Myra Antieke Stad

Jy arriveer deur 'n see van plastiek. Moderne Demre is 'n dorp van kweekhuise – duisende van hulle, wat tot die horison glinster en tamaties vir die helfte van Turkye kweek. Dan eindig die pad by 'n grys krans, en die plastiektydperk verdwyn. Die rotswand voor jou is van bo tot onder gekerf met deure, kolomme en stoepe – 'n vertikale stad van grafte, gestapel soos woonstelle vir die dooies. Duiwe waai uit die openinge. Die effek stop gesprekke.

Dit is Myra, een van die groot stede van Lycië – die antieke seevaartstreek van hierdie kus. In sy bloeityd was dit onder die voorste lede van die Lyciese Liga, en in die Bisantynse eeue het dit gestyg tot die hoofstad van die streek. Die grootste deel van die stad lê steeds begrawe onder meters rivierslik, onder die kweekhuise waar jy pas verby is. Wat opgegrawe is – die grafte en die teater – sou alleen die reis regverdig.

Stap nader aan die grafte en bestudeer die snywerk. Dit is nie abstrakte monumente nie. Hulle is portrette van huise – klipkopieë van die houthuise waarin die Lyciërs werklik gewoon het, met balke, balke en penvoeë wat getrou in die rots weergegee is. Sommige het gekerfde stoepe en reliëfs van die families wat binne gerus het. Die Lyciërs het hul dooies permanente weergawes van die huise wat hulle geken het, gegee. As huisargitektuur het die grafte elke oorspronklike oorleef.

Waarom so hoog op die krans? Niemand kan met sekerheid sê nie. Een ou geloofsoortuiging lui dat gevleuelde geeste die dooies na die hiernamaals gedra het, so die grafte het naby die lug gewag. Neem dit as folklore wat getrou oorgedra is. Wat wel gedokumenteer is, is dat vroeë reisigers spore van rooi, blou en geel verf op hierdie fasades gevind het – die krans was eens 'n gekleurde stad. Die weer het dit sedertdien na grys teruggebring, met die vaagste spoke van pigment.

Langs die krans sprei die teater uit, een van die grootste in Lycië. Klim die trappe en gange en jy is binne ernstige Romeinse ingenieurswese – gewelfde gange, vlakke sitplekke en 'n verhooggebou waarvan die gekerfde blokke soos legkaartstukke rondlê. Soek na die teatermaskers wat in reliëf op gevalle klippe gekerf is – komedie- en tragediegesigte wat eens die verhoog versier het, wat nou op ooghoogte in die gras rus.

Die teater teken ook rampe en herstel aan. In die jaar 141 het 'n groot aardbewing stede regoor Lycië verwoes, insluitend hierdie teater. 'n Welgestelde Lyciër met die naam Opramoas, bekend vir sy skenkings, het gehelp om die heropbou hier en regoor die streek te befonds. Die sitplekke waarop jy klim, is deels die produk van een van die oudheid se groot filantropiese dade. Liefdadigheid, blyk dit, is 'n ou gewoonte in Myra – en die bekendste praktisyn daarvan moet nog kom.

In die vierde eeu was die biskop van hierdie stad 'n man met die naam Nicholas. Hy het na matrose, die armes en kinders omgesien, en stories van sy geheime geskenke het oor die Christelike wêreld versprei – muntstukke stilweg gelaat, bruidskatte in die nag voorsien. Daardie stories, eeue lank oorvertel en geborduur, het deur Europa gereis, klere en klimate verander en Kersvader geword. Die vrolike figuur van Desember kan sy papierwerk terugvoer na 'n biskop wat op hierdie grond geloop het.

Sy kerk staan in Demre-dorp, 'n kort rit vanaf die ruïnes. Die Kerk van Sint Nikolaas is 'n Bisantynse gebou oor vroeëre fondamente, met gewelfde sybeuke, fragmente van muurskilderye en vloermosaïeke in geometriese patrone. 'n Gebreekte sarkofaag word tradisioneel as sy graf uitgebeeld. Pelgrims, veral uit Ortodokse lande, arriveer die hele jaar deur, en Desember-dienste lok skares. Beligting is dof en die atmosfeer is eg - verlaag jou stem en neem jou tyd.

Die heilige self het nie gebly nie. In 1087 het matrose van die Italiaanse hawe Bari die kerk bestorm en die meeste van die relieke huis toe gedra, waar hulle steeds bewaar word. Bari het 'n basiliek vir hulle gebou en vier steeds die aankoms elke Mei. Myra het die storie, die kerk en die leë graf behou - en, sou baie hier argumenteer, die beter aanspraak op die man.

Myra het ook 'n lyn in die Skrif verdien. Die Handelinge van die Apostels teken aan dat Paulus, wat as gevangene na Rome gereis het, van skepe in Myra se hawe verwissel het. Daardie hawe, Andriake, lê 'n paar kilometer weg, en die ruïnes daarvan is die ompad werd – kaaie, pakhuise en 'n massiewe klipgraanskuur wat onder keiser Hadrianus gebou is. Die graanskuur huisves nou 'n museum van die Liciese beskawing, so graankluise hou uitstallings waar hulle eens die vloot se broodvoorraad gehou het.

Gee die terrein 'n rustige uur. Oggendlig val sagkens op die grafkrans, en die teater hou skaduwee tot die middag. Ooievaars en mossies nes in die ruïnes. Buite die hek verkoop stalletjies lemoensap en, onvermydelik, Kersvader-aandenkings langs Liciese grafreplikas – 'n vreemde kleinhandelopsomming van tweeduisend jaar. Die lemoene is ten minste plaaslik en uitstekend.

Argeologie speel hier 'n lang spel. Opgrawings het gevind dat die stad merkwaardig ongeskonde onder sy kombers van slik lê – op plekke etlike meters diep – insluitend 'n klein Bisantynse kapel wat ontdek is met muurskilderye wat nog in plek is. Elke graafseisoen skil 'n bietjie meer van die plan af. Plaaslike inwoners maak 'n grap dat die helfte van Myra nog steeds onder die tamatiekweekhuise slaap, en die grap is toevallig akkuraat. Waardeur jy vandag stap, is 'n fraksie van wat onder die lande wag.

Voordat jy vertrek, staan weer eens tussen krans en teater en laat die lae sak. 'n Seevarende volk het huise vir hul dooies gekerf. 'n Aardbewing het plaasgevind en 'n ryk man het herbou. 'n Biskop het in die geheim toegegee en 'n legende in rooi geword. Matrose het 'n heilige gesteel, slik het 'n kapiteel begrawe, en boere het tamaties oor die ruïnes geplant. Myra het dit alles geabsorbeer en aangehou – en vanaand sal sy kweekhuise stil gloei oor strate wat steeds ondergronds slaap.