موزه موزاییک زوگما

درها پشت سرتان بسته می‌شوند و سر و صدای خیابان غازی عینتاب ناپدید می‌شود. هوای داخل خنک و خشک است و نور کم و جهت‌دار. قدم‌هایتان شما را همراهی می‌کنند. در جلو، کفپوشی به اندازه یک اتاق کوچک روی دیوار روبرویتان آویزان است و وقتی از کنارش رد می‌شوید، تمام سطح آن کمی می‌درخشد. این اولین چیزی است که اینجا باید بفهمید - موزاییک از هزاران سنگ جداگانه ساخته شده است، بنابراین با راه رفتن تغییر می‌کند.

به هر تابلویی نزدیک شوید. تصویر به مکعب‌های کوچک سنگ تراشیده شده تقسیم می‌شود که هر کدام تقریباً به اندازه یک ناخن انگشت یا کوچکتر هستند. به آنها تسره می‌گویند. صنعتگران آنها را بر اساس رنگ مرتب می‌کردند، سپس آنها را در ملات آهک مرطوب قرار می‌دادند، در جایی که یک چهره به جزئیات نیاز داشت، تنگ‌تر و کوچکتر، و در پس‌زمینه بزرگتر و شل‌تر. یک کفپوش اتاق غذاخوری می‌تواند ماه‌ها طول بکشد و از بیش از یک میلیون قطعه استفاده کند. هیچ کس بیشتر این کار را امضا نکرده است.

این کفپوش‌ها از شهری به نام زئوگما، در کرانه غربی فرات، تقریباً صد کیلومتری شرق اینجا، آمده‌اند. یکی از ژنرال‌های اسکندر کبیر آن را تأسیس کرد و نام یونانی بعدی آن به سادگی به معنای محل اتصال یا گذرگاه است. دقیقاً همین بود - مکانی که پلی از قایق‌ها جاده را بر روی رودخانه حمل می‌کرد. هر کسی که گذرگاه را کنترل می‌کرد، از هر چیزی که از آن استفاده می‌کرد، جمع‌آوری می‌کرد.

در زمان حکومت روم، این شهر ثروتمند و از نظر استراتژیک مهم شد. یک لژیون رومی در آنجا مستقر شد و از مرز با امپراتوری اشکانی در شرق محافظت می‌کرد. بازرگانان، افسران و زمین‌داران خانه‌هایی را در شیب پلکانی بالای رودخانه با حیاط‌ها، دیوارهای نقاشی شده، فواره‌ها و کف‌های موزاییکی ساختند. آنها تصاویری از اسطوره‌های یونانی سفارش دادند، همان موضوعاتی که رومی‌های ثروتمند در ایتالیا یا شمال آفریقا می‌خواستند. آنچه شما می‌بینید دکوراسیون داخلی یک شهر مرزی است که پول داشت.

این ماجرا به سرعت پایان یافت. در اواسط قرن سوم، نیروهای ایرانی ساسانی تحت فرمان پادشاهشان شهر را تصرف و آتش زدند. سقف‌ها فرو ریختند. خاک و آوار روی کف‌ها ریخت و آنها را مهر و موم کرد. همین تخریب دلیل زنده ماندن این موزاییک‌ها است - دفن آنها را از آب و هوا، استفاده مجدد و بلند کردن برای ساختمان‌های دیگر محافظت می‌کرد. شهر هرگز به طور کامل بهبود نیافت و سرانجام روستایی بر روی ویرانه‌ها مستقر شد.

سپس سیل دوم آمد و این سیل برنامه‌ریزی شده بود. وقتی سد بیرجیک بر روی فرات ساخته شد، مخزن آن قرار بود بخشی از این مکان باستانی را بپوشاند. در سال ۲۰۰۰، باستان‌شناسان با وجود مهلت رو به افزایش، کار کردند و موزاییک‌ها را بلند کردند و قبل از رسیدن آب، هر آنچه را که می‌توانستند ثبت کردند. عکس‌های آن فصل، تیم‌هایی را نشان می‌دهد که در سنگرهایی کار می‌کنند که خط ساحلی جدید در پشت آنها قابل مشاهده است. اکنون بخشی از این مکان به طور دائم در زیر آب است.

