Θέατρο Άσπενδος

Ρίξτε ένα νόμισμα στο πάτωμα της σκηνής και οι άνθρωποι στην πάνω σειρά θα το ακούσουν. Αυτός ο ισχυρισμός επαναλαμβάνεται πολύ, και εδώ πλησιάζει στην πραγματικότητα. Περάστε μέσα από την θολωτή είσοδο και η θερμοκρασία πέφτει - το πέρασμα είναι πέτρινο, βαθύ και σκιασμένο. Στη συνέχεια, ο χώρος ανοίγει. Τα καθίσματα υψώνονται μπροστά σας σε ένα καθαρό ημικύκλιο, και ολόκληρος ο πίσω τοίχος της σκηνής παραμένει όρθιος, στο πλήρες ύψος του, με την οροφή του άθικτη.

Αυτό το τελευταίο μέρος είναι ο λόγος που οι ειδικοί έρχονται εδώ. Ρωμαϊκά θέατρα σώζονται σε πολλές χώρες γύρω από τη Μεσόγειο. Σε όλες σχεδόν τις χώρες το κτίριο της σκηνής έχει καταρρεύσει, αφήνοντας μόνο τα καθίσματα κεκλιμένα σε μια πλαγιά. Στην Άσπενδο το κτίριο της σκηνής στέκει. Πόρτες, κόγχες, ανοίγματα παραθύρων και ο επάνω όροφος είναι όλα στη θέση τους. Μπορείτε να δείτε το σχήμα της αίθουσας στην οποία έπαιζαν οι ηθοποιοί, αντί να το φανταστείτε από ένα σχέδιο σε έναν πίνακα.

Μια επιγραφή κατονομάζει τον αρχιτέκτονα. Ονομαζόταν Ζήνων, γιος του Θεοδώρου, και ήταν ντόπιος. Αυτό είναι ασυνήθιστο και αξίζει να σημειωθεί. Πολύ λίγα αρχαία κτίρια φέρουν το όνομα του ατόμου που τα σχεδίασε. Το θέατρο χτίστηκε τον δεύτερο αιώνα μ.Χ., κατά τη διάρκεια της βασιλείας του Μάρκου Αυρηλίου, και δόθηκε στην πόλη από δύο πλούσιους αδελφούς της οικογένειας Κούρτιους, των οποίων τα ονόματα εμφανίζονται επίσης στις επιγραφές.

Κοιτάξτε πώς το κτίριο συναντά τον λόφο. Τα κάτω καθίσματα στηρίζονται στην φυσική πλαγιά, κάτι που εξοικονομεί τεράστια προσπάθεια. Τα πάνω καθίσματα και οι πλευρικές είσοδοι βρίσκονται σε χτιστούς θόλους, επειδή ο λόφος ήταν μισογκρεμισμένος. Δύο θολωτοί διάδρομοι σας μεταφέρουν από έξω κατευθείαν στη μέση των καθισμάτων. Πάνω από την πάνω σειρά εκτείνεται μια στοά με τοξοειδείς γωνίες, η οποία σκίαζε τους θεατές και βοηθούσε τον ήχο. Ολόκληρος ο σχεδιασμός είναι πρακτικός παρά επιδεικτικός.

Ο τοίχος της σκηνής δεν ήταν γυμνός όπως φαίνεται τώρα. Τον κάλυπταν μαρμάρινα πάνελ, με σειρές από κίονες να στέκονται μπροστά σε αγκύλες, και αγάλματα στις κόγχες ανάμεσά τους. Οι τρύπες για τα στηρίγματα είναι ακόμα ορατές στην επιφάνεια. Στην κορυφή υπάρχει ένα ανάγλυφο που δείχνει μια φιγούρα περιτριγυρισμένη από φυτικούς κύλινδρους, που συνήθως ταυτίζεται με τον Διόνυσο, τον θεό που συνδέεται με το θέατρο. Πάνω από αυτό υπήρχαν οι υποδοχές για μια ξύλινη τέντα που σκίαζε το κοινό.

Η ακουστική είναι πραγματικά καλή και οι λόγοι είναι μάλλον δομικοί παρά μαγικοί. Τα καθίσματα είναι απότομα κεκλιμένα, έτσι ώστε ο ήχος να φτάνει σε κάθε σειρά χωρίς να περνάει από τη σειρά μπροστά. Η καμπύλη πέτρα αντανακλά αντί να απορροφά. Ο ψηλός τοίχος της σκηνής πίσω από τους ηθοποιούς αναπηδά τη φωνή προς τα εμπρός αντί να την αφήνει να διαφύγει προς τα πάνω. Σταθείτε στο κέντρο του δαπέδου της σκηνής και μιλήστε με κανονική φωνή. Κάποιος στην κορυφή θα ακούσει τα λόγια.

Εδώ είναι αυτό που έσωσε το κτίριο. Μετά τη Ρωμαϊκή περίοδο, το θέατρο δεν εγκαταλείφθηκε σε αγρότες που αναζητούσαν λαξευμένη πέτρα, κάτι που συνήθως καταστρέφει αυτά τα μέρη. Κατά την περίοδο των Σελτζούκων μετατράπηκε σε καραβανσεράι - ένα οχυρωμένο πανδοχείο για εμπόρους και τα ζώα τους. Τα τείχη συντηρούνταν επειδή κάποιος τα χρησιμοποιούσε. Ένα κτίριο που βρισκόταν σε χρήση επισκευάζεται. Αυτός είναι ο κύριος λόγος που ο τοίχος της σκηνής σώζεται μέχρι σήμερα.

