Ακρόπολη Περγάμου

Το ύψος είναι η όλη ιδέα εδώ. Στέκεσαι σε μια κορυφογραμμή εκατοντάδες μέτρα πάνω από την πεδιάδα, και ο άνεμος σε σπρώχνει σταθερά, κουβαλώντας σκόνη, θυμάρι και τον μακρινό θόρυβο της πόλης της Πέργαμου από κάτω. Μαρμάρινες κολόνες τραβούν το φως στην κορυφή πίσω σου. Προς κάθε κατεύθυνση η γη καταρρέει, χωράφια, νερό δεξαμενών, μακρινοί λόφοι. Οι άνθρωποι που έχτισαν αυτή την πόλη δεν ήθελαν πρώτα την άνεση. Ήθελαν να τους βλέπουν από παντού και να βλέπουν τα πάντα.

Η άνοδος της Περγάμου μοιάζει με μια ιστορία περιπέτειας. Μετά τον θάνατο του Μεγάλου Αλεξάνδρου, οι στρατηγοί του πολέμησαν για την αυτοκρατορία, και ένας από αυτούς αποθήκευσε ένα τεράστιο θησαυροφυλάκιο σε αυτό το φρούριο στην κορυφή του λόφου, εμπιστευόμενος τον σε έναν αξιωματικό ονόματι Φιλέταιρο. Αυτός έκανε αθόρυβα τα χρήματα δικά του, ίδρυσε μια δυναστεία, και οι διάδοχοί του, οι Ατταλίδες, μετέτρεψαν μια φρουρά σε μια από τις πιο λαμπρές πρωτεύουσες του ελληνικού κόσμου κατά τον τρίτο και δεύτερο αιώνα π.Χ. Γλύπτες, λόγιοι και μηχανικοί εργάστηκαν όλοι σε αυτόν τον λόφο ταυτόχρονα.

Η μάθηση ήταν το αγαπημένο όπλο της δυναστείας. Οι Ατταλίδες έχτισαν μια βιβλιοθήκη που οι αρχαίοι συγγραφείς κατέτασσαν δεύτερη μόνο μετά από αυτήν της Αλεξάνδρειας. Ο Πλούταρχος, γράφοντας αιώνες αργότερα, ισχυρίστηκε ότι κατείχε 200.000 κύλινδρους, έναν αριθμό που πρέπει να θεωρηθεί ως αρχαία φήμη και όχι ως απόθεμα. Η αντιπαλότητα με την Αίγυπτο δημιούργησε μια διάσημη ιστορία. Όταν οι εξαγωγές παπύρου διακόπηκαν, λένε οι αρχαίοι συγγραφείς, η Πέργαμος τελειοποίησε τη γραφή σε ειδικά επεξεργασμένο δέρμα ζώου. Το υλικό πήρε το όνομα της πόλης, pergamena στα λατινικά, περγαμηνή στα αγγλικά. Όσο και αν στολίστηκε η ιστορία, η λέξη είναι πραγματική και είναι δική σας σήμερα.

Η βιβλιοθήκη βρισκόταν δίπλα στο ιερό της Αθηνάς και μπορείτε να περπατήσετε μέσα από τα θεμέλιά της. Αναζητήστε τις σειρές από τρύπες και κόγχες στον σωζόμενο τοίχο, ο οποίος μπορεί να είχε αγκυροβολημένα ξύλινα ράφια. Τα βιβλία είχαν και ένα δραματικό τέλος. Ο Πλούταρχος καταγράφει τον ισχυρισμό ότι ο Μάρκος Αντώνιος έδωσε ολόκληρη τη συλλογή στην Κλεοπάτρα, ως δώρο για την ανανέωση της βιβλιοθήκης της Αλεξάνδρειας. Αληθινή ή όχι, η ιστορία δείχνει πόσο άξιζαν αυτοί οι κύλινδροι. Ολόκληρα βασίλεια κολακεύονταν το ένα το άλλο με βιβλία.

Τώρα βρείτε το θέατρο και πλησιάστε το αργά. Κομμένο στην πλαγιά του λόφου κάτω από τις βεράντες, κατεβαίνει υπό γωνία που μοιάζει πιο κοντά σε γκρεμό παρά σε σκάλα, με θέσεις για περίπου δέκα χιλιάδες άτομα. Είναι από τα πιο απότομα θέατρα που έχουν διασωθεί από τον αρχαίο κόσμο. Κατεβείτε προσεκτικά αν δοκιμάσετε τις σκάλες, κρατώντας το κιγκλίδωμα όπου υπάρχει. Από τη σκηνή πολύ πιο κάτω, οι πάνω σειρές φαίνεται να κρέμονται στον αέρα. Κάθε θέση, ακόμα και η υψηλότερη, είχε πλήρη θέα στην πεδιάδα.

Μια βεράντα φιλοξενούσε το Μεγάλο Βωμό της Περγάμου, χτισμένο τον δεύτερο αιώνα π.Χ. και τυλιγμένο σε μια μαρμάρινη ζωφόρο θεών που μάχονταν με γίγαντες, σκαλισμένη με μια κίνηση και βία που ακόμα και σήμερα ξαφνιάζει τους επισκέπτες. Δεν θα δείτε τη ζωφόρο εδώ. Ο Γερμανός μηχανικός Καρλ Χούμαν άρχισε να την ανασκάπτει το 1878 και τα γλυπτά μεταφέρθηκαν στο Βερολίνο, όπου τελικά ένα μουσείο πήρε το όνομά τους. Στον ίδιο τον λόφο, σώζεται το φαρδύ, βαθμιδωτό θεμέλιο του βωμού, με ένα πεύκο να φυτρώνει δίπλα του. Σταθείτε στην πλατφόρμα και ξαναχτίστε τα υπόλοιπα στο μυαλό σας.

