Παζάρι Μπαχαρικών

Το πρώτο πράγμα που παρατηρείς είναι η μυρωδιά. Φτάνει πριν φτάσεις στην πόρτα - ζεστή, ξηρή, σε στρώσεις. Η κανέλα κάθεται από πάνω της. Από κάτω υπάρχει κάτι πιο σκοτεινό και πιο κοντά στη γη. Αυτό είναι κύμινο, αποξηραμένο πιπέρι και η γλυκιά σκόνη από θρυμματισμένα ροδοπέταλα. Έπειτα έρχεται ο ήχος: μερικές εκατοντάδες συνομιλίες κάτω από μια πέτρινη οροφή, που αναπηδούν από τους θόλους και επιστρέφουν σε εσένα ελαφρώς θολά. Τα μάτια σου προσαρμόζονται τελευταία. Κίτρινο φως. Κώνοι πορτοκαλί σκόνης. Γυάλινα βάζα στοιβαγμένα σε ύψος όσο ένας άνθρωπος.

Βρίσκεστε μέσα σε ένα κτίριο του δέκατου έβδομου αιώνα που σχεδιάστηκε για να βγάζει χρήματα. Όχι για έναν έμπορο - για ένα τζαμί. Αυτή η αίθουσα ανήκει στο συγκρότημα του Νέου Τζαμιού, το οποίο βρίσκεται ακριβώς έξω από την πόρτα. Τα οθωμανικά θρησκευτικά κτίρια πληρώνονταν από κληροδοτήματα, και ένα κληροδότημα χρειαζόταν σταθερό εισόδημα. Έτσι, οι κατασκευαστές έστησαν μια σκεπαστή αγορά και νοίκιασαν τα κελιά των καταστημάτων. Αυτό το ενοίκιο πλήρωνε το προσωπικό, τους δασκάλους, το συσσίτιο, το λάδι για το φωτιστικό. Το εμπόριο εδώ δεν ήταν ποτέ ξεχωριστό από τη λατρεία. Ήταν η μηχανή.

Η τουρκική ονομασία είναι Mısır Çarşısı. Μισίρ σημαίνει Αίγυπτος. Κανείς δεν είναι απόλυτα σίγουρος γιατί. Μια εξήγηση λέει ότι η κατασκευή πληρώθηκε με φορολογικά έσοδα από την Αίγυπτο, τότε οθωμανική επαρχία. Μια άλλη λέει ότι η αγορά πήρε το όνομά της από τα αγαθά - ρύζι, ζάχαρη, μπαχαρικά - που έφταναν με πλοία από την Αλεξάνδρεια και το Κάιρο. Και οι δύο εξηγήσεις έχουν επαναληφθεί εδώ και αιώνες. Καμία δεν έχει διευθετηθεί. Στα αγγλικά, το μέρος ονομάζεται συνήθως Παζάρι Μπαχαρικών, το οποίο περιγράφει με ακρίβεια τη μυρωδιά και εγκαταλείπει εντελώς το επιχείρημα.

Για το μεγαλύτερο μέρος της ζωής του, αυτό δεν ήταν μέρος για σουβενίρ. Ήταν το μέρος όπου η πόλη ερχόταν για φάρμακα. Ένας έμπορος μπαχαρικών ήταν επίσης χημικός. Πουλούσε γαρίφαλο για πονόδοντο, τζίντζερ για κακό στομάχι, ρητίνη μαστίχας για την αναπνοή. Η τουρκική λέξη aktar καλύπτει ακόμα και τα δύο επαγγέλματα - βοτανολόγο και πωλητή μπαχαρικών. Αν είχατε πυρετό πριν από τριακόσια χρόνια, δεν πηγαίνατε πρώτα σε νοσοκομείο. Ερχόσασταν εδώ, περιγράφατε τα συμπτώματά σας και φεύγατε με μια στριφτή χάρτινη σκόνη.

Κοιτάξτε ψηλά. Η οροφή είναι μια μακριά σειρά από ρηχούς θόλους και μυτερές καμάρες, που στηρίζονται σε χοντρές πέτρινες πεσσούς. Το σχέδιο είναι ένα L: δύο μακριές πλευρές που συναντώνται σε μια γωνία, με πύλες στα άκρα και στη μέση κάθε πλευράς. Βρείτε αυτή τη γωνία. Σταθείτε σε αυτήν και μπορείτε να δείτε και τις δύο πλευρές ταυτόχρονα, και η αγορά ξαφνικά μοιάζει με μία μηχανή και όχι με έναν διάδρομο καταστημάτων. Τα δωμάτια πάνω από τις πύλες ήταν ενσωματωμένα στην κατασκευή από την αρχή.

Οι πωλητές έχουν μια ρουτίνα και αξίζει να την ακούσετε τουλάχιστον μία φορά. Θα σας προσφερθεί σαφράν σε τρεις ποικιλίες. Θα σερβίρεται τσάι. Κάπου ένας άντρας θα δείξει έναν δίσκο με πάστα ξηρών καρπών και θα του δώσει ένα αστείο ιατρικό όνομα, και όλοι κοντά θα γελάσουν, και κάποιος θα το αγοράσει. Αυτό είναι θέατρο, που παίζεται αρκετές εκατοντάδες φορές την ημέρα. Μπορείτε να το απολαύσετε και να φύγετε με άδεια χέρια. Οι τιμές μέσα στην σκεπαστή αίθουσα είναι γενικά υψηλότερες από ό,τι στους δρόμους έξω.

