Kas

Die aand in Kaş ruik na jasmyn, gebraaide vis en seesout. Witgekalkte huise met houtbalkonne omsoom lane wat skaars wyd genoeg is vir 'n bromponie, en bougainvillea stroom oor die mure in golwe van pers en bloedrooi. Onder by die hawe tik mastlyne in die briesie en swemmers droog af op die rotse. Oorkant die water, naby genoeg om sy huise te tel, lê 'n eiland wat aan 'n ander land behoort. Kaş is vol sulke stil verrassings.

Die dorp verrys op die terrein van Antiphellos, 'n antieke Lyciese hawe. Lycië - die seevaartstreek van hierdie kus - het homself rondom pare stede georganiseer, en Antiphellos het begin as die hawe wat Phellos bedien het, 'n dorp in die heuwels daaragter. Mettertyd het die hawe sy ouer ontgroei, soos hawens dikwels doen. Skepe wou hout, sponse en deurgang hê, en dit alles het hierdeur beweeg. Die moderne strate sit direk op die antieke plan, en die verlede bly deur die sypaadjie steek.

Die beste voorbeeld staan in die middel van 'n winkelstraat. Bo-op Uzun Çarşı, die lang marklaan, verrys 'n Lyciese sarkofaag bo die winkelvensters op 'n hoë klipbasis – 'n grafkelder wat meer as tweeduisend jaar oud is, met 'n puntige deksel wat soos 'n omgekeerde boot gevorm is. Gesnede leeukoppe bewaak die deksel, daarom noem die plaaslike inwoners dit die Leeugraf. Kopers skuur dit met roomys verby. Katte slaap op die trappe. Die oudheid, hier, is meubels.

'n Kort entjie wes bring jou na die antieke teater, en dit is dalk die aangenaamste verrassing in die dorp. Die kliprye is grotendeels ongeskonde, en dit kyk nie na 'n verhoogmuur nie, maar na die oop see. Die Middellandse See is die agtergrond. Mense dryf laatmiddag met waterbottels op en sit op die warm klip terwyl die son na die water sak. Konserte en geleenthede gebruik dit steeds. Sowat twintig eeue later bly die teater in diens.

Bo die dorp, uitgesny in die kranse, kan jy rotsgrafte vind wat deur die Lyciërs agtergelaat is, insluitend 'n monumentale kamergraf wat bereik word deur 'n kort, steil klim deur die agterstrate. Gaan op in die koeler ure. Die beloning is dubbel — gekerfde deure van 'n verdwene kultuur, en 'n dakuitsig oor die hele baai, die skiereiland, en daardie vreemde eiland wat van die kus af dryf.

Die eiland is Kastellorizo, in Turks Meis genoem, en dit is Griekeland — die verre oostelike buitepos daarvan, geanker net oorkant 'n nou seestraat. Veerbote vaar vanaf Kaş-hawe in minder as 'n uur, en dagbesoekers gaan met paspoorte oor vir middagete tussen pastelkleurige Griekse huise. Snags hang die ligte aan die horison soos 'n string lanterns. Grens en buurman, alles in een uitsig.

Kaş self het eens 'n Griekse stem gehad. Onder die naam Andifli was die dorp die tuiste van 'n Grieks-Ortodokse gemeenskap tot 1923, toe die bevolkingsuitruiling tussen Griekeland en Turkye dit leeggemaak het — dieselfde verdrag wat Kayaköy naby Fethiye leeggemaak het. Sommige gesinne het slegs daardie nou seestraat na Kastellorizo oorgesteek. Die ou huise wat hulle agtergelaat het, met hul erkervensters en luike, is nou die pensioene, galerye en kroeë wat Kaş sy karakter gee.

Onder die waterlyn het Kaş 'n tweede reputasie. Duikers rangskik hierdie stuk as een van die beste duikgebiede in Turkye – helder, diep water, mure, riwwe, seeskilpaaie, amfora-fragmente en verskeie wrakke, insluitend vliegtuie en skepe wat as kunsmatige riwwe geplaas is. Duikwinkels drom naby die hawe saam en laat daagliks bote uit. Beginners kan 'n eerste duik in beskutte baaie probeer. Snorkelaars kry ook hul deel, reg van die rotsagtige platforms aan die rand van die dorp.

Die see skep ook sagter dae. Seekajak-toere roei langs die nabygeleë kus, insluitend uitstappies na die gesonke ruïnes by Kekova. Klein strande lê stippel langs die skiereilandpad, sommige met klippe, sommige platforms oor rotse, elk met sy eie lojale verdedigers. In die dorp beweeg die dag teen kafeespoed – lang ontbyte onder wingerdstokke, 'n middagswem, dan die stadige aandpromenade rondom die hawe terwyl die visrestaurante hul lampe aansteek.

Marklogika regeer steeds die sentrum. Uzun Çarşı en die strate daaromheen hou werkswinkels en klein winkeltjies – sandaalmakers, silwersmede, speseryverkopers, seepstalletjies, galerye. Pryse is vriendeliker 'n straat of twee van die water af. 'n Weeklikse mark lok dorpenaars van die heuwels af met kaas, heuning, kruie en berge produkte. Kaş het modieus geword, maar dit doen steeds inkopies soos 'n klein dorpie.

Selfs die naam is klein en menslik. Kaş beteken wenkbrou in Turks, en plaaslike inwoners sê die dorp het dit verdien van die kromming van die land wat om die hawe boog - 'n dun skiereiland wat oor blou verhef is soos 'n wenkbrou oor 'n oog. Of dit nou die ware oorsprong is of nie, dit pas. Dit is 'n dorp op 'n intieme skaal, gebou vir wandel, permanent bo die see geboë.

Stappers gaan ook deur die dorp. Die Lyciese Weg, die langafstand-voetpad wat langs hierdie kus loop, kronkel deur Kaş op sy roete tussen Fethiye en Antalya, en stappers met stowwerige stewels deel kafee-tafels met matrose en duikers. Dagwandelings lei uit na die skiereiland of op na die ou heuweldorpies. In die lente word die hange rondom die dorp groen en kortliks sag, en wilde kruie geur die paadjies. Selfs sonder 'n volle trek, koop 'n uur op die pad jou die hele kus van bo af.

Sluit die dag terug by die hawe af met iets kouds. Kyk hoe die veerboot van Griekeland af inkom, die duikbote wat hul dekke afspoel, die teaterskare wat langs die kuspad huis toe dryf. Vyf-en-twintig eeue se matrose het in hierdie presiese kurwe van die kus vasgemeer, en die aandroetine – bote in, lampe aangesteek, aandete bedien – het skaars van vorm verander. Sit lank genoeg stil en jy word deel daarvan.