Köprülü-kloof

Begin met het geluid. Onder de bomen klinkt een constant, zacht geluid van de rivier beneden – water dat snel over de stenen stroomt, zonder ooit stil te staan. Boven de rivier, in de zomer, maken cicaden een droog, elektrisch gezoem dat op en neer gaat. De lucht ruikt naar hars van cipressen en dennen, en naar koud water. Ga in de schaduw staan, vlak bij de rand van de kloof, en je voelt de temperatuur een paar graden dalen. Deze rivier is koud, zelfs terwijl de kust achter je gloeiend heet is.

De rivier is de Köprüçay. Hij komt uit het Taurusgebergte en heeft een diepe, smalle bedding uitgesneden in lichtgekleurd kalksteen. Kijk over de rand. De wanden lopen steil naar beneden en het water op de bodem heeft een intense blauwgroene kleur, bijna kunstmatig. Die kleur komt van zeer fijne minerale deeltjes die in het smeltwater zijn meegevoerd. De kloof strekt zich kilometerslang uit door de bergen. Slechts een klein deel ervan is gemakkelijk bereikbaar, waardoor de rest rustig blijft.

Het oudste wat hier te vinden is, is de brug. Een enkele stenen boog strekt zich uit van de ene rotswand naar de andere, hoog boven het water, en het is Romeins werk. Het is geen ruïne. Auto's en minibusjes rijden er nog steeds overheen. Loop naar een van de uiteinden en bekijk hoe de boog in elkaar zit. Hij houdt zichzelf overeind door zijn vorm alleen. Elke steen drukt tegen zijn buren aan, en de hele constructie volgt de bocht en zakt af in de rotsbodem aan beide zijden.

De Grieken en Romeinen kenden deze rivier onder een andere naam: de Eurymedon. Hij speelt een rol in een van de bekendere episodes uit de Griekse geschiedenis. In de vijfde eeuw voor Christus versloeg een door Athene geleide vloot een Perzisch leger bij de monding van deze rivier, aan de kust ver beneden waar u staat. De gevechten vonden op dezelfde dag plaats, eerst op het water en daarna op het land. De rivier die u nu ziet, is dezelfde rivier, die hier in de bergen door een compleet ander landschap stroomt.

De meeste mensen komen hier om het water in te gaan. Raften is de belangrijkste activiteit op de Köprüçay, en de standaardtocht is niet extreem. Er zijn levendige gedeelten en lange, kalme stukken, en gidsen laten mensen meestal zwemmen in de rustige gedeelten. De kou is de echte schok. De rivier wordt grotendeels gevoed door bronnen en smeltwater, waardoor hij tot en met augustus koud blijft. Mensen gillen het uit als ze erin gaan. Dan wennen ze eraan. En dan willen ze er niet meer uit.

Kijk naar de bomen op de hellingen. Veel ervan zijn mediterrane cipressen die in het wild groeien in plaats van aangeplant te zijn – hoge, donkere, smalle vormen die tussen de kale rotsen staan. Het nationale park beschermt een van de grootste natuurlijke cipressenbossen van het land. Wilde cipressen zien er anders uit dan de keurige bomen op begraafplaatsen die je misschien van foto's kent. De takken zijn ruwer en minder regelmatig. Sommige hangen in hoeken over de kloof die onmogelijk lijken voor een boom van die omvang.

Kijk nu omhoog. Hoog boven de kloof, op een plateau in de bergen, liggen de ruïnes van een stad genaamd Selge. Oude schrijvers beschreven het als een bergstad, moeilijk bereikbaar, die evenzeer door het landschap als door de muren werd verdedigd. De mensen daar verbouwden olijven en wijnstokken op een hoogte waar dat echt moeilijk is. Ze verzamelden ook een geurige hars van de plaatselijke bomen. Die hars werd naar de kust gebracht en verkocht als wierook en als medicijn.

De weg naar boven is smal en langzaam, maar de moeite waard. In Selge is een theater uitgehouwen in de heuvel, met rijen stoelen die nog steeds tegen de helling staan, met uitzicht op de bergen in plaats van de zee. Rondom de plek is de rots geërodeerd tot staande pilaren en rotsrichels, bleek en gevormd door de wind. Geiten klimmen over de oude stenen alsof het een heuvel is. Een paar families wonen in het dorpje naast de ruïnes, en kinderen kunnen naast je auto verschijnen met bosjes gedroogde kruiden.

Dat dorp heeft het oude levenspatroon in deze bergen behouden. Huizen zijn gebouwd van steen met houten vloeren. Dieren leven beneden en mensen boven. De winter is echt koud op deze hoogte, en sneeuw kan de weg soms afsluiten. Dat is handig om te onthouden terwijl je in je zwembroek over een warm ogende rivier drijft. Dit is een berggebied, geen kustgebied, en het water dat u bereikt, is ooit begonnen als sneeuw op een bergkam ergens hogerop.

Er is een tweede oude brug verder stroomopwaarts, in een zijstroompje, op een veel rustigere plek. Deze is kleiner, ook een boogbrug, en staat ook nog overeind over snelstromend water. Als de hoofdbrug vol staat met fotografen, vraag dan naar deze brug. De wandeling ernaartoe voert door dennenbossen en heeft dezelfde koude watergeur. Oude bruggen in deze streek waren nooit decoratief. Ze waren de enige manier om goederen en dieren over kloven te vervoeren die niet te voet te doorkruisen zijn.

Let op de beweging van het water. Er leven forellen in de rivier en de restaurants langs de weg zijn eerlijk over waar de vis vandaan komt. Watermerels jagen in de stroomversnellingen – kleine donkere vogels die onder water tegen de stroom in lopen om op de bodem te foerageren. Boven u ziet u misschien grote vogels cirkelen zonder met hun vleugels te slaan. De canyonwanden warmen op in de zon, warme lucht stijgt ervan op en de vogels liften zo lang als ze willen mee.

Voordat je vertrekt, zoek een plekje weg van de weg waar je de rivier kunt zien zonder een motor te horen. Kijk een tijdje naar een stukje wit schuimend water. Dat geluid is er al veel langer dan alles wat hier gebouwd is – langer dan de brug, langer dan de stad op het plateau erboven. De stenen boog is er in vergelijking een recente aanwinst. Adem de koude lucht die van het water afkomt in, draai je om en loop terug.