Τζαμί Μιχριμάχ Σουλτάν

Βγάλτε τα παπούτσια σας και μπείτε μέσα, μετά σταματήστε. Το πρώτο πράγμα που παρατηρείτε δεν είναι το μέγεθος. Είναι η ποσότητα του φωτός. Το δωμάτιο είναι γεμάτο με αυτό, ομοιόμορφα, από κάθε κατεύθυνση, και μπαίνει μέσα από τόσα πολλά παράθυρα που δεν μπορείτε εύκολα να τα μετρήσετε. Το χαλί είναι απαλό και ζεστό κάτω από τα πόδια σας. Ο ήχος πέφτει άτονος και εξαφανίζεται. Έξω, ο άνεμος κινείται στην κορυφή του λόφου και μπορείτε να τον ακούσετε στο τζάμι.

Βρίσκεστε στον ψηλότερο από τους λόφους της παλιάς πόλης, ακριβώς δίπλα στα αρχαία χερσαία τείχη. Οι περισσότεροι επισκέπτες δεν έρχονται ποτέ τόσο μακριά. Τα διάσημα τζαμιά βρίσκονται κοντά στο νερό, στο γεμάτο κόσμο κέντρο, με ουρές στην πόρτα. Αυτό βρίσκεται πάνω από όλα, στην άκρη της περιτειχισμένης πόλης, και πολλές μέρες μπορείτε να έχετε το εσωτερικό σχεδόν μόνο για τον εαυτό σας. Αυτό και μόνο το γεγονός κάνει το ταξίδι να αξίζει τον κόπο.

Το τζαμί φέρει το όνομα της Μιχριμά Σουλτάνας. Ήταν κόρη του Σουλεϊμάν, του σουλτάνου που οι Ευρωπαίοι αποκαλούσαν Μεγαλοπρεπή, και της Χιουρρέμ Σουλτάνας, της πρώην σκλάβας που έγινε σύζυγός του. Η Μιχριμά μεγάλωσε στο πιο ισχυρό νοικοκυριό της περιοχής. Παντρεύτηκε έναν μεγάλο βεζίρη όσο ήταν ακόμα νέα. Στη συνέχεια, πέρασε δεκαετίες ως ένα από τα πιο σημαντικά άτομα στην οθωμανική αυλή και έζησε περισσότερο από σχεδόν όλους όσους μεγάλωσε.

Η θέση της της έδινε τεράστια δικά της χρήματα, τα οποία και χρησιμοποίησε. Πηγές από την εποχή καταγράφουν ότι βοήθησε στη χρηματοδότηση μιας ναυτικής εκστρατείας. Ίδρυσε κτίρια, προίκισε φιλανθρωπικά ιδρύματα και πλήρωσε για δημόσια έργα. Ασχολήθηκε επίσης άμεσα με εξωτερικές υποθέσεις. Σώζεται μια επιστολή στην οποία αλληλογραφεί με έναν Ευρωπαίο βασιλιά σχετικά με τις σχέσεις μεταξύ των κρατών τους. Μια Οθωμανή πριγκίπισσα που γράφει σε έναν Πολωνό μονάρχη δεν είναι η εικόνα που έχουν οι περισσότεροι για εκείνη την αυλή.

Ανέθεσε στον κορυφαίο αρχιτέκτονα της αυτοκρατορίας, Μιμάρ Σινάν, να χτίσει για εκείνη. Αυτός έχτισε τα δύο τζαμιά της, σε δύο διαφορετικά μέρη, και εργαζόταν στο απόγειο της δύναμής του και στα δύο. Το άλλο βρίσκεται δίπλα στην προβλήτα των πορθμείων στο Üsküdar, στην ασιατική ακτή, και είναι το παλαιότερο από τα δύο. Αυτό, στα χερσαία τείχη, ήρθε αργότερα. Αν επισκεφθείτε και τα δύο, μπορείτε να δείτε πόσο μακριά είχε ταξιδέψει μεταξύ τους.

Αξίζει να σταθούμε στο όνομά της. Στα περσικά συνδυάζει τις λέξεις για τον ήλιο και για τη σελήνη. Υπάρχει ένας γνωστός θρύλος που συνδέεται με αυτό. Η ιστορία λέει ότι την ημέρα της εαρινής ισημερίας, ο ήλιος δύει πίσω από αυτό το τζαμί, ενώ το φεγγάρι ανατέλλει πίσω από το τζαμί της πάνω από το νερό. Η παράδοση προσθέτει ότι ο Σινάν ήταν σιωπηλά ερωτευμένος μαζί της και το διαμόρφωσε σκόπιμα. Θεωρήστε το ως λαογραφία. Είναι μια όμορφη ιστορία και δεν υπάρχουν αποδείξεις γι' αυτό.

