι Πράξεις των Αποστόλων, στην Καινή Διαθήκη, αφηγούνται πώς ο Άγιος Παύλος διέσχισε αυτήν την περιοχή τον πρώτο αιώνα. Οι σύντροφοί του έπλευσαν γύρω από το ακρωτήριο από την Τρωάδα, αλλά ο Παύλος επέλεξε να ταξιδέψει δια ξηράς, με τα πόδια, και συνάντησε το πλοίο εδώ στην Άσσο. Το κείμενο δεν δίνει κανένα λόγο για τον περίπατό του. Από το λιμάνι κάτω από εσάς, επιβιβάστηκε και απέπλευσε για τη Λέσβο. Χριστιανοί προσκυνητές εξακολουθούν να έρχονται να σταθούν στην ίδια ίσαλο γραμμή.

Το χωριό που τυλίγεται γύρω από τα ερείπια είναι το Μπεχραμκαλέ, και έχει τα δικά του στρώματα. Στην κορυφή του λόφου δίπλα στον ναό βρίσκεται ένα μικρό τζαμί με τρούλο του δέκατου τέταρτου αιώνα, χτισμένο κατά τη διάρκεια της βασιλείας του Σουλτάνου Μουράτ του Α'. Κοιτάξτε προσεκτικά την πόρτα του. Οι οικοδόμοι επαναχρησιμοποίησαν παλαιότερες πέτρες, και εκεί σώζεται μια σκαλιστή ελληνική επιγραφή, ένα απομεινάρι από τους βυζαντινούς αιώνες. Κάτω στην ακτή, παλιά πέτρινα κτίρια κατά μήκος του λιμανιού έχουν γίνει μικρά ξενοδοχεία και ψαροταβέρνες.

Απολαύστε την ευρύτερη γεωγραφία πριν ξεκινήσετε. Πίσω σας, στην ενδοχώρα, υψώνονται οι δασώδεις πλαγιές των βουνών Καζ, γνωστά στην αρχαιότητα ως Όρος Ίδη, ένα βουνό που είναι συνυφασμένο με τους ελληνικούς μύθους του Τρωικού Πολέμου. Η ίδια η Τροία βρίσκεται στα βόρεια, στην ίδια αρχαία περιοχή που ονομάζεται Τρωάδα. Η Άσσος ανήκε σε εκείνη την πολυσύχναστη γωνιά του Αιγαίου. Τα πλοία που εμπορεύονταν μεταξύ της Μαύρης Θάλασσας και της Ελλάδας περνούσαν από αυτήν την ακτή, και η πόλη τα φορολόγησε και τα εφοδίαζε από το μικρό της λιμάνι.

Βρείτε μια θέση σε μια πεσμένη κολόνα κοντά στην πλατφόρμα του ναού. Το Αιγαίο από κάτω σας δεν έχει αλλάξει τα χρώματά του. Τα αλιευτικά σκάφη διασχίζουν προς το στενό, ο άνεμος κινείται μέσα από το ξερό χορτάρι και η Λέσβος κρατά τον ορίζοντα ακριβώς εκεί που τον είδε ο Αριστοτέλης. Είκοσι τρεις αιώνες επισκεπτών έχουν ανέβει σε αυτόν τον λόφο για την ίδια θέα. Ρίξτε μια ακόμη αργή ματιά, από το λιμάνι μέχρι τις κολόνες δίπλα σας, πριν το μονοπάτι σας οδηγήσει πίσω στο χωριό.