Pamukkale

Trek jou skoene uit. Dis nie raad nie – dis die reël, en dit word afgedwing. Die oomblik as jou kaal voete die travertyn raak, verstaan jy hoekom foto's van hierdie plek mense mislei. Die oppervlak is nie glad nie. Dit is geriffel, korrelrig en effens grof, soos baie fyn skuurpapier wat oor klip gelê word. Die water wat daaroor vloei, is warm. Dit dra ook 'n dowwe mineraalreuk. Onder jou voete glinster die wit teen die middaguur, en jou oë traan.

Travertyn is rots wat deur mineraalryke water agtergelaat word. Warmwaterbronne ontspring hier deur kalksteen en los kalsiumkarbonaat op pad op. Wanneer die water die oppervlak bereik, daal die druk en ontsnap koolstofdioksied in die lug. Die opgeloste mineraal kan nie meer in oplossing bly nie, so dit sak af as 'n wit kors. Laag bou op laag. Die poele, rande en trapkomme wat jy sien, is almal van hierdie neerslag gemaak, en hulle groei steeds waar water vloei.

Die Turkse naam is Pamukkale, wat katoenkasteel beteken. Katoen word al baie lank op die vlakte onder gekweek, so die vergelyking sou onmiddellik gewees het vir enigiemand wat hier woon. Van 'n afstand af, op die toegangspad, lyk die heuwelhang wel soos 'n hoop rou katoen, of 'n sneeubank wat weier om in Augustus te smelt. Van naby af eindig die illusie. Dit is harde rots, nat en warm, en dit maak seer as jy daarop val.

Die kaalvoetreël beskerm die oppervlak. Skoene krap die kors en maal vuilgoed daarin, en vuilgoed maak die wit grys. Daar is 'n harder geskiedenis agter hierdie sorg. Vir dekades het hotelle op die rant gestaan en die fonteinwater in hul eie poele gepyp. 'n Pad het oor die terrasse geloop. Water is afgelei, dele het uitgedroog, en die wit het bruin geword. Nadat die terrein in 1988 Wêrelderfenisstatus verkry het, is die hotelle en die pad gedurende die 1990's verwyder.

Die water word nou doelbewus bestuur. Vloei word volgens 'n skedule tussen dele geroteer, so sommige terrasse is nat terwyl ander rus en herstel. Dit beteken dat die poele waarin jy kan loop nie altyd dieselfde is nie. As jy opdaag en een spesifieke foto verwag, kry jy dit dalk nie. Wat jy sal kry, is 'n werkende bewaringstelsel, en dit is die rede waarom die terrasse glad nie wit is nie. Tekens dui aan waar jy mag loop. Bly binne hulle – onaangeraakte rande breek onder gewig.

Bo die terrasse lê 'n hele antieke stad, en baie besoekers loop nooit daarheen nie. Hierapolis is in die tweede eeu v.C. deur die heersers van Pergamon gestig, en dit het as 'n spa-dorp gegroei. Mense het vir die water gekom. Romeine, en later Bisantyne, het dit uitgebrei. Daar is kolonnade-strate, poorte, baddens, 'n groot teater en 'n Christelike kerk wat oor 'n heilige se graf gebou is. UNESCO het die stad saam met die terrasse daaronder gelys.

Die teater is in 'n buitengewoon goeie toestand. Die sitplekke is steil teen die heuwel af, en baie van die verhooggebou het oorleef, insluitend gekerfde panele met figure. Klim na die boonste rye en kyk uit. Jy sien die hele vlakte, die wit rand van die terrasse daaronder, en die moderne dorp daaragter. Sit vir 'n paar minute. Die akoestiek werk steeds, en jy kan mense saggies op die verhoogvloer hoor praat.

Noord van die stadspoort lê een van die grootste antieke begraafplase in hierdie deel van die wêreld. Grafte staan vir 'n lang stuk langs die pad – klipkaste, huisvormige grafte en ronde hope met deuropeninge. Baie het behoort aan mense wat siek hierheen gekom het in die hoop dat die fonteine sou help, en wat nie herstel het nie. Die inskripsies teken aan waar hulle vandaan gereis het. 'n Spa-dorp met 'n baie groot begraafplaas vertel jou iets oor antieke medisyne.

Naby die tempelgebied is daar 'n klein opening in die rots genaamd die Plutonium. Antieke skrywers het dit beskryf as 'n ingang na die onderwêreld. Voëls en diere wat naby daaraan gebring is, het gesterf. Daardie deel was nie bygeloof nie. Die opening stel koolstofdioksied vry, wat swaarder as lug is en naby die grond opdam. Priesters wat regop gestaan het, met hul koppe bo die gaslaag, het die demonstrasie oorleef – en die ritueel het volkome sin gemaak vir almal wat gekyk het.

Op die heuwel bokant die stad staan 'n agthoekige gebou bekend as die Martyrium van Sint Filippus. Vroeë Christelike tradisie verbind Filippus, een van die apostels, met Hierapolis. In 2011 het 'n Italiaanse span aangekondig dat hulle 'n nabygeleë graf as syne geïdentifiseer het. Die identifikasie berus op die gebou daaromheen en op die inskripsies, en nie almal aanvaar dit nie. Die stap op is steil en blootgestel, en dit is stil, wat 'n seldsame ding hier is.

Daar is ook 'n swembad waarin jy kan swem, langs die museum, teen 'n aparte fooi. Gevalle marmerpilare en gekerfde blokke lê op die bodem, en warm water borrel daardeur op. Aardbewings het daardie klip laat afsak. Swem tussen die stukke van 'n ingestorte portiek is 'n vreemde sensasie, en die water bruis baie effens teen jou vel as gevolg van die opgeloste gas. Die bodem is ongelyk, so beweeg stadig.

Om die tydsberekening reg te kry, maak saak. Busse arriveer deur die middel van die dag, en die terrasse vul. Vroegoggend en die laaste ure voor sluiting is kalmer, en lae lig pas baie beter by die wit oppervlak as die oorhoofse son. Daar is ingange aan die onderkant van die heuwel en bo. Om kaalvoet van onder af op te stap, is harder werk, maar dit lewer die uitsig in die regte volgorde.

Die terrasse is nie die enigste fonteine in die streek nie. Warm mineraalwater styg op verskeie punte oor hierdie deel van Denizli, en mense bad al baie lank daarin. Karahayıt, 'n kort entjie verder, produseer water wat rooi en oranje gekleur is deur yster in die rots. Die kontras met die wit is die moeite werd om te sien. Dit wys ook hoe die afsettings by Pamukkale sou lyk met 'n ander mineraal in die water.

Voordat jy vertrek, stop op 'n droë gedeelte van die terras en sit jou handpalm plat op die rots. Dit is warm waar die water pas verbygegaan het, en oral ru. Iewers onder jou hand sak mineraal uit die water, een dun lagie op 'n slag. Dit sal vanaand en môre aanhou om dit te doen, of iemand hier staan of nie. Die begraafplaas, die teater en die hotelle het almal gekom en gegaan. Die fontein het eenvoudig aangehou loop.