Zatopione miasto Kekova

Kapitan wyłącza silnik, a łódź sunie w ciszy. Pod kadłubem, przez wodę tak czystą, że wydaje się niemal nieobecna, przesuwają się kształty – prosta ściana, schody, kwadratowy róg pokoju. Ponad powierzchnią, ta sama kamieniarka ciągnie się wzdłuż brzegu wyspy, w połowie zanurzona w morzu, a w połowie na zewnątrz. Umysł potrzebuje chwili, by zaakceptować to, co relacjonują oczy. Unosisz się nad ulicami zatopionego miasta.

To zatopione miasto Kekova, rozciągnięte wzdłuż północnego brzegu wyspy Kekova, naprzeciwko wiosek rybackich Üçağız i Kaleköy. Na skalistym zboczu wyspy widać fundamenty domów, schody, nabrzeża i wejścia na każdym poziomie – niektóre wysokie i suche, niektóre na linii wody, niektóre całkowicie zanurzone. Fioletowe schody schodzą ze skały prosto w błękit i ciągną się dalej, jakby mieszkańcy mogli w każdej chwili wyjść ociekając wodą.

Winowajcą był sam niespokojny ląd. To wybrzeże należy do aktywnej strefy trzęsień ziemi, a starożytni pisarze i współczesna geologia są zgodni, że ląd wielokrotnie się przesuwał. Trzęsienia ziemi w II wieku n.e. są powszechnie obwiniane za obniżenie linii brzegowej o kilka metrów, zsuwając dolne miasto pod wodę. To, co kiedyś było czynną osadą portową – magazyny, domy, pomosty obsługujące statki na wybrzeżu Licji – przekształciło się w rafę z architekturą.

Nawiasem mówiąc, warto tu zapamiętać nazwę Licja – starożytny region morski tego wybrzeża, słynący z grobowców i miast o silnej niezależności. Reda Kekova, osłonięty kanał między wyspą a lądem, dawała licyjskim żeglarzom spokojne kotwicowisko w każdych warunkach pogodowych, dokładnie tak, jak teraz chroni Twój statek wycieczkowy. Dobre porty nigdy nie wychodzą z mody. Zmieniają się tylko ich właściciele.

Ochrona jest dziś niezawodna. Kekova i jej wody zostały ogłoszone obszarem specjalnej ochrony w 1990 roku. Pływanie, snurkowanie i nurkowanie są zabronione nad samymi zatopionymi ruinami, aby chronić je przed poszukiwaczami pamiątek i uszkodzeniami kotwic. Łodzie trzymają się oznakowanych podejść. Zatopione ściany można oglądać przez czystą wodę lub przez szklane panele, a postoje na kąpiel odbywają się w pobliskich zatokach, do których można się udać. Zasady sprawiają, że miejsce to jest czytelne dla odwiedzających przez następne stulecie.

Większość wycieczek łączy wyspę z Kaleköy, maleńką wioską położoną na przeciwległym brzegu lądu – i Kaleköy zasługuje na równe miejsce. Leży na starożytnej Simenie i do dziś nie prowadzi do niej żadna droga. Wszystko dociera łodzią lub pieszo. Kamienne domy, drzewa granatu i pensjonaty przylegają do zbocza pod małym średniowiecznym zamkiem, którego mury wznoszą się na fundamentach położonych w starożytności. Wspinaczka jest krótka, męcząca, ale warta zachodu.

Wewnątrz zamku czeka jedno z najbardziej urokliwych znalezisk wybrzeża – maleńki teatr wykuty bezpośrednio w żywej skale, z siedmioma rzędami siedzeń i miejscem dla około trzystu osób. Zwykle nazywany jest najmniejszym teatrem w Licji. Cokolwiek tu wystawiano, publiczność miała już najlepszy widok na wybrzeże: czerwone dachy w dole, kanał, wyspę i jachty stojące tam, gdzie kiedyś kotwiczyły triremy.

Na skraju wody Kaleköy zachował swój charakterystyczny wizerunek. Na płyciźnie tuż przy brzegu stoi licyjski sarkofag, fale uderzają o jego podstawę, a jego łukowata pokrywa skierowana jest ku niebu. Stał się symbolem całego regionu – grobowcem w morzu. Wokół wioski kolejne sarkofagów pochylają się wśród drzew oliwnych i ogrodów. W sąsiednim Üçağız, starożytnej Teimiussa, cała nekropolia tłoczy się wzdłuż wybrzeża za portem.

Sam Üçağız to typowy punkt wyjścia – mała wioska z pomostami, restauracjami rybnymi i uliczkami, gdzie kurczaków jest więcej niż samochodów. Stąd wybierasz swoją łódź. Duże drewniane gulety okrążają wyspę z lunchem na pokładzie. Małe motorówki płynnie podpływają. Kajaki morskie, najlepsze dla osób ceniących ciszę, pozwalają wiosłować wzdłuż brzegu na wysokości oczu, tuż przy ruinach, w ciszy pozwalającej usłyszeć ryby rozbijające się o powierzchnię. Poranny kajakarstwo, po gładkiej wodzie, to wybór dla koneserów.

Zwróć uwagę na sam słup wody. Na płyciznach dno morskie ukazuje odłamki amfor i obrobione kamienie pokryte morską trawą. Kormorany suszą skrzydła na skałach, które kiedyś były liniami dachów. Latem kanał lśni światłem odbijającym się między wyspą a lądem. To również tętniący życiem morski krajobraz – łodzie rybackie wciąż wypływają o świcie z Üçağız, tak jak od tysięcy lat odpływają z tego samego miejsca kotwicowiska.

Jeśli czas pozwoli, zostańcie na wieczór. Gdy dzienne łodzie odpływają, Kaleköy powraca do mieszkańców na obfity, rodzinny obiad. Platformy restauracyjne lśnią nad ciemną wodą, grillowana ryba z cytryną przybywa, a zamek unosi się w blasku zachodzącego słońca. Nocleg w wiosce bez drogi, ze starożytnymi kamieniami pod stopami, to wspomnienie z podróży, które trwa dłużej niż całe trasy.

Słowo Kekova to dziś nazwa wyspy, kanału i całego regionu zatoki. Jachty pływające po wybrzeżu Licji traktują ją jako ulubione miejsce na nocleg, rzucając kotwice w cichych zatoczkach wokół Üçağız, podobnie jak kiedyś statki handlowe. Zimą wioski zamykają się w swoim towarzystwie, łowiąc ryby i naprawiając sieci, podczas gdy czaple grasują na płyciznach nad zatopionymi murami. Ruiny nie przejmują się porą poza sezonem. Czekają w tej wodzie, cierpliwe jak kamień, od prawie dwóch tysięcy lat.

Zanim wrócisz, spójrz jeszcze raz za burtę łodzi. Schody schodzą w dół przez słońce, w głęboki błękit i po prostu ciągną się dalej. Ktokolwiek je postawił, spodziewał się stóp, sprawunków, zwykłych dni. Morze zabrało miasto, ale zachowało jego kształty, przechowując je w zimnym, czystym schowku. Niewiele miejsc pozwala tak bezpośrednio dostrzec, jak tymczasowa jest linia brzegowa – i jak wdzięcznie może utonąć.