Παλάτι Ντολμάμπαχτσε

Ακούς το νερό πριν δεις το κτίριο. Τα φέριμποτ περνούν στον Βόσπορο, οι γλάροι τους ακολουθούν και το κύμα χτυπάει στον τοίχο της αποβάθρας με σταθερό ρυθμό. Οι πύλες είναι από λευκό μάρμαρο, σκαλισμένες τόσο βαριά που μοιάζουν με ζάχαρη. Στο εσωτερικό, το χαλίκι δίνει τη θέση του σε κομμένα γκαζόν και στη μυρωδιά του κομμένου χόρτου και του αλατιού. Η πρόσοψη εκτείνεται κατά μήκος της ακτής για αρκετές εκατοντάδες μέτρα. Είναι σκόπιμα, σχεδόν επιθετικά ευρωπαϊκή — και αυτό είναι όλο το επιχείρημα του τόπου.

Ξεκινήστε με το όνομα, γιατί εξηγεί την τοποθεσία. Ντολμάμπαχτσε σημαίνει γεμάτος κήπος. Αυτό το τμήμα της ακτογραμμής ήταν αρχικά ένας ρηχός κόλπος όπου αγκυροβόλησε ο οθωμανικός στόλος. Με την πάροδο του χρόνου, γεμίστηκε με χώμα και μετατράπηκε σε αυτοκρατορικούς κήπους, και εκεί χτίστηκαν ξύλινα κιόσκια. Το παλάτι που βλέπετε βρίσκεται σε σμιλεμένο έδαφος. Το πιο συμπαγές κτίριο στην Κωνσταντινούπολη βρίσκεται σε έναν κόλπο που κάποιος αποφάσισε να σβήσει.

Χτίστηκε μεταξύ 1843 και 1856 για τον Σουλτάνο Αβδούλμετζίτ τον Α'. Οι αρχιτέκτονες ήταν ο Γκαράμπετ Μπαλιάν και ο γιος του Νικόγος, από μια αρμενική οικογένεια που υπηρέτησε ως αρχιτέκτονες της αυλής για γενιές. Η εντολή τους ήταν σαφής. Ο σουλτάνος ήθελε μια κατοικία που θα φαινόταν, σε έναν επισκέπτη Ευρωπαίο πρεσβευτή, ακριβώς τόσο μεγαλοπρεπής όσο ένα παλάτι στο Παρίσι ή τη Βιέννη. Το Τοπ Καπί, με τις αυλές και τα περίπτερα του, δεν έλεγε πλέον αυτό που ήθελε να πει.

Έτσι, το στυλ δανείζεται από παντού στην Ευρώπη ταυτόχρονα - κλασικές κολώνες, μπαρόκ καμπύλες, ροκοκό γύψο, γαλλικά έπιπλα, μποέμικο γυαλί. Οθωμανικά στοιχεία επιβιώνουν στο σχέδιο παρά στη διακόσμηση. Υπάρχει ακόμα ένα σελαμλίκι, η δημόσια πλευρά του νοικοκυριού, και ένα χαρέμι, η ιδιωτική οικογενειακή πλευρά, που ενώνεται με τη μεγάλη αίθουσα ανάμεσά τους. Η διάταξη είναι παραδοσιακή. Όλα όσα εφαρμόζονται στην επιφάνειά του είναι εισαγόμενα.

Το κόστος ήταν εξαιρετικό και είναι μέρος της ιστορίας. Η οικοδόμηση σε αυτή την κλίμακα, σε μια εποχή που η αυτοκρατορία δανειζόταν σε μεγάλο βαθμό από ευρωπαϊκές τράπεζες, συνέβαλε σε μια οικονομική κρίση μέσα σε μια γενιά. Οι ιστορικοί εξακολουθούν να διαφωνούν για το πόσο μεγάλο φταίξιμο αξίζει το παλάτι. Αυτό που δεν υπάρχει αμφιβολία είναι ότι το θησαυροφυλάκιο αντιμετώπισε σοβαρά προβλήματα λίγο αργότερα. Το κτίριο αποτελεί ταυτόχρονα ένδειξη αυτοπεποίθησης και απόδειξη παρακμής.

Στο εσωτερικό, η κρυστάλλινη σκάλα είναι η στιγμή που οι περισσότεροι επισκέπτες σταματούν να περπατούν. Τα κάγκελα είναι από κομμένο γυαλί, κατασκευασμένα στο γαλλικό εργοστάσιο του Μπακαρά, κρατώντας μια φαρδιά διπλή σκάλα κάτω από μια γυάλινη οροφή. Το φως κατεβαίνει από την οροφή και περνάει κατά μήκος των γυάλινων κιγκλιδωμάτων. Είναι θεατρικό, και έτσι έπρεπε να είναι. Οι πρέσβεις ανέβαιναν αυτά τα σκαλιά με πλήρη στολή, παρακολουθούσαν από ψηλά και ήξεραν ότι τους παρακολουθούσαν.

Η διαδρομή οδηγεί τελικά στην αίθουσα τελετών, και αξίζει να επιβραδύνετε πριν μπείτε. Η αίθουσα είναι τεράστια, με έναν θόλο ψηλά από πάνω και κολώνες γύρω από τα πλάγια. Από το κέντρο κρέμεται ένας πολυέλαιος από κομμένο γυαλί που μεταφέρει εκατοντάδες λάμπες και ζυγίζει αρκετούς τόνους. Προήλθε από τη Βρετανία ως διπλωματικό δώρο. Η ενδοδαπέδια θέρμανση θέρμαινε την αίθουσα, μια ασυνήθιστη άνεση για την εποχή, και η ακουστική σχεδιάστηκε για κρατικές δεξιώσεις.

