Μουσείο Ράχμι Μ. Κοτς

Η μυρωδιά σε χτυπάει πρώτη, και δεν είναι μυρωδιά μουσείου. Είναι λάδι μηχανής, κρύο σίδερο και παλιό λάστιχο. Ο ήχος φτάνει μακριά κάτω από την ψηλή οροφή, έτσι ένα παιδί που γελάει τρεις διαδρόμους μακριά φτάνει καθαρά. Ορειχάλκινα εξαρτήματα παγιδεύουν το φως κατά μήκος των πλευρών των μηχανών. Όλα εδώ είναι βαριά. Το πάτωμα είναι σκληρό, τα βήματά σου επιστρέφουν προς εσένα, και μέσα από μια ανοιχτή πόρτα μπορείς να ακούσεις το νερό να κινείται σε μια πέτρινη αποβάθρα.

Βρίσκεστε στο Χάσκιοϊ, στη βόρεια ακτή του Κεράτιου Κόλπου, τον στενό κολπίσκο που εισχωρεί στην ευρωπαϊκή πλευρά της Κωνσταντινούπολης. Αυτή δεν είναι μια περιοχή στην τυπική διαδρομή. Δεν υπάρχουν διάσημοι θόλοι εδώ. Αυτό που υπάρχει αντ' αυτού είναι ένα από τα καλύτερα βιομηχανικά και μεταφορικά μουσεία σε αυτό το μέρος του κόσμου, απλωμένο σε δύο ιστορικά αξιοθέατα με θέα στο νερό, με μεγάλο μέρος του να βρίσκεται σε εξωτερικούς χώρους.

Το παλαιότερο κτίριο εδώ ήταν ένα χυτήριο αγκυρών. Οθωμανοί εργάτες έχτιζαν και σφυρηλατούσαν άγκυρες και αλυσίδες σε αυτό για τον αυτοκρατορικό στόλο. Η τουρκική λέξη για την άγκυρα δίνει στο κτίριο το παλιό του όνομα. Τα πλοία ήταν το κύριο σημείο αυτής της ακτογραμμής για αιώνες, και αυτό το υπόστεγο ήταν ένας κρίκος σε αυτήν την αλυσίδα εργασίας. Έμεινε άδειο και κατεστραμμένο για χρόνια. Αναπαλαιώθηκε και άνοιξε ως το πρώτο μέρος του μουσείου το 1994.

Η συλλογή ξεκίνησε ως προσωπική εμμονή ενός ανθρώπου. Ο Ράχμι Κοτς προερχόταν από μια μεγάλη τουρκική βιομηχανική οικογένεια και πέρασε δεκαετίες αγοράζοντας μηχανήματα, οχήματα, όργανα και κινητήρες. Οι ιδιωτικές συλλογές αυτού του είδους συνήθως παραμένουν ιδιωτικές. Σε αυτήν δόθηκε ένα κτίριο, έπειτα ένα δεύτερο κτίριο και στη συνέχεια άνοιξε για το κοινό. Το αποτέλεσμα είναι ασυνήθιστο σε μια πόλη όπου σχεδόν κάθε μουσείο είναι είτε κρατικό είτε συνδεδεμένο με θρησκευτικό ίδρυμα.

Ο δεύτερος χώρος άνοιξε το 2001, σε ένα πρώην ναυπηγείο ακριβώς απέναντι από το δρόμο. Είναι πολύ μεγαλύτερος και φιλοξενεί τα μεγάλα αντικείμενα - οχήματα, αεροσκάφη, σιδηροδρομικά βαγόνια και ναυτιλιακό εξοπλισμό. Μεταξύ των δύο χώρων υπάρχει ένα μουσείο που εκτείνεται από ρολόγια τσέπης μέχρι ένα υποβρύχιο. Υπάρχει μια γέφυρα, μια αποβάθρα και ανοιχτές μάντρες. Προγραμματίστε περισσότερο χρόνο από όσο νομίζετε ότι χρειάζεστε, επειδή τα εξωτερικά τμήματα χρειάζονται περισσότερο χρόνο από τις αίθουσες.

Η κατανόηση αυτής της ακτής βοηθάει. Ο Κεράτιος Κόλπος ήταν η βιομηχανική πλωτή οδός της Κωνσταντινούπολης. Αυτοκρατορικά ναυπηγεία λειτουργούσαν κατά μήκος του από τον δέκατο πέμπτο αιώνα και μετά, και αργότερα εμφανίστηκαν εργοστάσια, χυτήρια, εργοστάσια αερίου και αποθήκες. Ήταν το μέρος όπου η αυτοκρατορία και στη συνέχεια η δημοκρατία κατασκεύαζαν πράγματα. Αυτή η εργασία έφερε θέσεις εργασίας, αλλά και συνέπειες που κανείς δεν είχε προβλέψει. Μέχρι τα μέσα του εικοστού αιώνα, το νερό εδώ αντιμετώπιζε σοβαρά προβλήματα.

