مسجد مهرماه سلطان

کفش‌هایتان را درآورید و وارد شوید، سپس بایستید. اولین چیزی که توجه شما را جلب می‌کند اندازه نیست. بلکه میزان نور است. اتاق از هر جهت به طور یکنواخت پر از نور است و نور از طریق پنجره‌های زیادی به داخل می‌آید که به راحتی نمی‌توانید آنها را بشمارید. فرش زیر پایتان نرم و گرم است. صدا صاف و ناپدید می‌شود. بیرون، باد از بالای تپه عبور می‌کند و می‌توانید صدای آن را در برخورد با شیشه بشنوید.

شما روی بلندترین تپه‌های شهر قدیمی، درست کنار دیوارهای باستانی ایستاده‌اید. اکثر بازدیدکنندگان هرگز تا این حد بیرون نمی‌آیند. مساجد معروف در نزدیکی آب، در مرکز شلوغ، با صف‌های طولانی در مقابل در قرار دارند. این مسجد بالاتر از همه چیز، در لبه شهر محصور قرار دارد و در بسیاری از روزها می‌توانید فضای داخلی را تقریباً برای خودتان داشته باشید. همین واقعیت به تنهایی ارزش این سفر را دارد.

این مسجد نام مهرماه سلطان را دارد. او دختر سلیمان، سلطانی که اروپایی‌ها او را باشکوه می‌نامیدند، و خرم سلطان، برده سابق که همسر او شد، بود. مهرماه در قدرتمندترین خانواده منطقه بزرگ شد. او در جوانی با یک وزیر اعظم ازدواج کرد. سپس دهه‌ها به عنوان یکی از تأثیرگذارترین افراد دربار عثمانی زندگی کرد و تقریباً از همه کسانی که با آنها بزرگ شده بود، بیشتر عمر کرد.

موقعیت او به او پول هنگفتی داد و از آن استفاده کرد. منابع مربوط به آن دوره نشان می‌دهند که او به تأمین مالی یک لشکرکشی دریایی کمک کرد. او ساختمان‌هایی تأسیس کرد، خیریه‌هایی وقف کرد و برای کارهای عمومی هزینه کرد. او همچنین مستقیماً در امور خارجه مشارکت داشت. نامه‌ای باقی مانده است که در آن او با یک پادشاه اروپایی در مورد روابط بین ایالت‌هایشان مکاتبه می‌کند. تصویری که اکثر مردم از آن دربار دارند، تصویری نیست که اکثر مردم از آن دربار دارند.

او معمار برجسته امپراتوری، معمار سینان، را مأمور ساخت مسجد برای او کرد. او دو مسجد برای او در دو مکان مختلف ساخت و در هر دو در اوج قدرت خود کار می‌کرد. مسجد دیگر در کنار اسکله کشتی در اسکودار، در ساحل آسیایی، قرار دارد و قدیمی‌ترین مسجد از این دو است. این یکی، در کنار دیوارهای خشکی، بعداً ساخته شده است. اگر از هر دو بازدید کنید، می‌توانید ببینید که او چقدر بین آنها سفر کرده است.

نام او ارزش مکث کردن را دارد. در فارسی، این نام ترکیبی از کلمات خورشید و ماه است. افسانه‌ای معروف به آن مرتبط است. داستان می‌گوید که در روز اعتدال بهاری، خورشید پشت این مسجد غروب می‌کند در حالی که ماه از پشت مسجد او در آن سوی آب طلوع می‌کند. سنت می‌گوید که سینان بی‌سروصدا عاشق او بوده و عمداً آن را ترتیب داده است. آن را به عنوان یک داستان عامیانه در نظر بگیرید. این یک داستان زیباست و هیچ مدرکی برای آن وجود ندارد.

حالا ببینید که ساختمان واقعاً چگونه کار می‌کند. یک گنبد کل نمازخانه را می‌پوشاند و بر روی چهار طاق بزرگ قرار دارد. این یک ایده ساده و بسیار دشوار است. وزن باید از چهار گوشه به پایین منتقل شود، به این معنی که دیوارهای بین آنها تقریباً هیچ چیزی را تحمل نمی‌کنند. سینان این را فهمید و از فرصت استفاده کرد. او سطوح خالی دیوارها را با ردیف‌هایی از پنجره‌ها که یکی بالای دیگری قرار گرفته‌اند، پر کرد.

