Termessos

Hou op loop vir 'n sekonde en luister. Hierbo is die geraas meestal wind wat deur dennetakke beweeg, en dan niks. 'n Voël roep iewers onder die paadjie. Jou eie asemhaling is hard, want die klim is steil en die lug is dunner as aan die kus. Die grond is los kalksteen en dennenaalde, en dit ruik na warm hars. Gevalle blokke gekapte klip lê tussen die bome, half bedek met mos en droë blare.

Termessos lê binne 'n nasionale park in die berge noordwes van Antalya, op meer as 1 000 meter. 'n Pad bring jou deur die woud na 'n parkeerarea. Van daar af klim 'n voetpad bestendig na die ruïnes, en die meeste mense benodig ongeveer dertig minute om die hoofgebied te bereik. Dit is 'n egte stap, nie 'n wandeling nie. Die beloning is 'n stad waaroor amper niemand gebou het nie, in 'n omgewing wat homself verduidelik die oomblik as jy aankom.

Die mense wat hier gewoon het, was Pisidiane. Hulle was nie Lyciërs nie, en hulle was nie Griekse koloniste nie. Pisidia was die bergland binnelands van hierdie kus, en sy dorpe het 'n reputasie gehad vir onafhanklikheid en vir veg. Hulle het hul eie taal gepraat voordat Grieks as die geskrewe taal oorgeneem het. Om op hierdie hoogte te woon, agter kranse, met een moeilike toegangspad, was 'n doelbewuste strategie eerder as 'n toeval van geografie.

Alexander die Grote het hierheen gekom tydens sy veldtog deur Klein-Asië, en Termessos is een van die plekke wat hy nie ingeneem het nie. Antieke verslae beskryf hoe hy onder die stad aankom, die posisie beoordeel en besluit dat 'n beleg hier meer sou kos as wat dit werd was. Hy het aangegaan. Loop die laaste gedeelte van die pad op en kyk terug af in die vallei, en die redenasie word duidelik. Daar is geen maklike manier om 'n leër hierheen te bring nie.

Die toegangspad is verdedig deur mure en torings. Terwyl jy klim, let op lyne messelwerk wat oor die helling loop en vir die oorblyfsels van 'n poort op die ou pad. Blokke is sonder mortel gesny en gepas, staatmaak op gewig en akkuraatheid. Op plekke kan jy sien waar die muur op natuurlike rots gebou is, so die krans het deel van die verdediging geword. Enigiemand wat aanval, moes in 'n nou, oor die hoof gesiene ruimte instroom.

Die teater is die rede waarom baie mense hierdie klim maak. Dit is in die heuwelhang uitgesny aan die rand van 'n afgrond, en die sitplekke kyk na 'n gaping waar die verhooggebou gedeeltelik weggeval het. Deur daardie gaping kyk jy reguit uit na die berg oorkant die vallei en na lae rante daaragter. Sit halfpad op en bly 'n rukkie. Min antieke teaters is met soveel vertroue geplaas.

Water was die stad se sentrale probleem. Daar is geen rivier hier bo nie en geen betroubare fontein nie, so die inwoners het enorme watertenke in die rotsbodem uitgegrawe en reën van dakke en geplaveide oppervlaktes opgevang. Verskeie van hulle oorleef op die plat grond naby die middel, met nou mondings wat in diep kamers oopmaak. Sommige is nie omhein nie. Pasop waar jy om hulle stap, en hou kinders naby - die openinge is maklik om tussen die struike mis te kyk.

Rondom die oop area sal jy die oorblyfsels van burgerlike geboue vind: 'n gimnasium en badblok met hoë mure, 'n raadsaal en terrasse wat eens tempels en monumente gehou het. Bome groei nou deur die meeste daarvan. Blokke lê presies waar hulle geland het. Die gebrek aan rekonstruksie is deel van die aantrekkingskrag. Jy kyk na ineenstorting eerder as na 'n restourasie, en jy moet die geboue self aanmekaarsit.

Volg die tekens na die nekropolis en die terrein verander van karakter. Honderde klipsarkofage is oor die hange tussen die dennebome versprei, baie omgekantel, gekraak, of met hul swaar deksels afgegly. Sommige dra gekerfde rosette, skilde of leeufigure. Aardbewings en grafrowers tussen hulle is verantwoordelik vir die wanorde. Om daardeur te stap is vreemd en onvergeetlik - 'n hele heuwelhang van gebreekte klipkiste, met niemand anders in sig nie.

Een graf staan uit. In 'n rotswand is 'n kamer uitgekap met 'n reliëf van 'n ruiter in wapenrusting, saam met wapens en 'n skild. Tradisie identifiseer dit as die begraafplaas van Alcetas, 'n offisier van Alexander wat aan die verloorkant van die oorloë wat op Alexander se dood gevolg het, beland het, en wat by Termessos gesterf het. Die snywerk is beskadig en verweer, maar die perd en ruiter is steeds leesbaar in helder lig.

Die stad is nooit deur 'n vyand vernietig nie. Die waarskynlikste verduideliking vir die einde daarvan is 'n aardbewing wat die waterstelsel gebreek het, waarna dit nie meer sin gemaak het om op hierdie hoogte te woon nie. Mense het afgetrek. Die woud het toegemaak. Vandag beskerm die nasionale park rondom dit wilde bokke, takbokke en roofvoëls, en jy kan hulle dalk op die stap sien of hoor. Vroegoggend is die beste tyd vir beide wildlewe en koel lug.

Termessos is nog nooit volledig opgegrawe nie. Opmetings en skoonmaakwerk is uitgevoer, maar die meeste van die stad lê steeds onder grond, struikgewas en gevalle klippe. Dit is ongewoon vir 'n terrein van hierdie grootte in Turkye. Dit beteken ook dat die paaie informeel is en die bewegwijzering beperk is, so laat meer tyd toe as wat die afstande aandui. Inskripsies verskyn op blokke in die onderbos, waarvan baie geskenke aan die stad deur genoemde burgers opgeteken het.

Voordat jy begin afgaan, sit op 'n blok naby die teater en doen niks vir 'n paar minute nie. Die wind is die hardste ding hier. Onder jou daal die vallei af, en die pad waarmee jy opgery het, is 'n dun lyn in die bome. Mense het hierdie harde, waterlose rant gekies omdat dit hulle vry gehou het, en hulle het dit teen die suksesvolste leër van hul tyd gehou. Nou het die denne dit. Neem jou tyd op die pad af.