تپه گوبکلی

با باد شروع کنید. گوبکلی تپه بر روی یک تپه آهکی بالای یک دشت وسیع قرار دارد و تقریباً هیچ چیز هوا را نمی‌شکافد. اکنون یک سقف مدرن، حفاری را پوشانده است و باد با ریتمی آهسته و یکنواخت در خلاف جهت آن حرکت می‌کند. در زیر شما، از مسیر پیاده‌روی، زمین به دایره‌هایی از سنگ‌های ایستاده باز می‌شود. سنگ آهک به رنگ طلایی کم‌رنگ است و در آفتاب کامل تقریباً سفید به نظر می‌رسد. وقتی ابری عبور می‌کند، سایه‌ها در خطوط حکاکی شده عمیق‌تر می‌شوند و حیوانات روی ستون‌ها بسیار آسان‌تر دیده می‌شوند.

این دایره‌ها تقریباً 11000 سال قدمت دارند. این عدد ارزش صحبت کردن را دارد. افرادی که این ستون‌ها را بریده و برپا می‌کردند، سفال، ابزار فلزی، خط و چرخ نداشتند. کشاورزی تازه در این منطقه آغاز شده بود. آنها سنگ آهک را با سنگ کار می‌کردند. این مکان چندین هزار سال از اهرام مصر قدیمی‌تر است و با اختلاف مشابه از استون‌هنج قدیمی‌تر است. برای مدت طولانی، باستان‌شناسان انتظار نداشتند که سازندگان این دوره کاری در این مقیاس انجام دهند.

ستون‌ها به شکل T هستند. هر کدام یک ستون عمودی بلند با یک بلوک مسطح پهن در بالای آن دارند. بزرگترین آنها چندین متر ارتفاع دارد. دو تا از آنها در مرکز هر محوطه، روبروی یکدیگر قرار دارند و ستون‌های کوچکتر در دیوار اطراف قرار گرفته‌اند. به جفت مرکزی از نزدیک نگاه کنید. بسیاری از آنها بازوهای خود را در دو طرف خود حمل می‌کنند و دست‌ها در جلو، بالای یک کمربند حکاکی شده به هم می‌رسند. اینها فقط ستون نیستند. آنها چهره‌های انسان یا شبیه انسان هستند.

حکاکی‌ها دلیل این هستند که مردم بیشتر از آنچه برنامه‌ریزی کرده بودند، در آنجا می‌مانند. روباه‌هایی با دندان‌های قابل مشاهده. مارهایی در ردیف‌ها، سرهایی رو به پایین. گرازهای وحشی، درناها، عقرب‌ها، کرکس‌ها، اردک‌ها. برخی از آنها با برجستگی کم تراشیده شده‌اند، بنابراین حیوان کمی مغرور از سطح زمین می‌نشیند. برخی دیگر کاملاً گرد تراشیده شده‌اند و به نظر می‌رسد که از سنگ پایین می‌آیند. این مجموعه گویای همه چیز است. اینها اکثراً حیوانات خطرناک یا لاشخور هستند، نه آنهایی که یک شکارچی برای شام می‌خواهد.

در اینجا جزئیاتی وجود دارد که اکثر بازدیدکنندگان را شگفت‌زده می‌کند. نقشه برداران دهه‌ها قبل از شروع حفاری به این تپه رسیدند. در یک بررسی در دهه ۱۹۶۰، سرهای شکسته ستون‌ها به عنوان سنگ قبرهایی از دوره بسیار بعدی مورد توجه قرار گرفتند و تفسیر شدند. تپه از رده خارج شد. کلاوس اشمیت، باستان‌شناس آلمانی، به آن سابقه قدیمی بازگشت، در دهه ۱۹۹۰ به محل آمد و تشخیص داد که سنگ واقعاً چیست. او تا زمان مرگش در سال ۲۰۱۴، کار را در اینجا هدایت کرد.

دومین شگفتی این است که محوطه‌ها دفن شده‌اند. نه در اثر رانش زمین یا سیل - توسط مردم. در مقطعی، سازندگان دایره‌ها را با قلوه سنگ، تراشه‌های سنگ و استخوان حیوانات پر کردند، فضا را کاملاً پر کردند و کل سازه را پوشاندند. سپس، در برخی موارد، دوباره روی آن ساختند. به همین دلیل است که حکاکی‌ها در چنین شرایط خوبی باقی مانده‌اند. رسوبات آنها را هزاران سال از یخ‌زدگی، باران و غارتگران محافظت می‌کرد. هیچ‌کس به طور قطعی نمی‌داند که چرا این دفن انجام شده است.

سال‌ها تفسیر استاندارد این بود که اینجا یک محل تجمع بدون جمعیت ساکن بوده است. کاوشگران هیچ خانه معمولی، هیچ اجاق خانگی از نوع معمول و هیچ منبع آب مشخصی در بالای تپه پیدا نکردند. این برداشت از آن زمان مورد تجدیدنظر قرار گرفته است. کارهای جدیدتر شواهدی را یافته‌اند که به نوعی سکونتگاه اشاره دارد، از جمله مخازنی که در سنگ بستر کنده شده‌اند. این تصویر هنوز مورد بحث است، که برای مکانی که در حال کاوش فعال است، وضعیتی عادی و سالم محسوب می‌شود.

