Παλάτι Ισάκ Πασά

Ο άνεμος φτάνει πριν φτάσετε στην πύλη. Πάνω σε αυτή τη βεράντα δεν υπάρχει τίποτα να τη σπάσει, και κουβαλάει λεπτή σκόνη που κατακάθεται στα χείλη σας μέσα σε λίγα λεπτά. Βάλτε το χέρι σας στην πέτρα. Το απόγευμα είναι ζεστό, σχεδόν ζεστό, και ελαφρώς τραχύ - ένα κίτρινο-καφέ ηφαιστειακό πέτρωμα που εξορύσσεται κοντά. Μέσα στα δωμάτια ο άνεμος αλλάζει ένταση καθώς κινείται μέσα από τα άδεια ανοίγματα των παραθύρων. Αυτός ο ήχος είναι το μεγαλύτερο μέρος που θα ακούσετε εδώ.

Το παλάτι βρίσκεται σε μια βραχώδη βεράντα πάνω από την πεδιάδα Ντογκουμπαγιαζίτ, περίπου 2.000 μέτρα. Κοιτάξτε έξω από την άκρη. Η πεδιάδα είναι επίπεδη και χλωμή μέχρι τον ορίζοντα, κομμένη από έναν δρόμο που κατευθύνεται ανατολικά προς τα ιρανικά σύνορα. Αυτός ο δρόμος είναι το σημείο. Αυτό το κτίριο τοποθετήθηκε σε σημείο που μπορούσε να παρακολουθεί μια διαδρομή τροχόσπιτων, και όποιος κατείχε αυτή τη βεράντα μπορούσε να περιορίσει ή να εμποδίσει οτιδήποτε κινούνταν κατά μήκος της.

Η χρονολόγηση δεν είναι τόσο τακτοποιημένη όσο υποδηλώνουν οι ταξιδιωτικοί οδηγοί. Μια επιγραφή μέσα στο τμήμα του χαρεμιού φέρει την ημερομηνία 1784, η οποία καθορίζει την ολοκλήρωση αυτού του τμήματος. Οι εργασίες γενικά θεωρείται ότι ξεκίνησαν περίπου έναν αιώνα νωρίτερα. Έτσι, το συγκρότημα που διασχίζετε συναρμολογήθηκε από γενιά σε γενιά αντί να χτιστεί με ένα ενιαίο σχέδιο, και οι διαφορές στην τοιχοποιία μεταξύ των τμημάτων είναι ένα από τα πιο ενδιαφέροντα πράγματα που πρέπει να αναζητήσετε.

Δεν χτίστηκε από τον Οθωμανό σουλτάνο. Οι κατασκευαστές ήταν οι Τσιλντίρογλου, μια τοπική δυναστεία που κυβερνούσε αυτή την παραμεθόρια περιοχή στο ανατολικό άκρο της αυτοκρατορίας. Η απόσταση από την πρωτεύουσα έδινε σε οικογένειες σαν αυτή σημαντική ανεξαρτησία. Ένα παλάτι αυτού του μεγέθους, τόσο μακριά από την Κωνσταντινούπολη, είναι μια δήλωση για το ποιος πραγματικά διοικούσε τα σύνορα. Σημειώστε ότι διαθέτει τζαμί, τάφο, μπουντρούμια, κουζίνες και ένα οχυρωμένο τείχος. Πρόκειται για ένα μικρό κυβερνείο, όχι για εξοχική κατοικία.

Σταθείτε μπροστά από την κύρια πύλη πριν μπείτε μέσα. Η πέτρα γύρω από την πόρτα είναι καλυμμένη με σκαλιστό ανάγλυφο - λουλούδια, γεωμετρικές ταινίες, ροζέτες - και πάνω από το άνοιγμα η επιφάνεια σπάει σε σειρές από μικρές κοίλες κόγχες στοιβαγμένες σαν κηρήθρα. Αυτό το στοιχείο προέρχεται από την ισλαμική αρχιτεκτονική ανατολικότερα. Αλλού στο συγκρότημα θα βρείτε λεπτομέρειες που οι μελετητές συνδέουν με τις σελτζουκικές, οθωμανικές, γεωργιανές, αρμενικές και περσικές οικοδομικές παραδόσεις. Το μείγμα είναι η τοπική υπογραφή.

Μέσα από την πύλη βρίσκεται η πρώτη αυλή, η δημόσια. Κτίρια υπηρεσιών, στάβλοι, αποθήκες και αίθουσες φρουράς άνοιγαν από αυτήν. Η κυκλοφορία που είχε δουλειές με τον κυβερνήτη έφτανε μέχρι εδώ και συνήθως όχι παραπέρα. Η κλίμακα είναι γενναιόδωρη και οι επιφάνειες είναι απλές. Συγκρίνετε την απλή τοιχοποιία εδώ με την σκαλιστή εργασία στην πόρτα που μόλις περάσατε. Η ακολουθία ήταν σκόπιμα διαμορφωμένη: εντυπώστε στο κατώφλι και μετά ξεκινήστε.