Κοιτάξτε προς τα κάτω αλλά και προς τα πάνω. Το παλάτι διαθέτει μια πολύ μεγάλη συλλογή από χειροποίητα χαλιά, πολλά από τα οποία κατασκευάστηκαν στα αυτοκρατορικά εργαστήρια στο Χερέκε, στις ακτές του Μαρμαρά. Μερικά είναι μεμονωμένα κομμάτια μεγέθους που ταιριάζουν σε ένα συγκεκριμένο δωμάτιο. Κοιτάξτε επίσης τα ταβάνια - μεγάλο μέρος αυτού που φαίνεται να είναι σκαλιστό ανάγλυφο είναι ζωγραφισμένη ψευδαίσθηση, φτιαγμένη από Ευρωπαίους διακοσμητές που έχουν προσληφθεί για την εργασία. Πλησιάστε σε ένα γείσο και μερικές φορές μπορείτε να δείτε το κόλπο να αποτυγχάνει.

Υπάρχει μια λεπτομέρεια ρολογιού εδώ που αιφνιδιάζει τους ανθρώπους. Το παλάτι διαθέτει μια σημαντική συλλογή από ρολόγια, και πολλά από αυτά δείχνουν εννέα και πέντε. Αυτό δεν είναι λάθος. Ο Μουσταφά Κεμάλ Ατατούρκ, ιδρυτής της Τουρκικής Δημοκρατίας, πέρασε την τελευταία του ασθένεια σε αυτό το παλάτι και πέθανε σε ένα υπνοδωμάτιο εδώ στις 10 Νοεμβρίου 1938, εκείνη την ώρα. Τα ρολόγια σταμάτησαν και η πρακτική έχει διατηρηθεί. Μπορείτε να επισκεφθείτε το δωμάτιο. Το κρεβάτι είναι καλυμμένο με μια τουρκική σημαία.

Αυτό το μοναδικό γεγονός αναδιαμορφώνει ολόκληρο το κτίριο. Το Ντολμάμπαχτσε χτίστηκε για να στεγάσει σουλτάνους, και κατέληξε να είναι το μέρος όπου έκλεισε το τελευταίο κεφάλαιο της αυτοκρατορίας και τελείωσε και το πρώτο κεφάλαιο της δημοκρατίας. Στα τελευταία χρόνια, ο Ατατούρκ το χρησιμοποίησε ως κατοικία εργασίας και πραγματοποιούσε συναντήσεις εδώ. Δύο πολιτικά συστήματα, αντίθετα μεταξύ τους, χρησιμοποιούσαν και τα δύο τα ίδια δωμάτια. Τα έπιπλα δεν άλλαξαν ποτέ.

Το τμήμα του χαρεμιού βρίσκεται στην απέναντι πλευρά και απαιτεί ξεχωριστή διαδρομή. Είναι πιο ήσυχο και σημαντικά πιο απλό. Οικογενειακά δωμάτια, παιδικά δωμάτια, ένα δωμάτιο που χρησιμοποιούσε η μητέρα του σουλτάνου και διάδρομοι που θυμίζουν οικιακή ζωή παρά τελετουργία. Η αντίθεση είναι το χρήσιμο μέρος της επίσκεψης. Στα κρατικά δωμάτια, όλα είναι σχεδιασμένα για να εντυπωσιάσουν έναν ξένο. Εδώ, οι άνθρωποι απλώς ζούσαν - διάβαζαν, κοιμόντουσαν, μεγάλωναν παιδιά, περίμεναν νέα από την άλλη πτέρυγα.

Έξω πάλι, περπατήστε στον κήπο κατά μήκος του νερού. Υπάρχουν διακοσμητικές πισίνες, κύκνοι και ένας πύργος ρολογιού κοντά στην κύρια πύλη, που χτίστηκε τη δεκαετία του 1890 υπό έναν μεταγενινό σουλτάνο. Από την αποβάθρα μπορείτε να δείτε το παλάτι όπως προοριζόταν να φαίνεται: από μια βάρκα, που έφτανε. Όποιος ταξίδευε στον Βόσπορο συναντούσε πρώτα αυτόν τον λευκό τοίχο από πέτρα, και αυτός ήταν ο λόγος που το έβαλαν εδώ αντί να το βάλουν σε έναν λόφο.

Σταθείτε στο κιγκλίδωμα για ένα λεπτό πριν φύγετε. Πίσω σας βρίσκεται ένα κτίριο που προσπάθησε πολύ σκληρά να πείσει τον κόσμο για κάτι. Μπροστά σας ο Βόσπορος κινείται αδιάφορα, με δεξαμενόπλοια, πορθμεία και μικρά αλιευτικά σκάφη να διασχίζουν δύο ηπείρους. Το παλάτι παρακολουθεί αυτή την κίνηση για πάνω από έναν αιώνα. Παρακολουθήστε το και μόνοι σας για λίγο και μετά περπατήστε ξανά έξω από τη μαρμάρινη πύλη στην κανονική πόλη.