این مکان نحوه صحبت محققان در مورد آغاز کشاورزی را تغییر داد. فرض قدیمی‌تر در یک جهت بود: مردم ساکن می‌شوند، کشاورزی می‌کنند، مازاد تولید می‌کنند و تنها پس از آن بناهای تاریخی می‌سازند. تپه گوبکلی نشان می‌دهد که این توالی ممکن است کمتر مرتب باشد. تعداد زیادی از مردم قبل از ایجاد کشاورزی در منطقه، برای استخراج، جابجایی و بالا بردن سنگ‌های سنگین سازماندهی شده بودند. تغذیه یک گروه کاری با این تعداد، خود ممکن است تغییر به سمت کشاورزی را پیش برده باشد.

در لبه‌های فلات قدم بزنید و می‌توانید معادن را پیدا کنید. ستون‌های ناتمام هنوز در جایی که بریده می‌شدند، قرار دارند و در امتداد یک طرف به سنگ بستر متصل هستند. یکی از آنها بسیار بزرگتر از هر ستونی است که تاکنون در این مکان ساخته شده است و قبل از آزاد شدن، رها شده بود. می‌توانید رد برش‌ها را در اطراف آن ببینید. ایستادن در کنار یک قطعه ناتمام، حس واضح‌تری از زحمتی که کشیده شده است را نسبت به هر محوطه تکمیل‌شده‌ای به شما می‌دهد.

گوبکلی تپه تنها نیست. باستان‌شناسانی که در این بخش از استان شانلی‌اورفه کار می‌کنند، مجموعه‌ای کامل از مکان‌های مرتبط را از همان دوره شناسایی کرده‌اند. برنامه تحقیقاتی که آنها را پوشش می‌دهد، تاش تپه‌لر (Taş Tepeler) به معنای تپه‌های سنگی نام دارد. کاراهان‌تپه شناخته‌شده‌ترین مورد از بقیه است و پیکره‌های انسانی قابل توجهی را از سنگ تراشیده است. چیزی که به نظر یک مکان خارق‌العاده واحد می‌رسید، تبدیل به بخشی از یک شبکه شده است. این تغییر شکل در چند سال گذشته اتفاق افتاده است.

یونسکو گوبکلی تپه را در سال ۲۰۱۸ به فهرست میراث جهانی اضافه کرد. اکنون یک پناهگاه دائمی از مناطق اصلی کاوش در برابر باران و آفتاب محافظت می‌کند و گذرگاه‌های مرتفع، بازدیدکنندگان را از باستان‌شناسی دور نگه می‌دارد. شانلی‌اورفه در فاصله کمی با ماشین قرار دارد و موزه باستان‌شناسی آن، آثاری از این مکان و از منطقه وسیع‌تر را در خود جای داده است. دیدن موزه و تپه در یک روز مفید است. یافته‌های کوچک، سنگ‌های بزرگ را توضیح می‌دهند و سنگ‌های بزرگ، یافته‌های کوچک را.

ابزارها ارزش فکر کردن دارند. اینجا فلزی وجود نداشت. کارگران با استفاده از سنگ سخت‌تر - سنگ چخماق و سایر سنگ‌های سخت - سنگ آهک سخت را شکل می‌دادند، کوبیده، ساییده و با کند شدن لبه‌ها جایگزین می‌کردند. کاوشگران تعداد زیادی از این ابزارها را در اطراف محوطه‌ها کشف کرده‌اند. هر ستون نشان دهنده تعداد زیادی ساعت کار تکراری و دقیق است که توسط افرادی انجام شده است که هنوز مجبور بودند هر روز غذا پیدا کنند.

هیچ کس دقیقاً نمی‌داند چه اتفاقی در داخل دایره‌ها افتاده است. هیچ سابقه کتبی از این دوره وجود ندارد، زیرا خط هنوز در هیچ کجا وجود نداشت. تفسیرها از مراسم مذهبی تا ضیافت و از آیین‌های تدفین تا جلسات بین گروه‌های پراکنده متغیر است. کاوشگران مقادیر زیادی استخوان حیوانات و خمره‌های سنگی بزرگ پیدا کرده‌اند که ممکن است برای تخمیر یک نوشیدنی غلات استفاده شده باشد. فراتر از آن، صداقت مستلزم پذیرفتن این است که چه مقدار هنوز حدس و گمان است.

قبل از رفتن، جایی در مسیر پیدا کنید که بتوانید یک ستون مرکزی را به وضوح ببینید. به دست‌های حک شده روی جلوی آن نگاه کنید، انگشتان تقریباً به هم چسبیده‌اند. کسی آنها را با ابزار سنگی، نزدیک به سطح، احتمالاً برای مدت بسیار طولانی شکل داده است. آنها به شما فکر نمی‌کردند. آنها به آن شکل فکر می‌کردند، و به هر کس دیگری که اینجا می‌ایستاد. دشت پایین تغییر کرده است. باد تغییر نکرده است. دست‌ها هم روی سنگ نیستند.