تابلوها را دنبال کنید تا به یک اتاق تاریک کوچک برسید که از بقیه جدا شده است. در داخل، یک قطعه به تنهایی روشن است. این تصویر سر و شانه‌های یک جوان با موهای ژولیده را نشان می‌دهد که به بیرون از قاب نگاه می‌کند. این تصویر به عنوان دختر کولی شناخته می‌شود، اگرچه هیچ کس نمی‌داند که قرار بوده چه کسی باشد. او ممکن است پیرو خدای شراب باشد یا تجسم چیزی که اکنون گم شده است. به نظر می‌رسد چشم‌ها در اتاق شما را دنبال می‌کنند.

آن تابلو داستان دومی هم دارد. قطعات بریده شده از همان طبقه، دهه‌ها پیش به طور غیرقانونی از محل خارج شده و در نهایت به یک مجموعه دانشگاهی در ایالات متحده منتقل شدند. پس از مذاکرات طولانی، دوازده قطعه در سال ۲۰۱۸ به ترکیه بازگردانده شدند و با بقیه آثار اینجا دوباره به هم پیوستند. وقتی به این موزاییک نگاه می‌کنید، به چیزی نگاه می‌کنید که از هم جدا شده، در اقیانوس پراکنده شده و سپس دوباره به هم متصل شده است.

به سالن‌های بزرگتر زمان کافی بدهید. خدایان و موجودات دریایی وجود دارند - یک چهره رودخانه‌ای ریش‌دار، یک خدای دریا با همسرش که توسط ماهی‌ها، دلفین‌ها و یک چهره بالدار کوچک احاطه شده و در آب سوار است. یک صحنه عروسی وجود دارد، زنی که بارانی از طلا دریافت می‌کند و یک قهرمان که در لباس مبدل در میان دختران پادشاه کشف شده است. تماشا کنید که هنرمندان چگونه با آب رفتار کرده‌اند: خطوط منحنی همپوشانی در سه یا چهار رنگ خاکستری، که از دور به عنوان موج خوانده می‌شوند و از نزدیک به عنوان هیچ چیز نیستند.

این موزه فقط کف‌ها را نشان نمی‌دهد. نقاشی‌های دیواری از همان خانه‌ها، ستون‌ها، استخرها، مجسمه‌ها و اشکال بازسازی شده اتاق‌ها وجود دارد، بنابراین می‌توانید ببینید که چگونه یک موزاییک در واقع در یک خانه قرار گرفته است. یک مجسمه برنزی از خدای جنگ به تنهایی در یک ویترین قرار دارد و ارزش دو بار قدم زدن در اطراف آن را دارد. همچنین توجه داشته باشید که بسیاری از طبقات دارای مرز ساده هستند. این منطقه پوشیده از کاناپه‌های غذاخوری بود، جایی که هیچ کس هرگز تصویری از آن نمی‌دید.

به رنگ‌ها فکر کنید. تقریباً همه چیز در اینجا از سنگ‌های موجود در منطقه - سنگ آهک، سنگ مرمر، سنگریزه‌های رنگی از بستر رودخانه - گرفته شده است. برای قوی‌ترین آبی‌ها و برخی سبزها، صنعتگران مجبور بودند به جای آن از شیشه تراشیده استفاده کنند، زیرا هیچ سنگ محلی آن رنگ را ایجاد نمی‌کرد. به دنبال تابلوهایی باشید که آبی آنها کمی روشن‌تر و شیشه‌ای‌تر از همسایگانش به نظر برسد. این تفاوت یک انتخاب فنی است که با دست، در محل، قبل از نصب ملات انجام شده است.

قبل از رفتن، یک موزاییک کف پیدا کنید که در ارتفاع پایین قرار گرفته باشد و در جایی بایستید که یک مهمان می‌ایستاد. اینها تصاویری برای دیوار نبودند. مردم با صندل روی آنها راه می‌رفتند، روی آنها شراب می‌ریختند، آنها را جارو می‌کردند و بدون نگاه کردن به پایین، بالای آنها بحث می‌کردند و غذا می‌خوردند. اکنون آنها در یک اتاق تاریک، آرام و دارای تهویه مطبوع آویزان هستند و شما راه زیادی را طی کرده‌اید تا با دقت به آنها نگاه کنید. این تغییر جهت قبل از اینکه دوباره به میان سر و صدا برگردید، ارزش لحظه‌ای وقت گذاشتن را دارد.