Kaş

's Avonds ruikt Kaş naar jasmijn, gegrilde vis en zeezout. Witgekalkte huizen met houten balkons staan langs smalle straatjes, nauwelijks breed genoeg voor een scooter, en bougainvillea slingert zich in golven van paars en karmozijnrood over de muren. Beneden in de haven tikken de masttouwen in de wind en drogen zwemmers zich af op de rotsen. Aan de overkant van het water, dichtbij genoeg om de huizen te tellen, ligt een eiland dat tot een ander land behoort. Kaş zit vol van zulke stille verrassingen.

De stad is gebouwd op de plek van Antiphellos, een oude Lycische haven. Lycië – de zeevarende regio aan deze kust – organiseerde zich rond paren van steden, en Antiphellos begon als de haven van Phellos, een stadje in de heuvels erachter. Na verloop van tijd groeide de haven uit zijn omvang, zoals havens vaak doen. Schepen hadden hout, sponzen en doorvaart nodig, en dat alles ging via deze haven. De moderne straten liggen direct op het oude stratenplan en het verleden is nog steeds zichtbaar in de bestrating.

Het mooiste voorbeeld hiervan staat midden in een winkelstraat. Bovenaan de lange marktstraat Uzun Çarşı staat een Lycische sarcofaag op een hoge stenen sokkel, boven de winkelgevels uit — een grafmonument van meer dan tweeduizend jaar oud, met een puntig deksel in de vorm van een omgekeerde boot. Uitgesneden leeuwenkoppen bewaken het deksel, vandaar dat de lokale bevolking het Leeuwengraf noemt. Winkelend publiek loopt er met een ijsje langs. Katten slapen op de treden. Oudheid is hier meubilair.

Een korte wandeling naar het westen brengt u naar het oude theater, misschien wel de meest aangename verrassing van de stad. De stenen rijen zijn grotendeels intact en het kijkt niet uit op een toneelmuur, maar op de open zee. De Middellandse Zee vormt het decor. Mensen komen in de late namiddag met waterflesjes aan en gaan op de warme stenen zitten terwijl de zon in de zee zakt. Er worden nog steeds concerten en evenementen gehouden. Ruim twintig eeuwen later is het theater nog steeds in gebruik.

Boven de stad, uitgehouwen in de kliffen, vind je rotsgraven van de Lyciërs, waaronder een monumentaal kamergraf dat je bereikt via een korte, steile klim door de achterstraatjes. Ga erheen in de koelere uren. De beloning is dubbel: uitgehouwen deuropeningen van een verdwenen cultuur en een uitzicht vanaf het dak over de hele baai, het schiereiland en dat vreemde eiland dat voor de kust drijft.

Het eiland heet Kastellorizo, in het Turks Meis, en het is Griekenland – de uiterste oostpost ervan, aangemeerd aan de overkant van een smalle zeestraat. Veerboten varen in minder dan een uur vanuit de haven van Kaş en dagtoeristen gaan er met hun paspoort heen voor een lunch tussen de pastelkleurige Griekse huizen. 's Avonds hangen de lichtjes aan de horizon als een slinger van lantaarns. Grens en buur, alles in één beeld.

Kaş zelf had ooit een Griekse stem. Onder de naam Andifli was de stad de thuisbasis van een Grieks-orthodoxe gemeenschap tot 1923, toen de bevolkingsuitwisseling tussen Griekenland en Turkije de stad leegveegde – hetzelfde verdrag dat ook Kayaköy bij Fethiye leegveegde. Sommige families staken alleen die smalle zeestraat over naar Kastellorizo. De oude huizen die ze achterlieten, met hun erkers en luiken, zijn nu de pensions, galeries en bars die Kaş zijn karakter geven.

Onder water heeft Kaş een tweede reputatie. Duikers beschouwen dit gebied als een van de beste duiklocaties van Turkije: helder, diep water, steile wanden, riffen, zeeschildpadden, amforenfragmenten en diverse wrakken, waaronder vliegtuigen en schepen die als kunstmatige riffen zijn geplaatst. Duikscholen bevinden zich in de buurt van de haven en vertrekken dagelijks met boten. Beginners kunnen hun eerste duik proberen in beschutte baaien. Ook snorkelaars komen aan hun trekken, direct vanaf de rotsplateaus aan de rand van de stad.

De zee zorgt ook voor rustigere dagen. Kajaktochten langs de nabijgelegen kust, inclusief tochten naar de verzonken ruïnes bij Kekova, zijn overal langs de weg op het schiereiland te vinden. Kleine strandjes, sommige met kiezels, andere op plateaus boven de rotsen, elk met zijn eigen trouwe verdedigers. In de stad gaat de dag voorbij in het tempo van een café: lange ontbijten onder de wijnranken, een middagduik, en dan de rustige avondwandeling langs de haven terwijl de visrestaurants hun lampen aansteken.

De marktlogica is nog steeds dominant in het centrum. Uzun Çarşı en de straatjes eromheen herbergen werkplaatsen en kleine winkeltjes: sandalenmakers, zilversmeden, kruidenverkopers, zeepkraampjes en galerieën. De prijzen zijn een stuk lager, een straat of twee verder van het water. Een wekelijkse markt trekt dorpelingen uit de heuvels aan met kaas, honing, kruiden en bergen vol producten. Kaş is hip geworden, maar winkelen voelt nog steeds aan als in een klein stadje.

Zelfs de naam is klein en menselijk. Kaş betekent wenkbrauw in het Turks, en de inwoners zeggen dat de stad die naam te danken heeft aan de kromming van het land rond de haven – een smal schiereiland dat als een wenkbrauw boven een oog boven het blauwe water uitsteekt. Of dat nu de ware oorsprong is of niet, het past wel. Dit is een stad op intieme schaal, gebouwd om te wandelen, permanent gebogen boven de zee.

Ook wandelaars komen door de stad. De Lycische Weg, het langeafstandswandelpad langs deze kust, slingert zich door Kaş op zijn route tussen Fethiye en Antalya, en wandelaars met stoffige laarzen delen de tafels in de cafés met zeilers en duikers. Dagwandelingen leiden naar het schiereiland of omhoog naar de oude heuveldorpjes. In de lente kleuren de hellingen rond de stad groen en worden ze even zacht, en de paden geuren naar wilde kruiden. Zelfs zonder een volledige trektocht biedt een uurtje wandelen je al een prachtig uitzicht over de hele kust.

Sluit de dag af in de haven met een koud drankje. Kijk hoe de veerboot uit Griekenland binnenvaart, de duikboten hun dekken schoonspoelen en het theaterpubliek langs de kustweg naar huis stroomt. Vijfentwintig eeuwen lang hebben zeilers in deze bocht van de kust aangemeerd, en de avondroutine – boten aanmeren, lampen aangestoken, diner geserveerd – is nauwelijks veranderd. Zit lang genoeg stil en je wordt er deel van.