Εδώ είναι το μέρος που εκπλήσσει τους ανθρώπους που γνωρίζουν την Κωνσταντινούπολη μόνο από φωτογραφίες. Ο Κεράτιος Κόλπος έγινε μια από τις πιο μολυσμένες υδάτινες οδούς στην Ευρώπη. Βιομηχανικά απόβλητα και λύματα κατέληγαν κατευθείαν στο νερό για δεκαετίες. Το νερό μαύριζε, μύριζε και οι κάτοικοι κρατούσαν τα παράθυρά τους κλειστά. Ένας μεγάλος καθαρισμός ξεκίνησε τη δεκαετία του 1980. Εργοστάσια απομακρύνθηκαν, ο βυθός εκβαθύνθηκε και δημιουργήθηκαν πάρκα στις ακτές. Τα ψάρια επέστρεψαν. Το μουσείο βρίσκεται μέσα σε αυτή την ιστορία ανάκαμψης.

Βγείτε στην αποβάθρα και αναζητήστε το υποβρύχιο. Ναυπηγήθηκε στις Ηνωμένες Πολιτείες κατά τη διάρκεια του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου και αργότερα υπηρέτησε στο τουρκικό ναυτικό για πολλά χρόνια. Μπορείτε να μπείτε μέσα και να περπατήσετε σε όλο το μήκος του. Αυτό είναι το μέρος που θυμούνται οι περισσότεροι επισκέπτες. Τα περάσματα είναι στενά, οι κουκέτες είναι διπλωμένες πάνω σε τορπιλοσωλήνες και τα χειριστήρια είναι όλα μηχανικά. Όποιος είναι ψηλότερος από τον μέσο όρο θα χτυπήσει το κεφάλι του τουλάχιστον μία φορά.

Κάπου στο τμήμα των αεροσκαφών θα βρείτε τη μύτη ενός αμερικανικού βομβαρδιστικού από τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο. Δεν προερχόταν από αεροπορική βάση. Προερχόταν από τη θάλασσα. Το αεροσκάφος έπεσε στα ανοικτά των τουρκικών ακτών κατά τη διάρκεια του πολέμου και δύτες ανέκτησαν το μπροστινό τμήμα δεκαετίες αργότερα. Το γυαλί και το μέταλλο εξακολουθούν να δείχνουν τι συνέβη. Τα μουσεία συνήθως εκθέτουν αεροσκάφη που προσγειώθηκαν με ασφάλεια στο τέλος της υπηρεσίας τους. Αυτό δεν το έκανε.

Πέρα από αυτό, η γκάμα είναι σκόπιμα μεγάλη. Υπάρχουν πρώιμα βαγόνια με ορειχάλκινους λαμπτήρες και ξύλινους τροχούς. Υπάρχουν μοτοσικλέτες, ποδήλατα, τρακτέρ και πυροσβεστικά οχήματα. Υπάρχει ένα τραμ με άλογα και ένα σιδηροδρομικό βαγόνι σαλούν του 19ου αιώνα εξοπλισμένο για έναν πολύ σημαντικό επιβάτη. Οι μηχανές των πλοίων είναι εκτεθειμένες, ώστε να μπορείτε να δείτε τους στροφαλοφόρους άξονες. Μοντέλα σιδηροδρόμων κινούνται σε γυάλινες προθήκες. Μια σύντομη σιδηροδρομική γραμμή διασχίζει μέρος του χώρου και μερικές μέρες μια μικρή ατμομηχανή το χειρίζεται.

Αυτό που κάνει το μέρος να λειτουργεί είναι ότι κινείται τόσο πολύ. Τα κουμπιά ξεκινούν να περιστρέφονται οι μηχανές. Τα μοντέλα με κοπτικά δείχνουν τι συμβαίνει μέσα σε ένα κιβώτιο ταχυτήτων ή έναν κύλινδρο. Το προσωπικό επιδεικνύει μηχανές αντί να τις φυλάει μόνο. Τα παιδιά τρέχουν ανάμεσα στα εκθέματα εδώ με τρόπο που θα σταματούσαν αμέσως σε μια γκαλερί τέχνης. Αν ταξιδεύετε με κάποιον κάτω των δώδεκα ετών, αυτή είναι ίσως η πιο εύκολη επίσκεψη σε μουσείο που θα έχετε στην Κωνσταντινούπολη.

Η γειτονιά έξω αξίζει επίσης μια στιγμή. Το Χάσκιοϊ ήταν για αιώνες μια από τις κύριες εβραϊκές συνοικίες της Κωνσταντινούπολης, φιλοξενώντας κοινότητες που ζούσαν εδώ από τη βυζαντινή εποχή και οικογένειες που έφτασαν από την Ισπανία μετά τις απελάσεις. Ένα παλιό νεκροταφείο καλύπτει μέρος του λόφου από πάνω. Πολύ λίγοι επισκέπτες το γνωρίζουν αυτό. Η περιοχή είναι ήσυχη και εργατική τώρα, και η ιστορία της είναι γραμμένη κυρίως σε ταφόπλακες και ονόματα δρόμων.

Πριν φύγετε, πηγαίνετε και σταθείτε στο νερό. Βάρκες περνούν κατά μήκος του κόλπου. Η παλιά πόλη υψώνεται στην απέναντι όχθη, και πίσω σας ένα υποβρύχιο κάθεται στην αποβάθρα δίπλα σε ένα κτίριο όπου οι άντρες κάποτε σφυρηλατούσαν άγκυρες με το χέρι. Και οι δύο ήταν εργαλεία για το ίδιο νερό. Κανείς δεν φτιάχνει άγκυρες εδώ πια, και ο θαλασσινός αέρας μυρίζει καθαρά. Παρακολουθήστε την επιφάνεια για ένα λεπτό και δείτε αν μπορείτε να εντοπίσετε κάποιο ψάρι.