Muzeum Antalyi

Drzwi zamykają się za tobą, a hałas ulicy cichnie. Chłodne, suche powietrze zastępuje upał. Twoje kroki odbijają się od wypolerowanych podłóg i wysokich sufitów. Światło jest niskie i ukierunkowane, dzięki czemu marmur wyraźnie się wyróżnia, a ściany pogrążają się w cieniu. Czuć delikatny zapach kamiennego pyłu i płynu czyszczącego. Przed tobą, po obu stronach długiej sali czeka rząd postaci wyższych od ciebie.

To muzeum archeologiczne całego regionu Antalyi, w którym znajdują się znaleziska wykopane wzdłuż wybrzeża, a nie przedmioty przywiezione z innych miejsc. To nadaje mu szczególnej siły. Prawie wszystko tutaj zostało wydobyte z ziemi w ciągu kilku godzin od miejsca, w którym stoisz. Budynek znajduje się w zachodniej części miasta, w pobliżu ulicy Konyaaltı, tuż przed nim znajduje się przystanek tramwajowy, a do morza prowadzi krótki spacer w dół.

Zacznij od sali bogów i cesarzy. Większość tych posągów pochodzi z Perge, starożytnego miasta na równinie na wschód od Antalyi, gdzie monumentalny kompleks łaźni i teatr stworzyły niezwykłą ilość rzeźb. Są to dzieła rzymskie, wiele z nich to kopie lub wersje starszych greckich oryginałów. Przechodź między nimi powoli. Draperie są rzeźbione tak, aby fałdy układały się inaczej na każdej figurze, a marmur jest gładko wypolerowany na skórze.

Jeden z posągów ma niezwykłą, niedawną historię. Duża figura Heraklesa, przedstawionego wspartego na maczudze i wyglądającego na wyczerpanego, została znaleziona w dwóch częściach. Dolna połowa odkryta została podczas wykopalisk w Perge. Górna połowa opuściła kraj i trafiła do kolekcji muzealnej w Stanach Zjednoczonych. Po długiej dyskusji prawnej i dyplomatycznej, górna część została zwrócona Turcji w 2011 roku i połączona z dolną. Połączenie jest widoczne.

Kolejną atrakcją są pomieszczenia sarkofagowe. Rzymskie kamienne trumny były rzeźbione w wysokich reliefach, a kilka z nich przedstawia prace Heraklesa, biegnące po bokach niczym panele w komiksie. Szukaj lwa, byka i dzika. Inne sarkofagów zdobią bogato rzeźbione girlandy z małymi głowami i figurkami pomiędzy nimi. Wieka miały kształt dachów lub łóżek, na których spoczywali zmarli.

Szukaj posągów kobiety o imieniu Plancia Magna. Była zamożną mieszkanką Perge w II wieku, która sfinansowała gruntowną przebudowę bramy miejskiej, a inskrypcje wspominają o jej urzędowych funkcjach w tym mieście. Jej rodzina stawiała jej posągi, a ona sama stawiała posągi swoich krewnych i rodziny cesarskiej. Rzadko można przypisać imię, twarz i projekt budowlany tej samej osobie.

Inną figurę, którą łatwo przeoczyć, a którą warto znaleźć – tańczącą kobietę wyrzeźbioną z dwóch kolorów marmuru. Ciało jest z jednego kamienia, a ubranie z innego, skrojone i dopasowane, dzięki czemu strój wydaje się być wykonany z innego materiału niż skóra. Rzeźbiarze stosowali tę technikę, aby imitować kolorowe tkaniny. Jej ramiona i głowa są odtworzone lub ich brakuje, ale skręt ciała nadal jest wyraźny. Ona również pochodziła z Perge.

Wcześniejsze galerie obejmują znacznie dłuższy okres. Kamienne narzędzia, kości i proste przedmioty pochodzą z jaskiń w górach za Antalyą, w tym z Karain, które ludzie zamieszkiwali przez długi czas. Te pomieszczenia są cichsze i rzadziej fotografowane niż sale z posągami. Przypominają one, że to wybrzeże było zamieszkane przez dziesiątki tysięcy lat, zanim ktokolwiek zbudował świątynię lub wyrzeźbił boga.

Kilka gablot wypełniają monety i drobne znaleziska. Region ten przez wieki produkował własne monety, a muzeum brało udział w kilku znanych przypadkach odzyskania monet, w tym w przypadku dużego skarbu starożytnych srebrnych monet znalezionych w pobliżu Elmalı, które zostały przemycone za granicę, a następnie zwrócone Turcji w latach 90. XX wieku. Jeśli lubisz małe przedmioty, zwolnij tempo w tych pomieszczeniach – biżuteria, szkło i brąz przyciągają uwagę bardziej niż duże marmury.

Dalej znajdują się bizantyjskie i chrześcijańskie pomieszczenia z ikonami i przedmiotami sakralnymi. Wśród nich muzeum prezentuje materiały związane ze świętym Mikołajem, biskupem Miry z IV wieku, żyjącym na tym samym wybrzeżu, którego kościół w Demre jest jednym z głównych miejsc pielgrzymkowych w regionie. Fragmenty kości związane z nim przechowywane są tu w relikwiarzu. Warto pamiętać o powiązaniu między tętniącą życiem salą muzealną a tym cichym kościołem na wybrzeżu.

Dział etnograficzny obejmuje ekspozycje z późniejszych wieków — dywany i kilimy, haftowane ubrania, narzędzia gospodarstwa domowego, broń oraz przedmioty z okresu osmańskiego w regionie. Aby dokładnie zwiedzić całe muzeum, należy zarezerwować około dwóch godzin. Znajduje się tam sklep i kawiarnia, a także ogród z kolejnymi kamiennymi elementami. Przy wejściu widnieją zasady fotografowania. Tramwaj ułatwia połączenie zwiedzania ze spacerem po starówce.

Warto przenieść się w czasie przez te galerie. Łatwo wyobrazić sobie starożytny świat jako zwykły biały marmur. Ale nim nie był. Posągi były malowane w intensywnych kolorach, ściany tynkowane i zdobione, a podłogi zdobiły sceny wykonane z tysięcy małych, ciętych kamieni. Konserwatorzy z całego regionu Morza Śródziemnego znajdują teraz ślady pigmentu na rzeźbach, które dziś wyglądają na nagie. Pamiętaj o tym, mijając figury w długiej sali i uważnie przyjrzyj się mozaikowym posadzkom.

Zanim wyjdziesz, wróć do sali bogów i stań na jednym z jej końców. Rozejrzyj się wzdłuż rzędu. Każda z tych figur stała na zewnątrz, w mieście na tej równinie, w silnym słońcu, przed ludźmi zajętymi codziennymi sprawami. Teraz są w środku, oświetlone i opisane, kilka kilometrów od miejsca, w którym powstały. Kiedy wyjdziesz na zewnątrz w upał, będziesz stąpać po tym samym krajobrazie, z którego pochodzą.