Τερμέσος

Σταματήστε να περπατάτε για ένα δευτερόλεπτο και ακούστε. Εδώ πάνω ο θόρυβος είναι κυρίως άνεμος που κινείται μέσα από κλαδιά πεύκου, και μετά τίποτα. Ένα πουλί φωνάζει κάπου κάτω από το μονοπάτι. Η δική σας αναπνοή είναι δυνατή, επειδή η ανάβαση είναι απότομη και ο αέρας είναι πιο αραιός από ό,τι στην ακτή. Το έδαφος είναι από χαλαρό ασβεστόλιθο και πευκοβελόνες, και μυρίζει καυτή ρητίνη. Πεσμένα κομμάτια από λαξευμένη πέτρα βρίσκονται ανάμεσα στα δέντρα, μισοκαλυμμένα με βρύα και ξερά φύλλα.

Η Τερμησσός βρίσκεται μέσα σε ένα εθνικό πάρκο στα βουνά βορειοδυτικά της Αττάλειας, σε υψόμετρο πάνω από 1.000 μέτρα. Ένας δρόμος σας φέρνει μέσα από το δάσος σε ένα χώρο στάθμευσης. Από εκεί ένα μονοπάτι ανηφορίζει σταθερά προς τα ερείπια, και οι περισσότεροι άνθρωποι χρειάζονται περίπου τριάντα λεπτά για να φτάσουν στην κύρια περιοχή. Είναι μια πραγματική βόλτα, όχι μια βόλτα. Η ανταμοιβή είναι μια πόλη που σχεδόν κανείς δεν έχτισε πάνω από, σε ένα περιβάλλον που εξηγείται τη στιγμή που φτάνετε.

Οι άνθρωποι που ζούσαν εδώ ήταν Πισίδες. Δεν ήταν Λύκιοι, και δεν ήταν Έλληνες άποικοι. Η Πισιδία ήταν η ορεινή χώρα στην ενδοχώρα αυτής της ακτής, και οι πόλεις της είχαν φήμη για την ανεξαρτησία τους και για τις μάχες τους. Μιλούσαν τη δική τους γλώσσα πριν τα ελληνικά επικρατήσουν ως γραπτή. Η ζωή σε αυτό το υψόμετρο, πίσω από γκρεμούς, με έναν δύσκολο δρόμο προσέγγισης, ήταν μια σκόπιμη στρατηγική και όχι ένα γεωγραφικό ατύχημα.

Ο Μέγας Αλέξανδρος έφτασε από εδώ κατά τη διάρκεια της εκστρατείας του στη Μικρά Ασία, και η Τερμησσός είναι ένα από τα μέρη που δεν πήγε. Αρχαίες αναφορές τον περιγράφουν να φτάνει κάτω από την πόλη, να αξιολογεί τη θέση και να αποφασίζει ότι μια πολιορκία εδώ θα κόστιζε περισσότερο από όσο άξιζε. Προχώρησε. Περπατήστε το τελευταίο τμήμα του μονοπατιού και κοιτάξτε πίσω στην κοιλάδα, και ο συλλογισμός γίνεται προφανής. Δεν υπάρχει εύκολος τρόπος να φέρετε στρατό εδώ πάνω.

Η προσέγγιση ήταν προστατευμένη από τείχη και πύργους. Καθώς ανεβαίνετε, προσέξτε για γραμμές τοιχοποιίας που διατρέχουν την πλαγιά και για τα ερείπια μιας πύλης στον παλιό δρόμο. Τα τετράγωνα κόπηκαν και τοποθετήθηκαν χωρίς κονίαμα, βασιζόμενοι στο βάρος και την ακρίβεια. Σε ορισμένα σημεία μπορείτε να δείτε πού το τείχος ήταν χτισμένο πάνω σε φυσικό βράχο, έτσι ώστε ο γκρεμός να έγινε μέρος της άμυνας. Όποιος επιτίθετο έπρεπε να διοχετευτεί σε έναν στενό, παραβλεπόμενο χώρο.

Το θέατρο είναι ο λόγος που πολλοί άνθρωποι κάνουν αυτή την ανάβαση. Είναι σκαμμένο στην πλαγιά του λόφου στην άκρη ενός λόφου, και τα καθίσματα βλέπουν σε ένα κενό όπου το κτίριο της σκηνής έχει εν μέρει καταρρεύσει. Μέσα από αυτό το κενό κοιτάτε κατευθείαν έξω στο βουνό απέναντι από την κοιλάδα και σε στρώματα κορυφογραμμών πέρα από αυτό. Καθίστε μέχρι τη μέση της διαδρομής και μείνετε λίγο. Λίγα αρχαία θέατρα οπουδήποτε είναι τοποθετημένα με τόση σιγουριά.

Το νερό ήταν το κεντρικό πρόβλημα της πόλης. Δεν υπάρχει ποτάμι εδώ πάνω και καμία αξιόπιστη πηγή, έτσι οι κάτοικοι έσκαψαν τεράστιες δεξαμενές στο βράχο και συνέλεγαν τη βροχή από στέγες και πλακόστρωτες επιφάνειες. Αρκετές από αυτές σώζονται στο επίπεδο έδαφος κοντά στο κέντρο, με στενά στόμια που ανοίγουν σε βαθιούς θαλάμους. Μερικές είναι χωρίς περίφραξη. Προσέξτε τα βήματά σας γύρω τους και κρατήστε τα παιδιά κοντά - τα ανοίγματα είναι εύκολο να τα χάσετε ανάμεσα στους θάμνους.