Ίχνη αυτής της μεταγενέστερης περιόδου εξακολουθούν να υπάρχουν στους τοίχους. Σε ορισμένα σημεία μπορείτε να βρείτε ζιγκ-ζαγκ μοτίβα από κόκκινο τούβλο και κεραμίδι, εφαρμοσμένα πάνω από τη ρωμαϊκή τοιχοποιία. Αναζητήστε τα στα περάσματα και γύρω από τις επάνω περιοχές. Πρόκειται για μια παράξενη επικάλυψη: Ρωμαϊκή μηχανική από κάτω, Σελτζουκική διακόσμηση από πάνω, με αρκετές εκατοντάδες χρόνια μεταξύ των δύο. Οι περισσότεροι επισκέπτες περνούν κατευθείαν από την πλακόστρωση, επειδή κοιτάζουν τη σκηνή.

Το θέατρο εξακολουθεί να λειτουργεί. Παραστάσεις πραγματοποιούνται εδώ, συμπεριλαμβανομένου ενός διεθνούς φεστιβάλ όπερας και μπαλέτου τους καλοκαιρινούς μήνες. Μαξιλάρια τοποθετούνται πάνω στην αρχαία πέτρα, ο φωτισμός τοποθετείται προσωρινά και το κοινό κάθεται περίπου εκεί που καθόταν το κοινό τον δεύτερο αιώνα. Αν η επίσκεψή σας συμπίπτει με μια ημερομηνία παράστασης, η άφιξη το βράδυ είναι μια εντελώς διαφορετική εμπειρία από την άφιξη το μεσημέρι. Την ημέρα μπορείτε να καθίσετε οπουδήποτε και να μείνετε όσο θέλετε.

Η Άσπενδος ήταν μια πόλη, όχι μόνο ένα θέατρο, και το υπόλοιπο βρίσκεται στον λόφο από πάνω. Υπάρχει ένα στάδιο, μια αγορά, ένα κτίριο του συμβουλίου και τα ερείπια μιας βασιλικής, απλωμένα στην επίπεδη κορυφή της ακρόπολης. Πολύ λίγοι άνθρωποι περπατούν μέχρι εκεί. Το μονοπάτι είναι δύσβατο και δεν υπάρχει καθόλου σκιά. Αν έχετε χρόνο και αρκετό νερό, πηγαίνετε - πιθανότατα θα έχετε ολόκληρη την άνω πόλη δική σας.

Το υδραγωγείο είναι ο άλλος λόγος που οι μηχανικοί κάνουν το ταξίδι. Βόρεια του χώρου, ψηλοί πέτρινοι πύργοι ορθώνονται στην πεδιάδα. Ανήκουν σε ένα σύστημα ύδρευσης υπό πίεση. Το κανάλι κατέβαινε σε μια κοιλάδα, έτρεχε υπό πίεση και ανέβαινε ξανά στην απέναντι πλευρά. Οι πύργοι ανακούφιζαν αυτή την πίεση στα σημεία καμπής. Βλέποντας κανείς από κοντά, γίνεται σαφές πόσα χρήματα επένδυσε η πόλη απλώς και μόνο για να κατεβάσει το νερό από τους λόφους.

Το σκηνικό είναι εύκολο να υποτιμηθεί από το χώρο στάθμευσης. Η Άσπενδος βρίσκεται στην Παμφυλιακή πεδιάδα, μια επίπεδη παράκτια λωρίδα που υποστηρίζεται από τα βουνά του Ταύρου, τα οποία υψώνονται απότομα σε μικρή απόσταση στην ενδοχώρα. Η πόλη πλούτισε σε αυτήν την πεδιάδα - γεωργική γη, άλογα και ένα ποτάμι που τη συνδέει με τη θάλασσα. Ο πλούτος εξηγεί το θέατρο. Μια μικρή φτωχή πόλη δεν αναθέτει ένα κτίριο αυτής της ποιότητας και σίγουρα δεν μπορεί να συντηρήσει ένα.

Επισκεφθείτε νωρίς ή αργά την ημέρα, αν μπορείτε. Ο χαμηλός ήλιος χτυπά τον τοίχο της σκηνής από το πλάι και αναδεικνύει τα πλαίσια των θυρών, τα στηρίγματα και τις τρύπες που άφησαν τα μαρμάρινα στηρίγματα. Το μεσημέρι όλα ισοπεδώνονται και η επιφάνεια μοιάζει με λευκή πέτρα. Τα πρωινά είναι πιο δροσερά και ήσυχα, πριν φτάσουν οι ομάδες με τα πούλμαν από τα θέρετρα κατά μήκος της ακτής. Μία ώρα είναι αρκετή εδώ, και δύο ώρες είναι καλύτερες.

Πριν φύγετε, ανεβείτε στην πάνω σειρά και καθίστε. Κοιτάξτε το πάτωμα της σκηνής από κάτω. Η απόσταση είναι σημαντική, κι όμως ο χώρος φαίνεται κοντινός — αυτός είναι ο σχεδιασμός που λειτουργεί. Κάποιος υπολόγισε αυτές τις αναλογίες με σχοινί, στάθμες νερού και αριθμητική, και τις έκανε σωστά. Άνθρωποι κάθονται σε αυτή ακριβώς τη θέση για πολύ καιρό, περιμένοντας να ξεκινήσει κάτι. Δώστε λίγο χρόνο. Μετά ακούστε.