مسجد اورتاکوی

اول آب. با ضربات کوتاه و نامنظم به اسکله سنگی برخورد می‌کند و نور منعکس شده از بسفر از دیوارهای رنگ‌پریده مسجد عبور می‌کند. مرغ‌های دریایی در بالای سرتان جر و بحث می‌کنند. پشت سرتان، لیوان‌های چای در کافه‌های میدان اورتاکوی به هم می‌خورند. مسجد درست در لبه تنگه قرار دارد - چند قدم نزدیک‌تر، در آب است. ساختمان‌های کمی در استانبول تا این حد به دریا نزدیک هستند. قبل از ورود، نفسی در هوای نمکی بکشید و متوجه شوید که چگونه ساختمان روی اسکله خودش شناور به نظر می‌رسد.

نام رسمی آن مسجد بویوک مجیدیه است، اما همه آن را مسجد اورتاکوی می‌نامند، برگرفته از نام محله. اورتاکوی به معنای روستای میانی است - یکی از روستاهای ماهیگیری قدیمی که در امتداد ساحل اروپایی بسفر امتداد یافته است. سلطان عبدالمجید دستور ساخت مسجد را در اواسط قرن نوزدهم، در محل یک مسجد قدیمی‌تر، در اینجا داد و در دهه 1850 تکمیل شد. سلطان می‌توانست با قایق بیاید، نماز بخواند و با قایق برگردد. موقعیت ساحلی اتفاقی نبود. کل ماجرا همین بود.

مسجدی اینجا روبروی این یکی قرار داشت - یک ساختمان کوچک‌تر قرن هجدهمی که به شدت فرسوده شده بود. بازسازی باشکوه‌تر آن متناسب با زمانه. امپراتوری در اواسط قرن نوزدهم در حال اصلاح خود بود و لباس، موسیقی و معماری اروپایی را به عاریت می‌گرفت. سلاطین کاخ توپکاپی، مقر قدرت قدیمی، را به مقصد کاخ‌های ساحلی جدید در امتداد بسفر ترک می‌کردند. مسجد اورتاکوی متعلق به آن دنیای ساحلی اسکله‌های مرمرین و مراسم دولتی است. هرچند کوچک است، اما برای دیده شدن از آب ساخته شده است - توسط سفیران، بازرگانان و شاهزادگانی که با قایق از آنجا عبور می‌کردند.

طراحی آن از خانواده بالیان - معماران ارمنی که نسل‌ها در دربار عثمانی خدمت می‌کردند - گرفته شده است. همین خانواده روی کاخ دلمه‌باغچه، اقامتگاه جدید و وسیع سلطان که کمی پایین‌تر از ساحل قرار دارد، کار کردند. می‌توانید شباهت خانوادگی را ببینید. هر دو ساختمان از معماری کلاسیک عثمانی به سبک باروک اروپایی روی آوردند - سبکی از خطوط منحنی، تزئینات غنی و نور نمایشی. در اینجا نتیجه، معماری جمع و جور است: مسجدی کوچک که مانند یک کاخ پوشیده شده است. سنگ‌های تراشیده شده و صدف‌ها، سنگی را که قرن‌های گذشته ساده باقی می‌ماند، تزئین می‌کنند.

قبل از ورود، در فضای بیرونی قدم بزنید. مسجد یک گنبد اصلی و دو مناره باریک دارد که هر کدام یک بالکن دارند. سنگ رنگ‌پریده است و گوشه‌ها با گچبری‌های گرد، نرم شده‌اند. در سمت خشکی، یک بخش دو طبقه قرار دارد - غرفه سلطان، جایی که حاکم می‌توانست استراحت کند، مقامات را بپذیرد و به گالری خصوصی خود در طبقه بالا دسترسی داشته باشد. از آنجا که ساختمان در اسکله کوچک خود به داخل تنگه امتداد دارد، می‌توانید آن را از سه طرف با آب آزاد در پشت آن مشاهده کنید. کشتی‌ها و تانکرها دائماً از کنار آن عبور می‌کنند.

در داخل، شگفتی، روشنایی است. پنجره‌های بلند و پهن دیوارها را پر کرده‌اند - که برای یک مسجد غیرمعمول و کاملاً عمدی است. معماران می‌خواستند آب بیرون اتاق را روشن کند. در یک روز صاف، انعکاس نور از تنگه در سقف موج می‌زند. گنبد با طرح‌های ظریفی نقاشی شده و لوستری در مرکز سالن آویزان است. فضای نمازخانه کوچک و تقریباً صمیمی است. می‌توانید در وسط بایستید و با یک چرخش آهسته سر، کل فضای داخلی را تماشا کنید.