Τώρα δείτε πώς λειτουργεί στην πραγματικότητα το κτίριο. Ένας μόνο τρούλος καλύπτει ολόκληρη την αίθουσα προσευχής και στηρίζεται σε τέσσερις μεγάλες καμάρες. Αυτή είναι μια απλή ιδέα και πολύ απαιτητική. Το βάρος πρέπει να ταξιδεύει προς τα κάτω μέσα από τις τέσσερις γωνίες, πράγμα που σημαίνει ότι οι τοίχοι ανάμεσα δεν κουβαλούν σχεδόν τίποτα. Ο Σινάν το κατάλαβε αυτό και άδραξε την ευκαιρία. Γέμισε τις άδειες επιφάνειες των τοίχων με σειρές από παράθυρα, στοιβαγμένα το ένα πάνω στο άλλο.

Το αποτέλεσμα είναι ένα τζαμί που συμπεριφέρεται σαν φανάρι. Ένα καθαρό πρωινό το εσωτερικό είναι πιο φωτεινό από τον δρόμο έξω. Δεν υπάρχει σκοτεινιά στις γωνίες, δεν χρειάζεται τεχνητό φως και δεν υπάρχουν βαριές πέτρινες κατασκευές από πάνω. Συγκρίνετέ το με ένα παλαιότερο τζαμί και η διαφορά είναι άμεση. Οι προηγούμενοι κατασκευαστές αντιμετώπιζαν τους τοίχους ως μάζα. Εδώ ο τοίχος έχει μειωθεί σε ένα πλαίσιο που κρατάει γυαλί, κάτι που ήταν ένα δομικό ρίσκο όσο και μια αισθητική επιλογή.

Αυτό το ρίσκο είχε συνέπειες. Το κτίριο έχει σειστεί επανειλημμένα, επειδή αυτή η περιοχή βρίσκεται σε ένα σημαντικό ρήγμα. Ένας σεισμός το 1766 έριξε τον τρούλο. Ανακατασκευάστηκε. Ένας άλλος σεισμός κατέστρεψε ξανά το τζαμί το 1894 και ακολούθησαν επισκευές. Ο μιναρές έχει επίσης πέσει περισσότερες από μία φορές. Ό,τι βλέπετε όρθιο έχει αναστηλωθεί από κάποιον. Αυτό είναι φυσιολογικό για παλιά κτίρια στην Κωνσταντινούπολη και σπάνια αναφέρεται στις πινακίδες.

Το τζαμί δεν προοριζόταν ποτέ να στέκεται μόνο του. Οι Οθωμανοί προστάτες έχτισαν συγκροτήματα, όχι μεμονωμένα κτίρια. Ένα θρησκευτικό σχολείο, ένα λουτρό, ένα σιντριβάνι και ένας τάφος ήταν μέρος της διαρρύθμισης εδώ, εξυπηρετώντας τη γειτονιά γύρω του. Το ίδιο το τζαμί βρίσκεται σε μια υπερυψωμένη πλατφόρμα πάνω από θολωτές αίθουσες, η οποία το ανυψώνει πάνω από την πλαγιά και του δίνει το ύψος που μπορείτε να δείτε από μακριά. Το ενοίκιο από τέτοιες ιδιοκτησίες πλήρωνε για τη συντήρηση και το προσωπικό.

Η ίδια η Μιχριμά δεν είναι θαμμένη εδώ. Κηδεύεται στο συγκρότημα του Σουλεϊμανιγιέ, δίπλα στον πατέρα της, στο κέντρο της παλιάς πόλης. Το τζαμί της σε αυτόν τον λόφο έχει κρατήσει το όνομά της σε χρήση για περισσότερους από τέσσερις αιώνες ούτως ή άλλως. Κάθε οδηγός ταξί στην περιοχή το γνωρίζει. Αυτό είναι ένα ιδιαίτερο είδος επιβίωσης και ανήκε σε πολύ λίγες γυναίκες της εποχής της οπουδήποτε στον κόσμο.

Βγείτε έξω και περπατήστε μέχρι την άκρη της βεράντας. Τα χερσαία τείχη εκτείνονται από κάτω σας, χτισμένα από τους Ρωμαίους και επισκευασμένα για χίλια χρόνια μετά. Η πύλη δίπλα στο τζαμί είναι μια από τις κύριες εισόδους μέσα από αυτά. Η παράδοση λέει ότι ο Μωάμεθ Β' μπήκε στην κατακτημένη πόλη μέσα από αυτήν την πύλη το 1453. Η γειτονιά γύρω της τώρα είναι συνηθισμένη και κατοικημένη. Τα παιδιά παίζουν ποδόσφαιρο ενάντια στο τείχος μιας αυτοκρατορίας.

Επιστρέψτε άλλη μια φορά πριν φύγετε και καθίστε κοντά στον τοίχο. Παρακολουθήστε πώς κινείται το φως πάνω στο χαλί καθώς περνούν τα σύννεφα. Κάποιος θα μπει για να προσευχηθεί και μετά θα φύγει ξανά χωρίς να κοιτάξει την αρχιτεκτονική. Γι' αυτό υπάρχει αυτό το δωμάτιο. Διατηρεί φως και ησυχία σε αυτή την κορυφή του λόφου παρά τους σεισμούς, τις αυτοκρατορίες και την κίνηση. Επιτρέπεται να κάθεσαι εδώ όσο θέλεις.