Museum van Anatoliese Beskawings

Druk deur die deur en die straatgeraas verdwyn agter jou. Die lug binne is koel en droog, soos dik klipkamers koel bly in die somer. Lig val af van klein vensters hoog in die koepels. Dit land in ligte kolle op die gepoleerde vloer. Jy sal voetstappe hoor, 'n lae gemompel van stemme, en die af en toe kameraklik. Neem 'n oomblik voordat jy na enigiets kyk. Hierdie gebou het eeue lank lap en speserye verkoop voordat dit 'n enkele museumkas bevat het.

Jy staan binne-in 'n Ottomaanse bedesten - 'n oordekte marksaal wat gebou is vir die berging en verhandeling van waardevolle goedere. Dit is in die vyftiende eeu opgerig, op die helling net onder die kasteel. Langs dit staan 'n han, 'n herberg waar handelaars met hul diere gebly het. Brand en verwaarlosing het uiteindelik albei geboue tot skulpe gereduseer. In die vroeë jare van die Turkse Republiek het die staat hierdie ruïnes gekies om die land se antieke versamelings te huisves. Die restourasiewerk het oor dekades gestrek.

Die plan is eenvoudig as jy dit eers ken. Loop die buitenste galerye in 'n lus en jy beweeg vorentoe deur tyd. Steentydperk-jagters kom eerste, dan boere, dan metaalwerkers, dan ryke. Die sentrale koepelvormige saal bevat die swaarste stukke – gekerfde klippanele wat eens teen die mure van Hetitiese stede gestaan het. As jy beperkte tyd het, doen eers die lus en hou die sentrale saal vir laaste. Op dié manier kom die beeldhouwerk as 'n gevolgtrekking eerder as 'n onderbreking.

Die Neolitiese kaste bevat materiaal van Çatalhöyük, 'n boeredorp op die Konya-vlakte. Mense daar het in modderbaksteenhuise gewoon wat dig teen mekaar gepak was. Daar was geen strate nie. Inwoners het oor die dakke geklim en deur 'n gat met 'n leer in hul huise geval. Hulle het hul dooies onder die vloere van hul eie huise begrawe. Soek na die klein sittende figuur met rolle vleis en twee diere aan haar sye. Sy word dikwels 'n moedergodin genoem. Argeoloë stry steeds oor wat sy bedoel het.

Een muurskildery van dieselfde dorp verdien 'n lang kyk. Dit toon 'n rooster van bokse, soos huise wat van bo af gesien word, met 'n vorm bo hulle wat dikwels as 'n uitbarsende berg gelees is. Sommige navorsers noem dit die vroegste bekende kaart. Ander sê die bokse is bloot 'n patroon en die berg is 'n luiperdvel. Niemand kan dit vestig nie. Staan daarvoor en besluit self watter lesing meer oortuigend voel. Hoe dit ook al sy, iemand het dit ongeveer 9 000 jaar gelede op 'n muur geverf.

In die Bronstydperk-kamers, soek na die oopwerk-bronsskywe uit die grafte by Alacahöyük. Herte en bulle staan binne sirkels wat deur tralies gekruis word, met klein ringe wat moontlik geratel het. Hulle is in grafte langs goud- en silwervoorwerpe gevind. Hul presiese gebruik is onbekend. Vergrote kopieë van hierdie herte staan nou op monumente rondom Ankara, wat beteken dat jy dalk reeds een op pad hierheen verbygesteek het sonder om dit te herken. Die ontwerp het een van die standaardembleme van Turkse argeologie geword.

Vervolgens kom 'n tydperk wat die meeste besoekers verras. Ongeveer 4 000 jaar gelede het handelaars van die Assiriese stad Assur 'n handelsnetwerk diep in Anatolië bedryf. Hul hoofbasis was by Kültepe, naby die moderne Kayseri. Hulle het tin en fyn tekstiele per donkiekaravaan gebring en silwer en goud huis toe gedra. Hul letters behoue op kleitablette. Sommige van die tablette is steeds verseël in kleikoeverte, ongeopend, met die sender se stempel aan die buitekant gedruk.

Die briewe is nie staatsake nie. Hulle kla oor skuld, laat verskepings en familietwiste. Vroue skryf aan mans wat te lank weg was. Handelaars stry oor rentekoerse. Dit is die gewone stemme van mense wat geleef het voor die Hetitiese Ryk bestaan het, bewaar omdat klei vuur beter oorleef as wat papier enigiets oorleef. Baie min museums laat jou so naby aan privaat korrespondensie uit die tweede millennium voor die gewone era staan.

Die Hetiete het sentraal-Anatolië regeer vanaf Hattusa, noordoos van hier. In die sentrale saal sal jy leeus, sfinkse en lang reliëfpanele vind wat in basalt en kalksteen gekerf is. Konings verskyn in puntige skoene en afgeronde pette. Gode staan op die rûe van diere. Sommige stukke kom van Karkamış, naby die moderne Siriese grens. Kyk noukeurig na die snywerk van voete en hande - die beeldhouers het vlak, selfversekerde snitte gebruik, en die oppervlaktes toon steeds die merke van hul gereedskap.

Na die Hetitiese ineenstorting het die Frigiërs in westelike Anatolië opgestaan. Hul materiaal hier kom hoofsaaklik van Gordion, waar 'n groot grondhoop 'n houtgrafkamer bedek het. Binne was bronsbakke, ketels met aanhegsels gevorm soos koppe, en houtmeubels ingelê met fyn geometriese patrone. Die hoop word dikwels die graf van Midas genoem. In werklikheid is die bewoner nog nooit met sekerheid geïdentifiseer nie, en die datum maak 'n familielid meer waarskynlik as die legendariese koning self.

Die laaste galerye behoort aan Urartu, 'n koninkryk wat rondom die Vanmeer gebaseer is. Urartiaanse metaalwerkers het helms, skilde en gordels gemaak wat bedek is met rye diere en krygers. Onder, in die ouer dele van die gebou, bevat 'n aparte afdeling Griekse, Romeinse en Bisantynse materiaal wat in en om Ankara gevind is. Die museum se eie reputasie is ook nie gering nie. In 1997 is dit aangewys as die Europese Museum van die Jaar, 'n toekenning wat hierdie omskepte marksaal op 'n baie kort lys geplaas het.

Wanneer jy vertrek, stop buite die deur voordat jy teen die heuwel afgaan. Kyk op na die kasteelmure bo die daklyn. Romeinse kolomme en Bisantynse blokke is daarin gebou, hergebruik deur wie ook al klip nodig gehad het. Kyk dan af na die moderne stad wat oor die vlakte versprei. Alles wat jy so pas gesien het, is binne 'n paar honderd kilometer van hierdie plek gemaak. Die afstand tussen die oudste voorwerp binne en die verkeer onder jou is korter as wat dit voel.