پارک گولهانه

شن‌ها زیر کفش‌هایتان تکان می‌خورند و سپس صدای ترافیک پشت سرتان محو می‌شود. درختان چنار در امتداد مسیر اصلی قد برافراشته‌اند و شاخه‌هایشان بالای سرتان قرار گرفته است. هوا اینجا چند درجه خنک‌تر است و بوی خاک مرطوب و چمن هرس شده می‌دهد. مرغ‌های دریایی از جایی بالای دیوار صدا می‌زنند. گربه‌ای روی نیمکتی زیر آفتاب خوابیده و وقتی شما رد می‌شوید تکان نمی‌خورد. لیوان‌های چای از کیوسکی که کمی پایین‌تر از شیب قرار دارد، صدای جیرجیر می‌دهند.

این شیب سبز درست زیر دیوارهای کاخ توپکاپی قرار دارد. قرن‌ها اصلاً پارک نبود. باغ بیرونی کاخ بود که توسط باغبانان حرفه‌ای برای خانواده امپراتوری اداره می‌شد. سبزیجات، میوه و گل‌ها در اینجا برای آشپزخانه‌ها و اتاق‌های بالا پرورش داده می‌شدند. باغبانان همچنین به عنوان نگهبان و در صورت لزوم به عنوان جلاد خدمت می‌کردند. همان مردانی که از گل‌های رز مراقبت می‌کردند، احکام را اجرا می‌کردند. این ترکیب در زندگی دربار عثمانی طبیعی بود.

این نام به معنای خانه گل رز است. گل‌های رز در باغ‌های عثمانی به دلایل عملی به اندازه دلایل تزئینی اهمیت داشتند. گلبرگ‌ها به شربت، شیرینی، مربا و گلاب تبدیل می‌شدند و گلاب هم به آشپزی، دارو و شستشو. یک کاخ به یک منبع نیاز داشت. این باغ بخشی از ماشین‌آلات کاخ بود، مانند آشپزخانه‌ها یا اصطبل‌ها. هیچ ساکن عادی شهر از آن عبور نمی‌کرد. دیوار بلند در امتداد یک طرف هنوز نشان می‌دهد که دنیای خصوصی کجا تمام می‌شود.

این وضعیت در سال ۱۹۱۲ تغییر کرد. مدیریت شهری، محوطه را به عنوان یک پارک به روی عموم باز کرد. مردم عادی برای اولین بار از طریق دروازه وارد می‌شدند. امپراتوری در دهه پایانی خود بود، قلمرو و اعتماد خود را از دست می‌داد و یک باغ به جمعیتی که از آن دور نگه داشته شده بودند، تحویل داده شد. پارک‌های استانبول امروز عادی هستند. این یک اقدام عمدی بود و از سوی شهرداری با ایده‌های قوی در مورد بهداشت عمومی انجام شد.

اکنون تعجب اکثر بازدیدکنندگان از کنار آن می‌گذرد. در سال ۱۸۳۹، یک مقام ارشد در این باغ ایستاد و فرمانی را با صدای بلند برای حضاری از وزرا، رهبران مذهبی، دیپلمات‌های خارجی و سربازان خواند. متن آن به هر رعیت سلطان، صرف نظر از مذهبشان، امنیت جانی، ناموسی و مالی را وعده می‌داد. هیچ چیز کاملاً شبیه به آنچه قبلاً اعلام شده بود، نبود. هیچ بنای یادبود بزرگی در آن مکان وجود ندارد. این رویداد در فضای باز، روی چمن، در مقابل جمعیت اتفاق افتاد.

آن فرمان، دوره‌ای را که به عنوان تنظیمات شناخته می‌شود - دوران اصلاحات عثمانی قرن نوزدهم - آغاز کرد. این کلمه به معنای سازماندهی مجدد است. در طول دهه‌های بعد، دولت قوانین، مالیات‌ها، ارتش و مدارس خود را عمدتاً بر اساس مدل‌های اروپایی بازنویسی کرد. اصلاح‌طلبان استدلال می‌کردند که امپراتوری تنها با تغییر سریع می‌تواند زنده بماند. برخی دیگر استدلال می‌کردند که هویت خود را تسلیم می‌کند. این استدلال هرگز به طور کامل پایان نیافت. این امر سیاست ترکیه را مدت‌ها پس از ناپدید شدن خود امپراتوری شکل داد.