Γύρω από την ανοιχτή περιοχή θα βρείτε τα ερείπια αστικών κτιρίων: ένα γυμναστήριο και ένα λουτρό με ψηλούς τοίχους, μια αίθουσα συμβουλίου και αναβαθμίδες που κάποτε φιλοξενούσαν ναούς και μνημεία. Δέντρα τώρα φυτρώνουν στο μεγαλύτερο μέρος της. Τα τετράγωνα βρίσκονται ακριβώς εκεί που προσγειώθηκαν. Η έλλειψη ανακατασκευής είναι μέρος της γοητείας. Βλέπετε κατάρρευση και όχι αποκατάσταση, και πρέπει να συναρμολογήσετε μόνοι σας τα κτίρια.

Ακολουθήστε τις πινακίδες προς τη νεκρόπολη και ο χώρος αλλάζει χαρακτήρα. Εκατοντάδες πέτρινες σαρκοφάγοι είναι διάσπαρτες στις πλαγιές ανάμεσα στα πεύκα, πολλές αναποδογυρισμένες, ραγισμένες ή με τα βαριά καπάκια τους γλιστρημένα. Μερικές φέρουν σκαλιστές ροζέτες, ασπίδες ή φιγούρες λιονταριών. Σεισμοί και τυμβωρύχοι μεταξύ τους εξηγούν την αταξία. Το περπάτημα μέσα από αυτόν είναι παράξενο και αξέχαστο - μια ολόκληρη πλαγιά από σπασμένα πέτρινα φέρετρα, χωρίς κανέναν άλλο να φαίνεται.

Ένας τάφος ξεχωρίζει. Λαξευμένος σε μια επιφάνεια βράχου είναι ένας θάλαμος με ανάγλυφο ιππέα με πανοπλία, μαζί με όπλα και μια ασπίδα. Η παράδοση τον προσδιορίζει ως τον τόπο ταφής του Αλκέτα, ενός αξιωματικού του Αλεξάνδρου που κατέληξε στην πλευρά των ηττημένων στους πολέμους που ακολούθησαν τον θάνατο του Αλεξάνδρου, και ο οποίος πέθανε στην Τερμησσό. Το γλυπτό είναι κατεστραμμένο και φθαρμένο, αλλά το άλογο και ο αναβάτης είναι ακόμα ευανάγνωστα στο φως.

Η πόλη δεν καταστράφηκε ποτέ από εχθρό. Η πιθανότερη εξήγηση για το τέλος του είναι ένας σεισμός που διέλυσε το σύστημα ύδρευσης, μετά τον οποίο η ζωή σε αυτό το υψόμετρο έπαψε να έχει νόημα. Οι άνθρωποι μετακινήθηκαν προς τα κάτω. Το δάσος έκλεισε. Σήμερα, το εθνικό πάρκο γύρω του προστατεύει αγριοκάτσικα, ελάφια και αρπακτικά πουλιά, και μπορεί να τα δείτε ή να τα ακούσετε στη βόλτα. Νωρίς το πρωί είναι η καλύτερη ώρα τόσο για την άγρια ζωή όσο και για τον δροσερό αέρα.

Η Τερμησσός δεν έχει ανασκαφεί ποτέ πλήρως. Έχουν πραγματοποιηθεί έρευνες και εργασίες καθαρισμού, αλλά το μεγαλύτερο μέρος της πόλης εξακολουθεί να βρίσκεται κάτω από χώμα, θάμνους και πεσμένες πέτρες. Αυτό είναι ασυνήθιστο για μια τοποθεσία αυτού του μεγέθους στην Τουρκία. Σημαίνει επίσης ότι τα μονοπάτια είναι άτυπα και η σήμανση περιορισμένη, οπότε αφήστε περισσότερο χρόνο από ό,τι υποδηλώνουν οι αποστάσεις. Επιγραφές εμφανίζονται σε μπλοκ στην υποβλάστηση, πολλές από τις οποίες καταγράφουν δώρα που έγιναν στην πόλη από ονομαστικούς πολίτες.

Πριν ξεκινήσετε, καθίστε σε ένα μπλοκ κοντά στο θέατρο και μην κάνετε τίποτα για λίγα λεπτά. Ο άνεμος είναι ο πιο δυνατός εδώ. Κάτω από εσάς η κοιλάδα υποχωρεί και ο δρόμος που οδηγήσατε είναι μια λεπτή γραμμή στα δέντρα. Οι άνθρωποι επέλεξαν αυτή τη σκληρή, άνυδρη κορυφογραμμή επειδή τους κρατούσε ελεύθερους και την κράτησαν απέναντι στον πιο επιτυχημένο στρατό της εποχής τους. Τώρα τα πεύκα την έχουν. Αφιερώστε χρόνο στο μονοπάτι προς τα κάτω.