Verzonken stad Kekova

De kapitein zet de motor uit en de boot glijdt geruisloos voort. Onder de romp, door water zo helder dat het nauwelijks lijkt te bestaan, glijden vormen voorbij – een rechte muur, een trap, de vierkante hoek van een kamer. Boven het wateroppervlak loopt hetzelfde metselwerk door langs de kust van het eiland, half in zee en half erbuiten. Het duurt even voordat je beseft wat je ogen zien. Je zweeft boven de straten van een verdronken stad.

Dit is de verzonken stad Kekova, gelegen aan de noordkust van het eiland Kekova, tegenover de vissersdorpjes Üçağız en Kaleköy. Op de rotsachtige flank van het eiland kun je funderingen van huizen, trappen, kades en deuropeningen op elk niveau volgen – sommige hoog en droog, sommige aan de waterlijn, sommige volledig onder water. Paarsgetinte trappen dalen vanaf de rots rechtstreeks af naar het blauw en gaan maar door, alsof de bewoners er elk moment druipend uit kunnen klimmen.

De boosdoener was de onrustige grond zelf. Deze kust ligt in een actief aardbevingsgebied en zowel oude schrijvers als moderne geologen zijn het erover eens dat de grond hier herhaaldelijk is verschoven. Aardbevingen in de tweede eeuw worden over het algemeen verantwoordelijk gehouden voor het enkele meters zakken van de kustlijn, waardoor de lager gelegen stad onder water verdween. Wat ooit een werkende havenplaats was – pakhuizen, huizen, aanlegsteigers voor schepen aan de Lycische kust – veranderde in een rif met architectuur.

Lycia is overigens de naam die je hier moet onthouden – de oude zeevarende regio van deze kustlijn, beroemd om zijn graven en zijn fel onafhankelijke steden. De Kekova-rederij, het beschutte kanaal tussen eiland en vasteland, bood Lycische zeelieden een rustige ankerplaats bij alle weersomstandigheden, precies zoals het nu uw rondvaartboot beschut. Goede havens raken nooit uit de mode. Alleen hun eigenaren veranderen.

De bescherming is tegenwoordig streng. Kekova en de omliggende wateren werden in 1990 uitgeroepen tot speciaal beschermd gebied en zwemmen, snorkelen en duiken zijn verboden boven de verzonken ruïnes zelf om ze te beschermen tegen souvenirjagers en schade door ankers. Boten houden zich aan de gemarkeerde aanlooproutes. Je kunt de ondergelopen rotswanden bekijken door helder water of door panelen met een glazen bodem, en er zijn zwemstops in de daarvoor bestemde baaien in de buurt. De regels zorgen ervoor dat de plek ook voor de komende eeuw bezoekers toegankelijk blijft.

De meeste tours combineren het eiland met Kaleköy, het kleine dorpje aan de overkant van het vasteland – en Kaleköy verdient evenveel aandacht. Het ligt op het oude Simena, en er is zelfs nu nog geen weg naartoe. Alles komt per boot of te voet. Stenen huizen, granaatappelbomen en pensions klampen zich vast aan de helling onder een klein middeleeuws kasteel, waarvan de muren oprijzen uit fundamenten die in de oudheid zijn gelegd. De klim naar boven is kort, inspannend en de moeite waard.

Binnen in het kasteel bevindt zich een van de meest charmante vondsten van de kust: een klein theater, direct uitgehouwen in de rots, met zeven rijen stoelen en ruimte voor misschien wel driehonderd mensen. Het wordt meestal het kleinste theater van Lycië genoemd. Wat er ook werd opgevoerd, het publiek had al het beste uitzicht op de kust: de rode daken beneden, het kanaal, het eiland en de jachten die voor anker lagen waar ooit triremen lagen.

Aan de waterkant behoudt Kaleköy zijn kenmerkende beeld. Een Lycische sarcofaag staat in het ondiepe water vlak voor de kust, de golven klotsen tegen de voet en het gebogen deksel wijst naar de hemel. Het is het symbool van de hele regio geworden: het graf in de zee. Rondom het dorp staan meer sarcofagen tussen olijfbomen en achtertuinen. In het naburige Üçağız, het oude Teimiussa, vult een hele necropolis van sarcofagen de kustlijn achter de haven.

Üçağız zelf is het gebruikelijke vertrekpunt: een klein dorpje met steigers, visrestaurants en smalle straatjes waar meer kippen dan auto's zijn. Vanuit hier kies je je vaartuig. Grote houten gulets varen rond het eiland met de lunch aan boord. Kleine motorbootjes maken korte tochtjes. Zeekajaks, ideaal voor wie van rust houdt, laten je langs de kustlijn peddelen op ooghoogte met de ruïnes, zo stil dat je de vissen aan de oppervlakte hoort springen. Kajakken in de ochtend, op spiegelglad water, is de keuze van de kenner.

Schenk ook eens aandacht aan de waterkolom zelf. In de ondiepe gedeelten zie je op de zeebodem scherven van amforen en bewerkte stenen begroeid met zeegras. Aalscholvers drogen hun vleugels op rotsen die ooit dakranden waren. In de zomer glinstert het kanaal in het licht dat weerkaatst tussen het eiland en het vasteland. Het is ook een werkend zeegezicht – vissersboten varen nog steeds bij zonsopgang uit vanuit Üçağız, zoals boten dat al duizenden jaren vanaf deze ankerplaats doen.

Als de tijd het toelaat, blijf dan 's avonds. Wanneer de dagboten vertrekken, keert Kaleköy terug naar de bevolking voor een groot familiediner. Terrassen van restaurants gloeien boven het donkere water, gegrilde vis wordt geserveerd met citroen en het kasteel zweeft erboven in het laatste licht. Slapen in een dorp zonder weg, met eeuwenoude stenen onder je voeten, is zo'n reiservaring die je je hele reisschema overleeft.

De naam Kekova verwijst tegenwoordig naar het eiland, het kanaal en de hele baai. Jachten die langs de Lycische kust varen, beschouwen het als een geliefde ankerplaats voor de nacht en gooien hun anker uit in de stille inhammen rond Üçağız, net zoals handelsschepen dat vroeger deden. In de winter trekken de dorpelingen zich terug, vissen en repareren netten, terwijl reigers in het ondiepe water boven de verdronken muren rondsluipen. De ruïnes hebben geen bezwaar tegen het laagseizoen. Ze wachten al bijna tweeduizend jaar in dit water, geduldig als steen.

Voordat u terugkeert, kijk nog eens over de reling van de boot. Een trap loopt door het zonlicht naar beneden, de diepblauwe zee in, en lijkt maar door te gaan. Wie die treden ook heeft uitgehouwen, verwachtte voeten, boodschappen, gewone dagen. De zee heeft de stad verzwolgen, maar de vormen bewaard, in een koude, heldere opslag. Weinig plekken laten je zo direct zien hoe tijdelijk een kustlijn werkelijk is – en hoe gracieus ze kan verdwijnen.