در ماه آوریل برگردید و پارک کاملاً متفاوت به نظر می‌رسد. لاله‌ها در نوارهایی از قرمز، سفید، زرد و بنفش، باغچه‌ها را پر می‌کنند و شهر آنها را به تعداد زیادی می‌کارد. اکثر بازدیدکنندگان تصور می‌کنند که لاله‌ها یک گل هلندی هستند. اما اینطور نیست. لاله‌ها به صورت وحشی در کوه‌های آسیای مرکزی می‌رویند و از طریق استانبول به اروپا رسیدند و توسط دیپلمات‌ها و بازرگانان به غرب برده شدند. تجارت پیاز هلندی بعداً آغاز شد. این گل در جهت مخالف آنچه مردم انتظار دارند، حرکت کرد.

لاله‌ها در استانبول قرن هجدهم به یک وسواس جدی تبدیل شدند. خانواده‌های ثروتمند بر سر انواع کمیاب رقابت می‌کردند، مهمانی‌های عصرانه در باغ برگزار می‌کردند و برای پیازهای خاص، قیمت‌های گزافی می‌پرداختند. مورخان تمام دوره را به نام این گل نامگذاری کردند. این مد، به همراه دولتی که بر آن حکومت می‌کرد، به طرز بدی پایان یافت. وقتی اکنون به باغچه‌ها نگاه می‌کنید، به گیاهی نگاه می‌کنید که زمانی به عنوان پول رایج، نماد جایگاه و مایه شرمساری سیاسی در همین شهر عمل می‌کرد.

به سمت انتهای پایین پارک بروید و به دنبال یک ستون سنگی بلند در میان درختان بگردید. این ستون رومی است و بسیار قدیمی‌تر از هر چیز دیگری در اطراف آن است. کتیبه لاتین روی پایه به پیروزی بر گوت‌ها اشاره دارد. این ستون یکی از قدیمی‌ترین بناهای تاریخی شهر است و به ندرت کسی جلوی آن می‌ایستد. هیچ صفی وجود ندارد. معمولاً هیچ کس آنجا نیست. دست خود را روی آن بگذارید و سپس به بالا نگاه کنید.

در امتداد دیوار بالایی، موزه‌ای را خواهید یافت که در اصطبل‌های سابق امپراتوری قرار دارد. این موزه تاریخ علم و فناوری در جهان اسلام را با استفاده از بازسازی‌های عملی ساخته شده از نسخه‌های خطی قدیمی پوشش می‌دهد. ساعت‌های آبی، ابزارهای جراحی، دستگاه‌های نجومی و اسباب‌بازی‌های مکانیکی وجود دارد. بخش عمده‌ای از آن از روی نقشه‌های مهندسانی که قرن‌ها پیش کار می‌کردند، بازسازی شده است. این موزه یکی از آرام‌ترین موزه‌ها در یک منطقه بسیار شلوغ است و در داخل ساختمانی که برای اسب‌ها ساخته شده است، قرار دارد.

این پارک برای دهه‌ها یک باغ وحش کوچک نیز داشت. ساکنان مسن‌تر استانبول به یاد دارند که در کودکی از آن بازدید می‌کردند. حیوانات به بیرون منتقل شدند، قفس‌ها پایین آمدند و فضا به درختان و مسیرها بازگشت. آنچه باقی ماند گربه‌ها بودند. آنها به تعداد زیاد در اینجا زندگی می‌کنند، همه به آنها غذا می‌دهند و نیمکت‌ها را مانند دارایی خود می‌دانند. هیچ کس در این شهر این را عجیب نمی‌داند. بنشینید و احتمالاً یکی از آنها به شما ملحق خواهد شد.

شیب را به سمت پایین تا جایی که زمین تمام می‌شود، دنبال کنید. اینجا نقطه سراگلیو است و سه پهنه آب در مقابل شما به هم می‌رسند - شاخ طلایی، بسفر و دریای مرمره. کشتی‌ها در ساحل منتظر نوبت خود از طریق تنگه هستند. در نزدیکی اینجا یکی از قدیمی‌ترین مجسمه‌های عمومی آتاتورک در کشور قرار دارد که در سال ۱۹۲۶ نصب شده است. باغ چای روی تراس، یکی از بهترین مناظر استانبول را با قیمت یک لیوان چای ارائه می‌دهد.

برگردید و به بالای شیب نگاه کنید. بالای درختان، دیوارهای کاخی قرار دارد که چهارصد سال امپراتوری را اداره می‌کرد. در زیر پایتان، هر چند دقیقه یک بار کشتی‌هایی بین دو قاره عبور می‌کنند. در این بین، مردم سگ‌هایشان را پیاده‌روی می‌کنند، به گربه‌ها غذا می‌دهند و در مورد هیچ چیز خاصی بحث نمی‌کنند. حکمی که زندگی میلیون‌ها نفر را تغییر داد، روی این چمن خوانده شد و امروز این چمن فقط چمن است. یک نیمکت بگیرید. کمی بیشتر بمانید.