نتیجه مسجدی است که مانند یک فانوس عمل می‌کند. در یک صبح صاف، فضای داخلی روشن‌تر از خیابان بیرون است. هیچ تاریکی در گوشه‌ها وجود ندارد، نیازی به نور مصنوعی نیست و هیچ سنگ‌کاری سنگینی در بالای سر وجود ندارد. آن را با یک مسجد قدیمی‌تر مقایسه کنید، تفاوت بلافاصله آشکار می‌شود. سازندگان قبلی دیوارها را به عنوان جرم در نظر می‌گرفتند. در اینجا دیوار به یک قاب نگهدارنده شیشه تقلیل یافته است که به همان اندازه که یک انتخاب زیبایی‌شناختی بود، یک قمار ساختاری نیز بود.

این قمار عواقبی داشت. این ساختمان بارها لرزیده است، زیرا این منطقه روی یک خط گسل بزرگ قرار دارد. زلزله‌ای در سال ۱۷۶۶ گنبد را فرو ریخت. بازسازی شد. زلزله دیگری در سال ۱۸۹۴ دوباره به مسجد آسیب رساند و پس از آن تعمیرات انجام شد. مناره نیز بیش از یک بار فرو ریخته است. هر چیزی که ایستاده می‌بینید توسط کسی دوباره سر جای خود قرار گرفته است. این برای ساختمان‌های قدیمی استانبول طبیعی است و به ندرت در تابلوها ذکر می‌شود.

این مسجد هرگز قرار نبود به تنهایی بایستد. حامیان عثمانی مجتمع‌هایی ساختند، نه ساختمان‌های منفرد. یک مدرسه مذهبی، یک حمام، یک فواره و یک مقبره بخشی از این طرح بودند که به محله اطراف آن خدمت می‌کردند. خود مسجد بر روی سکویی مرتفع بالای اتاق‌های طاق‌دار قرار دارد که آن را از شیب بالاتر می‌برد و به آن ارتفاعی می‌دهد که از دور قابل مشاهده است. اجاره چنین املاکی برای نگهداری و کارکنان پرداخت می‌شود.

خود مهریماه در اینجا دفن نشده است. او در مجموعه سلیمانیه، در کنار پدرش، در مرکز شهر قدیمی آرمیده است. به هر حال، مسجد او بر روی این تپه بیش از چهار قرن است که نام او را حفظ کرده است. هر راننده تاکسی در این منطقه این را می‌داند. این نوع خاصی از بقا است و متعلق به تعداد بسیار کمی از زنان هم دوره او در هر کجای جهان بوده است.

به بیرون بروید و به لبه تراس بروید. دیوارهای زمینی که در زیر شما قرار دارند، توسط رومی‌ها ساخته شده‌اند و هزار سال پس از آن تعمیر شده‌اند. دروازه کنار مسجد یکی از ورودی‌های اصلی از طریق آنهاست. طبق روایات، محمد دوم در سال ۱۴۵۳ از طریق این دروازه وارد شهر فتح شده شد. محله اطراف آن اکنون معمولی و مسکونی است. کودکان در مقابل دیوار یک امپراتوری فوتبال بازی می‌کنند.

قبل از رفتن، یک بار دیگر به داخل برگردید و نزدیک دیوار بنشینید. تماشا کنید که چگونه نور با عبور ابرها از روی فرش حرکت می‌کند. کسی برای دعا وارد می‌شود و سپس بدون نگاه کردن به معماری، دوباره آنجا را ترک می‌کند. این اتاق برای همین ساخته شده است. این اتاق در طول زلزله‌ها، امپراتوری‌ها و ترافیک، نور و سکوت را در بالای این تپه حفظ کرده است. شما مجاز هستید تا هر زمان که می‌خواهید اینجا بنشینید.