Μια δεύτερη πύλη οδηγεί στην ιδιωτική αυλή και η σκάλισμα εντείνεται ξανά. Από τη μία πλευρά βρίσκεται το τζαμί, με τρούλο και σκαλιστή κόγχη προσευχής στο εσωτερικό. Δίπλα βρίσκεται ένας ταφικός θάλαμος κάτω από μια κωνική πέτρινη στέγη, μια μορφή που διατρέχει τα Σελτζουκικά και παλαιότερα ανατολικά κτίρια. Το εσωτερικό του τζαμιού αξίζει τα λίγα λεπτά που χρειάζονται. Το φως μπαίνει δυνατά και οι σκαλιστές ταινίες γύρω από το τύμπανο του τρούλου είναι ακόμα καθαρές.

Πέρα από αυτό βρίσκεται το χαρέμι, που σημαίνει τα ιδιωτικά οικογενειακά διαμερίσματα. Τα δωμάτια ανοίγουν σε μια αυλή σε μια σφιχτή διάταξη, το καθένα με ένα πέτρινο τζάκι τοποθετημένο στον τοίχο. Μετρήστε τα τζάκια καθώς περνάτε και θα πάρετε μια αίσθηση για το πόσα νοικοκυριά ζούσαν εδώ. Οι χειμώνες σε αυτό το οροπέδιο είναι σοβαροί. Η θέρμανση δεν ήταν πολυτέλεια και οι κατασκευαστές την αντιμετώπισαν σαφώς ως πρόβλημα σχεδιασμού από την αρχή.

Το παλάτι συχνά περιγράφεται ως ένα παλάτι που διέθετε κεντρικό σύστημα θέρμανσης, με ζεστό αέρα να μεταφέρεται κάτω από τα δάπεδα και μέσω καναλιών στους τοίχους. Θεωρήστε το αυτό ως μια ισχυρή τοπική παράδοση και όχι ως ένα καθιερωμένο γεγονός. Αυτό που δεν αμφισβητείται είναι ότι οι τοίχοι είναι χοντροί, τα ανοίγματα των παραθύρων είναι μέτρια και τα δωμάτια είναι διατεταγμένα για να συγκρατούν θερμότητα. Το νερό ερχόταν επίσης από έξω και υπάρχει σύστημα αποστράγγισης κάτω από τα δάπεδα.

Μια άλλη ιστορία συνδέεται με τις πόρτες. Η παράδοση λέει ότι το παλάτι είχε κάποτε επιχρυσωμένες πόρτες και ότι αφαιρέθηκαν και μεταφέρθηκαν στη Ρωσία κατά τη διάρκεια ενός από τους πολέμους που σάρωσαν αυτά τα σύνορα τον δέκατο ένατο αιώνα. Εκδοχές της ιστορίας τις τοποθετούν σε μια μουσειακή συλλογή εκεί. Επαναλαμβάνεται τοπικά με σιγουριά και μπορεί κάλλιστα να είναι αλήθεια, αλλά αντιμετωπίστε την ως παράδοση. Οι ίδιες οι πόρτες στέκονται ανοιχτές στον ουρανό σε πολλά σημεία τώρα.

Θα παρατηρήσετε κάτι μοντέρνο. Κατά την αποκατάσταση εγκαταστάθηκε μια προστατευτική κατασκευή στέγης πάνω από τμήματα του συγκροτήματος, από μέταλλο και γυαλί. Οι απόψεις μεταξύ των αρχιτεκτόνων είναι έντονες και ως επί το πλείστον αρνητικές, και μπορείτε να αποφασίσετε πού βρίσκεστε. Το πρακτικό επιχείρημα είναι, ωστόσο, πραγματικό. Χιόνι και νερό από το λιώσιμο των πάγων έμπαιναν στην τοιχοποιία κάθε χειμώνα, και ένα ερείπιο χωρίς στέγη σε αυτό το οροπέδιο δεν έχει αόριστο μέλλον.

Κοιτάξτε ψηλά στην πλαγιά πίσω από το παλάτι πριν φύγετε. Στον βράχο από πάνω βρίσκονται τα ερείπια του παλαιότερου οικισμού - μια ακρόπολη, ένα τζαμί χτισμένο πολύ πριν από το παλάτι, και θάλαμοι λαξευμένοι στον βράχο από κάτω. Ένας από αυτούς τους λαξευμένους θαλάμους αποδίδεται στην Ουραρτιανή περίοδο, γεγονός που υποδηλώνει ότι οι άνθρωποι εργάζονταν σε αυτόν τον βράχο περισσότερο από δύο χιλιάδες χρόνια πριν από την ανέγερση του παλατιού. Η ανάβαση είναι σύντομη, αλλά το έδαφος είναι χαλαρό.

Στη συνέχεια, στρίψτε και κοιτάξτε βόρεια. Σε μια καθαρή μέρα, ένας πολύ μεγάλος λευκός κώνος στέκεται πάνω από την πεδιάδα προς αυτή την κατεύθυνση και κυριαρχεί σε οτιδήποτε άλλο φαίνεται. Τις περισσότερες μέρες κρύβεται σε ομίχλη ή σύννεφα, οπότε αν είναι ορατός, σταματήστε και κοιτάξτε. Πίσω σας τα άδεια παράθυρα συνεχίζουν να κάνουν αυτόν τον χαμηλό ήχο στον άνεμο. Περιμένετε ένα λεπτό εδώ στην άκρη της βεράντας πριν περπατήσετε πίσω κάτω.