به تابلوهای خوشنویسی گرد بزرگ روی دیوارها نگاه کنید - نام‌های خدا، حضرت محمد (ص) و خلفای اولیه که با خط عربی روان نوشته شده‌اند. سلطان عبدالمجید خود به عنوان خوشنویس آموزش دیده است و گفته می‌شود برخی از تابلوهای اینجا کار خودش هستند. درست یا غلط، این نسبت با ساختمان مطابقت دارد. این یک پروژه شخصی از یک سلطان جوان بود که هنر اروپایی را تحسین می‌کرد اما به سنت اجدادش نماز می‌خواند. مسجد جایی است که این دو غریزه به هم می‌رسند.

به بیرون قدم بگذارید و چشمان خود را بالا ببرید. درست در کنار مسجد، پل بسفر در یک دهانه طولانی به ساحل آسیایی می‌رسد. این بنا در سال ۱۹۷۳ افتتاح شد و از آن زمان عکاسان این دو سازه را در کنار هم قرار داده‌اند - مسجد قرن نوزدهمی در جلو و پل معلق مدرن در پشت. شب‌ها کابل‌های پل تغییر رنگ می‌دهند و مسجد زیر نورافکن‌ها می‌درخشد. فاصله بین آنها بیش از یک قرن است، اما از میدان، آنها به عنوان یک ترکیب واحد خوانده می‌شوند. مناظر کمی در شهر وجود دارند که این همه زمان را به این زیبایی فشرده کنند.

میدان اورتاکوی در پشت مسجد، آیین‌های خاص خود را دارد. غرفه‌ها کومپیر می‌فروشند - سیب‌زمینی‌های تنوری بسیار بزرگی که از هم جدا شده و پر از پنیر، سوسیس، زیتون و دوازده نوع مخلفات دیگر هستند. برخی دیگر وافل‌هایی را می‌فروشند که در شکلات و میوه دفن شده‌اند. آخر هفته‌ها یک بازار صنایع دستی کوچک ظاهر می‌شود و میزهای کافه پر از دانش‌آموزان و خانواده‌ها می‌شود. این محله مدت‌هاست که به خاطر میراث ترکیبی خود شناخته شده است - یک کلیسا و یک کنیسه در فاصله کوتاهی از مسجد قرار دارند. چیزی برای خوردن بخرید و جایی روی دیوار اسکله پیدا کنید.

مسجد بیش از یک بار نیاز به نجات داشته است. این بنا که بر روی زمینی نرم در کنار آب قرار دارد، زلزله‌ها، طوفان‌ها و فشارهای سازه‌ای آهسته را تحمل کرده است. مرمت اساسی آن در سال ۲۰۱۴ به پایان رسید، به همین دلیل است که سنگ آن امروز بسیار ترد و رنگ‌پریده به نظر می‌رسد. مرمتگران سازه را تقویت کرده و دهه‌ها کثیفی را از نما پاک کردند. آنچه اکنون می‌بینید، ساختمانی است که شاید در بهترین وضعیت خود از زمان خود سلطان باشد - تمیز، تثبیت شده و پر از بازدیدکنندگان و نمازگزاران.

نماز هنوز هم در اینجا روز را تشکیل می‌دهد. پنج بار در روز، صدای اذان از مناره‌ها به گوش می‌رسد و با بوق کشتی‌ها در هم می‌آمیزد. بازدیدکنندگان چند دقیقه‌ای در بیرون منتظر می‌مانند تا نمازگزاران نماز بخوانند، سپس درها دوباره باز می‌شوند. برای ورود لباس‌های پوشیده بپوشید - شانه‌ها و زانوها پوشیده، زنان روسری و کفش‌ها را در مقابل در بردارید. فرش زیر پا نرم است و گفتگو به زمزمه تبدیل می‌شود. هر چقدر هم که میدان شلوغ شود، نمازخانه ریتم آرام خود را حفظ می‌کند.

قبل از رفتن، به نوک اسکله بروید، تا جایی که نرده‌ها اجازه می‌دهند به آب نزدیک شوید. در سمت چپتان، پل مملو از ترافیک است. پشت سرتان، پنجره‌های مسجد، نور بعدازظهر را در خود جای داده‌اند. در مقابل، بسفر همان کاری را می‌کند که همیشه انجام داده است - کشتی‌ها، جریان‌های آبی و پرندگان را بین دو قاره جابجا می‌کند. سلطان این مکان را انتخاب کرد تا نماز و آب‌های آزاد یک منظره داشته باشند. لحظه‌ای در آن منظره بایستید. هنوز هم کار می‌کند.