Uludağ Nasionale Park

Die lug is die eerste verandering. Dit is koeler hier bo, dunner, gegeur met hars en nat klip, en dit beweeg deur die dennetakke met 'n geluid soos veraf water. Snippertjies wolk dryf op baie dae onder ooghoogte. Êrens klop 'n koeiklokkie. Onder jou voete is die grond granietgruis, dennenaalde of sneeu, afhangende van die maand. Bursa se hitte en verkeer sit nou ver onder jou. Jy is op Uludağ, die Groot Berg, die hoogste punt van die hele Marmara-streek.

Die syfers verdien 'n oomblik. Uludağ se kruin staan 2 543 meter bo seespieël. Die berg is in 1961 tot 'n nasionale park verklaar, een van Turkye se vroegste, wat woude, gletsermere en hoë weivelde oor sy boonste hange beskerm. In die winter verander diep sneeu die plato in die land se bekendste ski-terrein. In die somer dra dieselfde hange stappers, piekniekgesinne en weidende kuddes. Die berg voer twee heeltemal verskillende lewens, ongeveer ses maande elk.

Die antieke het hierdie berg as Olympus geken. Nie die bekende een in Griekeland nie. Die klassieke wêreld het baie hoë berge Olympus genoem, en dit was die Mysiese Olympus, na die omliggende streek. Skrywers van die oudheid het die sneeu en die wilde beboste hellings genoem. Van die rante af kan jy op 'n helder dag die See van Marmara na die noorde sien skyn. Die moderne naam, Uludağ, beteken eenvoudig groot berg, en dit is in die vroeë jare van die Turkse Republiek aangeneem.

Voor dit het Turke dit eeue lank Keşiş Dağı, die Berg van Monnike, genoem. Die naam het 'n werklike bevolking onthou. In die Bisantynse tyd het kluisenaars en kloostergemeenskappe hulle op hierdie hellings gevestig, aangetrek deur afgeleë ligging, water en woud, en die berg het een van Anatolië se belangrike kloostersentrums geword. Heiliges se biografieë uit daardie era beskryf winters van wrede sneeu en somers van weidende kuddes. Die monnike is weg. Hul weerverslag hou steeds stand.

Die meeste besoekers arriveer op die aangename manier. 'n Kabelkar klim vanaf die rand van Bursa, wat in 2014 herbou is, en die lyn daarvan strek byna nege kilometer, onder die langste sulke ritte enige plek. Die gondel kruis boorde, dan kastaiing- en beukwoud, dan donker dennebome, met die stad wat agter jou krimp. In minder as 'n halfuur gaan jy deur klimaatsones wat 'n dag sou neem om te stap. Kyk hoe die plantegroei van orde verander soos jy styg. Die berg organiseer homself volgens hoogte, laag bo laag.

Daardie lae maak die park 'n veldkursus in plantkunde. Olyf- en lourierland maak plek vir kastaiing, dan vir beukwoude, dan vir 'n donker gordel van konifere. Die kenmerkende boom is die Uludağ-den, 'n variëteit wat natuurlik slegs in hierdie deel van die wêreld groei. Bo ongeveer 2 000 meter stop die bome heeltemal, en alpeweide neem oor, kort gesnoei, besaai met rotse en somerblomme. Plantkundiges het dosyne plante op hierdie berg aangeteken wat nêrens anders groei nie.

Die kruinsone bewaar die berg se stilste skatte. In holtes wat deur ystydperk-gletsers uitgeskraap is, lê verskeie klein mere, waaronder Aynalıgöl, Karagöl en Kilimligöl, koud en helder, vir 'n groot deel van die jaar gevries. Om hulle te bereik, vereis 'n behoorlike stap vanaf die hotelsone, etlike ure oor klipperige grond. Wees voorbereid as jy gaan. Weer verander vinnig op hierdie hoogte, en somermiddae kan skielike mis vorm. Die beloning is water, rots en stilte, sonder enige menslike toevoegings.

Ski het die berg sy moderne roem gegee. Wintersport het hier in die 1930's begin, wat Uludağ die land se oudste ski-bestemming gemaak het, en generasies Turkse gesinne het hul eerste draaie op hierdie hange geleer. Vandag is 'n hotelsone met dosyne hysbakke deur die winter in werking, op sy lewendigste rondom Nuwejaar. Istanbul-skares arriveer per motor en kabelkar. As jy hier in die somer staan, is die leë hysbakmaste bo-oor die raamwerk van 'n hele tweede dorp.

Die woude huisves meer diere as wat die meeste besoekers besef. Wildevarke wortel deur die beukblaarvullis. Wolwe en bruinbere leef in 'n lae digtheid in die afgeleë valleie en vermy mense. Roofvoëls ry op die rantwinde. Jy sal waarskynlik nie iets groter as 'n eekhoring op die hoofpaaie teëkom nie, maar hou kos weggepak, stap saam met geselskap op lang roetes en los skemer tot die berg. 'n Nasionale park werk die beste wanneer sy inwoners hul afstand hou.

Die berg werk ook vir 'n bestaan. Die sneeusmelt voed die fonteine en strome wat Bursa hieronder voorsien, en 'n bekende Turkse mineraalwater- en koeldrankhandelsmerk het sedert die 1930's van hierdie hange gebottel en die berg se naam na winkelrakke regoor die land gedra. Aan die voet van die berg het warmwaterbronne Bursa se badhuise sedert die Romeinse tyd gevoed. Een berg, baie produkte. Sneeu, water, hout, weiding, en nou uitsigte.

Vir die meeste dagbesoekers is die hart van die berg Sarıalan, 'n breë oopte by die kabelkar se platostasie. Bursa-gesinne arriveer met drankmandjies en vestig hulle vir die dag onder die dennebome. Teehuise skink eindelose klein glase, rooster rook, kinders jaag mekaar om die stamme. Dit is onpretensieus, raserig en heeltemal plaaslik. Stap egter tien minute verby die laaste piekniektafel en die woud word weer stil, en jy het die berg amper vir jouself.

Vind 'n rots met 'n uitsig voordat jy afgaan. Onder strek die vlakte van Bursa na die See van Marmara, met die stad wat langs die voet van die berg vasgewerk is. Monnike het winters van hier af dopgehou. Bosbouers het hout gekap, skiërs het dekades van Februaries gekerf, en die kabelkar gons op sy draad agter jou. Die berg absorbeer dit alles sonder veel kommentaar. Asem die harslug weer eens in. Dit is dieselfde lug, op dieselfde hoogte, as wat dit altyd was.