Αν θέλετε να πάρετε κάτι σπίτι, αγνοήστε τις χρωματιστές πυραμίδες που έχουν κατασκευαστεί για φωτογραφίες. Οι μάγειρες εδώ αγοράζουν τέσσερα πράγματα. Σουμάκ, ένα σκούρο κόκκινο μούρο αλεσμένο σε ξινόψιχο. Πιπεριά Ούρφα, αποξηραμένη στον ήλιο και στη συνέχεια τυλιγμένη έτσι ώστε να ιδρώσει, γεγονός που την κάνει καπνιστή. Πουλ μπιμπέρ, η κόκκινη πιπεριά σε νιφάδες που βρίσκεται σχεδόν σε κάθε τραπέζι της χώρας. Και πεκμέζ, ένα πηχτό σιρόπι σταφυλιών που τρώγεται με πάστα σουσαμιού στο πρωινό. Και τα τέσσερα επιβιώνουν από μια βαλίτσα χωρίς παράπονα.

Βγείτε από το δυτικό άκρο και η αγορά συνεχίζεται στην ύπαιθρο. Υπάρχουν έμποροι σπόρων, κλουβιά με ωδικά πουλιά, σπορόφυτα σε πλαστικούς δίσκους, τυρί και ελιές που πωλούνται με βάρος. Υπάρχουν επίσης γυάλινα βάζα με ζωντανές βδέλλες. Δεν είναι τοποθετημένα ως περιέργεια για τους επισκέπτες. Πωλούνται ως λιχουδιά, ήσυχα και σταθερά, όπως πωλούνται σε αυτή την περιοχή για πολύ καιρό. Οι περισσότεροι άνθρωποι περνούν ευθεία από δίπλα τους. Μόλις τα δείτε, τα βλέπετε συνέχεια.

Το δρομάκι που εκτείνεται κατά μήκος του εξωτερικού τοίχου ονομάζεται Hasırcılar Çarşısı, ο δρόμος των υφαντών ψάθας, αν και κανείς δεν υφαίνει ψάθες εκεί τώρα. Στα μισά του σχηματίζεται μια ουρά στο πεζοδρόμιο για το μεγαλύτερο μέρος της ημέρας. Μέσα σε αυτό το μαγαζί, οι κόκκοι είναι αλεσμένοι λεπτότερα από το αλεύρι, επειδή ο τούρκικος καφές βράζεται αντί να φιλτράρεται. Το άλεσμα έχει μεγαλύτερη σημασία από τον κόκκο. Ζητήστε αλεσμένο καφέ για ένα τζεζβέ — τη μικρή κανάτα με τη μακριά λαβή — και ο άντρας πίσω από τον πάγκο θα ξέρει ακριβώς τι θέλετε.

Λίγο πιο πέρα, πάνω από μια σειρά από καταστήματα με εργαλεία, υπάρχει μια στενή σκάλα που σχεδόν όλοι προσπερνούν. Ανεβαίνει στο Τζαμί Ρουστέμ Πασά, ένα μικρό κτίριο του δέκατου έκτου αιώνα επενδεδυμένο σχεδόν από τοίχο σε τοίχο με πλακάκια Ιζνίκ. Τουλίπες, γαρίφαλα και μια ιδιαίτερη κόκκινη ντομάτα, τη συνταγή της οποίας οι μεταγενέστεροι αγγειοπλάστες δεν μπόρεσαν να αναπαράγουν. Το τζαμί υψώθηκε σκόπιμα πάνω από τα καταστήματα, ώστε το ενοίκιό τους να μπορεί να καλύπτει τη συντήρησή του. Η ίδια οικονομική ιδέα με το παζάρι, σε μικρότερη και πολύ πιο όμορφη κλίμακα.

Αυτό το κτίριο έχει καεί περισσότερες από μία φορές. Οι σκεπαστες αγορές γεμάτες λάδι, χαρτί και στοιβαγμένους σάκους κινδύνευαν πάντα, και η Κωνσταντινούπολη έχει χάσει ολόκληρα διαμερίσματα από πυρκαγιά. Αυτό που βλέπετε τώρα είναι προϊόν επαναλαμβανόμενων επισκευών, συμπεριλαμβανομένης μιας μακράς αποκατάστασης τα τελευταία χρόνια που αφαίρεσε μεταγενέστερες προσθήκες και άνοιξε ξανά τα φραγμένα παράθυρα. Γι' αυτό το φως στο εσωτερικό είναι καλύτερο από ό,τι περιμένουν οι περισσότεροι επισκέπτες. Η πέτρα είναι παλιά. Μεγάλο μέρος της επιφάνειας δεν είναι. Και τα δύο ισχύουν στο ίδιο δωμάτιο.

Πριν φύγετε, σταθείτε ακίνητοι σε μια από τις μεσαίες πύλες για ένα λεπτό. Πίσω σας, τα φέρι μπαίνουν στο Εμίνονου και οι γλάροι πλέουν στο νερό. Μέσα, ο θόρυβος της αίθουσας αλλάζει ελάχιστα από ώρα σε ώρα — ένας χαμηλός, ομοιόμορφος ήχος από παζάρια και βήματα. Οι άνθρωποι αγοράζουν το δείπνο τους σε αυτό το δωμάτιο εδώ και περίπου τρεισήμισι αιώνες. Εσείς δεν το βλέπετε αυτό να συμβαίνει. Στέκεστε μέσα σε αυτό. Τώρα πηγαίνετε και βρείτε την πιπεριά σας.