Οι λευκές κολώνες που στεφανώνουν την κορυφή ανήκουν στον Ναό του Τραϊανού, ο οποίος προστέθηκε όταν η Ρώμη κυβερνούσε εδώ και είναι αφιερωμένος σε αυτοκράτορες που λατρεύονταν ως θεοί. Βρίσκεται σε μια τεράστια τεχνητή βεράντα που συγκρατείται από θολωτούς θαλάμους, ένα έργο μηχανικής τόσο εντυπωσιακό όσο το μάρμαρο από πάνω του. Οι αρχαιολόγοι ανέστησαν ξανά ένα μέρος της κιονοστοιχίας τον εικοστό αιώνα. Από την πλατφόρμα του έχετε την καλύτερη θέα της ακρόπολης, με το θέατρο να καταρρέει στα πόδια σας.

Η Ρώμη απέκτησε όλα αυτά χωρίς μάχη. Το 133 π.Χ. ο τελευταίος βασιλιάς, ο Άτταλος ο Τρίτος, πέθανε χωρίς κληρονόμο και άφησε ολόκληρο το βασίλειό του στη Ρώμη με τη διαθήκη του. Το κληροδότημα εξέπληξε τους συγχρόνους και οι ιστορικοί εξακολουθούν να συζητούν τα κίνητρά του. Το βασίλειο έγινε η ρωμαϊκή επαρχία της Ασίας και η Πέργαμος συνέχισε να είναι μια πλούσια επαρχιακή πόλη για αιώνες. Λίγες αυτοκρατορίες άλλαξαν χέρια με χαρτιά. Αυτή το έκανε.

Ο πιο διάσημος γιος της Περγάμου ήρθε αργότερα. Ο Γαληνός, που γεννήθηκε εδώ το 129 μ.Χ., έγινε ο πιο επιδραστικός γιατρός της αρχαιότητας, γιατρός των μονομάχων στην πατρίδα του και αργότερα των αυτοκρατόρων στη Ρώμη. Τα γραπτά του κυριάρχησαν στην ευρωπαϊκή και μεσανατολική ιατρική για πάνω από χίλια χρόνια. Εκπαιδεύτηκε στο Ασκληπιείο, το θεραπευτικό ιερό στην πεδιάδα από κάτω, όπου η θεραπεία συνδύαζε λουτρά, ξεκούραση, άσκηση και ερμηνεία ονείρων. Τα ερείπια με τις κιονοστοιχίες του μπορούν να επισκεφθούν ξεχωριστά αφού κατεβείτε.

Η κορυφή του λόφου είχε πρόβλημα με το νερό και η λύση εξακολουθεί να εκπλήσσει τους μηχανικούς. Οι ελληνιστικοί κατασκευαστές διέθεταν έναν αγωγό από τα βουνά πολλά χιλιόμετρα βόρεια και το τελικό του τμήμα λειτουργούσε ως σιφόνι υπό πίεση, αναγκάζοντας το νερό να ανεβαίνει στην ακρόπολη μέσω σφραγισμένων σωλήνων. Χωρίς αντλίες, μόνο βαρύτητα και πίεση, που διαχειριζόταν με μαθηματικά του δεύτερου αιώνα π.Χ. Καθώς περπατάτε, θυμηθείτε ότι κάθε σιντριβάνι, λουτρό και κήπος εδώ πάνω έτρεχε πάνω σε αυτή την κρυφή γραμμή.

Το 2014, η UNESCO πρόσθεσε την Πέργαμο και το πολυεπίπεδο τοπίο της στον κατάλογο της Παγκόσμιας Κληρονομιάς. Τα στρώματα είναι εύκολα στην ανάγνωση από εδώ πάνω. Κάτω από την ακρόπολη βρίσκεται η Κόκκινη Αίθουσα, ένα τεράστιο συγκρότημα ναών από τούβλα από τη ρωμαϊκή εποχή, που αργότερα μετατράπηκε σε εκκλησία. Οθωμανικοί μιναρέδες υψώνονται ανάμεσα στις σύγχρονες στέγες της Πέργαμου. Ένα τελεφερίκ γλιστράει στην πλαγιά που μπορεί να έχετε ανέβει. Είκοσι δύο αιώνες πόλης, στοιβαγμένοι σε μια θέα.

Βρείτε ένα ήσυχο κομμάτι μαρμάρου και καθίστε για μια στιγμή πριν φύγετε. Ο άνεμος εδώ πάνω δεν σταματά ποτέ. Διέσχισε αυτή την κορυφογραμμή όταν η βιβλιοθήκη ήταν γεμάτη, όταν ο βωμός κάπνιζε, όταν ο τελευταίος βασιλιάς υπέγραψε την παράξενη διαθήκη του. Παρακάτω, τρακτέρ κινούνται στην πεδιάδα και η πόλη συνεχίζει το απόγευμά της. Τα βασίλεια αποδεικνύονται προσωρινά. Το ύψος, το φως και ο άνεμος ήταν η μόνιμη συλλογή από την αρχή.