Kekova Gesinkte Stad

Die kaptein skakel die enjin af, en die boot gly stil. Onder die romp, deur water so helder dat dit skaars teenwoordig lyk, gly vorms verby – ’n reguit muur, ’n trappie, die vierkantige hoek van ’n kamer. Bo die oppervlak gaan dieselfde messelwerk voort teen die eiland se kus op, half in die see en half buite. Dit neem die gedagtes ’n oomblik om te aanvaar wat die oë rapporteer. Jy dryf oor die strate van ’n verdrinkte dorp.

Dit is die gesonke stad Kekova, langs die noordelike kus van Kekova-eiland, teenoor die vissersdorpies Üçağız en Kaleköy. Op die eiland se rotsagtige flank kan jy huisfondamente, trappe, kaaie en deure op elke vlak opspoor – sommige hoog en droog, sommige by die waterlyn, sommige heeltemal onder water. Pers getinte trappe daal van die rots af reguit in die blou en hou aan, asof die inwoners enige oomblik druipend kan uitklim.

Die skuldige was die rustelose grond self. Hierdie kus behoort aan ’n aktiewe aardbewingsone, en antieke skrywers en moderne geologie stem saam dat die land hier herhaaldelik verskuif het. Aardbewings in die tweede eeu word oor die algemeen blameer vir die verlaging van hierdie kuslyn met 'n paar meter, wat die onderste dorp onder die see laat inskuif het. Wat voorheen 'n werkende hawenedersetting was – pakhuise, huise, landingsplekke wat skepe aan die Lyciese kus bedien het – het 'n rif met argitektuur geword.

Lysië, terloops, is die naam om hier aan vas te hou – die antieke seevaartstreek van hierdie kuslyn, bekend vir sy grafte en sy fel onafhanklike stede. Die Kekova-rede, die beskutte kanaal tussen eiland en vasteland, het Lyciese matrose kalm ankerplek in alle weersomstandighede gegee, presies soos dit nou jou toerboot beskut. Goeie hawens raak nooit uit die mode nie. Slegs hul eienaars verander.

Beskerming vandag is ferm. Kekova en sy waters is in 1990 tot 'n spesiaal beskermde gebied verklaar, en swem, snorkel en duik is verbode oor die versinkte ruïnes self om hulle teen aandenkingsjagters en ankerskade te beskerm. Bote hou by gemerkte benaderings. Jy besigtig die versinkte mure deur helder water of glasbodempanele, en swemstops vind plaas in toegelate baaie naby. Die reëls hou die plek leesbaar vir die volgende eeu van besoekers.

Die meeste toere koppel die eiland met Kaleköy, die klein dorpie wat oorkant die vastelandkus geleë is – en Kaleköy verdien gelyke erkenning. Dit is geleë op antieke Simena, en geen pad bereik dit selfs nou nie. Alles arriveer per boot of te voet. Kliphuise, granaatbome en pensioene klou vas aan die helling onder 'n klein Middeleeuse kasteel, waarvan die mure uit fondamente gelê is wat in die antieke tyd gelê is. Die klim op is kort, sweet en die moeite werd.

Binne die kasteel wag een van die kus se bekoorlikste vondste – 'n klein teater direk in die lewende rots uitgekap, met sewe rye sitplekke en plek vir miskien driehonderd mense. Dit word gewoonlik die kleinste teater in Lycië genoem. Wat ook al hier opgevoer is, die gehoor het reeds die beste uitsig oor die kus gehad: die rooi dakke onder, die kanaal, die eiland en seiljagte wat luier waar trireme eens geanker het.

Aan die waterkant behou Kaleköy sy kenmerkende beeld. 'n Lyciese sarkofaag staan in die vlak water net langs die kus, golwe wat teen sy basis klots, sy geboë deksel na die lug wys. Dit het die embleem van die hele streek geword – die graf in die see. Rondom die dorp lê meer sarkofage tussen olyfbome en agtertuine. By die naburige Üçağız, antieke Teimiussa, dring 'n hele nekropolis van hulle die kuslyn agter die hawe saam.

Üçağız self is die gewone beginpunt – 'n klein dorpie met piere, visrestaurante en lane waar hoenders meer as motors is. Van hier af kies jy jou vaartuig. Groot houtgulets sirkel om die eiland met middagete aan boord. Klein motorbote bied buigsame hops. Seekajakke, die beste van alles vir die stilgesindes, laat jou die kuslyn op ooghoogte met die ruïnes roei, stil genoeg om visse die oppervlak te hoor breek. Oggendkajakvaart, op glasagtige water, is die kenner se keuse.

Gee aandag aan die waterkolom self. In die vlak water toon die seebodem amfora-skerwe en bewerkte klippe bedek met seegras. Aalscholvers droog hul vlerke op rotse wat eens daklyne was. In die somer glinster die kanaal met lig wat tussen die eiland en die vasteland weerkaats. Dit is ook 'n werkende seelandskap – vissersbote vertrek steeds met dagbreek vanaf Üçağız, soos bote al duisende jare vanaf hierdie presiese ankerplek doen.

As tyd dit toelaat, bly vir die aand. Wanneer die dagbote vertrek, keer Kaleköy terug na die bevolking van 'n groot gesinsdinee. Restaurantplatforms gloei oor die donker water, gegrilde vis arriveer met suurlemoen, en die kasteel dryf bo in die laaste lig. Om in 'n dorpie sonder 'n pad te slaap, met antieke klippe onder die voete, is die soort reisherinnering wat hele reisplanne oorleef.

Die woord Kekova noem vandag die eiland, die kanaal en die hele baaistreek. Seiljagte wat langs die Lyciese kus vaar, behandel dit as 'n gunsteling oornagankerplek en gooi anker in stil inhamme rondom Üçağız, net soos handelskepe eens gedoen het. In die winter krimp die dorpies terug na hul eie geselskap, visvang en nette herstel, terwyl reiers die vlak water bo die versuipte mure bekruip. Die ruïnes gee nie om vir die buiteseisoen nie. Hulle wag al byna tweeduisend jaar lank in hierdie water, geduldig soos klip.

Voordat jy teruggaan, kyk weer oor die kant van die boot. 'n Trap loop deur die sonlig af in diepblou en hou eenvoudig aan. Wie ook al daardie trappies afgesny het, het voete, boodskappe, gewone dae verwag. Die see het die dorp geneem, maar die vorms behou en hulle in koue, helder stoorplek gehou. Min plekke laat jou so direk kyk na hoe voorlopig 'n kuslyn werklik is - en hoe grasieus dit kan verdrink.