Perge

De hitte straalt in golven van de stenen af. Er is hier bijna geen schaduw en het licht weerkaatst op de bleke kalksteen, waardoor je je ogen moet dichtknijpen. Droog gras groeit tussen de straatstenen en sprinkhanen springen met een droog, klikkend geluid van je voeten weg. Ergens achter je kraakt een poort. Het stof op het pad is fijn en licht van kleur en het nestelt zich binnen enkele minuten aan je schoenen. Neem water mee. Kijk dan omhoog naar de twee ronde torens voor je.

Die torens behoren tot de oude Hellenistische poort en vormen het beeld dat de meeste mensen bij zich dragen als ze Perge verlaten. Ze zijn gebouwd van vierkante blokken, hebben hun bovenste verdiepingen verloren, maar steken nog steeds ver boven hoofdhoogte uit. Tussen en achter de torens ligt een ovale binnenplaats. Iedereen die de stad binnenkwam, passeerde deze smalle, afgesloten ruimte. In eerste instantie diende het als verdedigingswerk. Later, onder Romeinse heerschappij, werd het omgebouwd tot iets dat meer op een tentoonstellingsruimte leek.

Die transformatie had een sponsor met een naam. Plancia Magna kwam uit een vooraanstaande familie in de tweede eeuw, bekleedde openbare ambten en priesterschappen en betaalde voor de herbouw van de binnenplaats in marmer met nissen voor beelden. De beelden beeldden goden, keizers en leden van haar eigen familie af, met inscripties die aangaven wie wat had geschonken. Veel ervan bevinden zich nu in het Antalya Museum. Lege nissen in de muren markeren de plek waar ze stonden.

Voorbij de binnenplaats loopt de belangrijkste zuilenstraat in een rechte lijn naar het noorden. Hij is lang, breed en onmiskenbaar. In het midden loopt een ondiep stenen kanaal dat water door de stad voerde. Op een warme dag koelde dat kanaal de lucht af en voorzag het de winkels aan weerszijden van water. Aan beide kanten staan zuilen, sommige staan nog overeind, vele liggen op de plek waar ze zijn gevallen. Kijk naar de bestrating voor de groeven die door karrenwielen zijn uitgesleten.

Aan het einde van de straat, aan de voet van een heuvel met een platte top, staan de overblijfselen van een monumentale fontein. Hier kwam water aan en viel in een bassin voordat het het kanaal voedde waar u zojuist langs liep. Een liggende riviergod was erin gehouwen. De heuvel erachter is de acropolis, het oudste bewoonde deel van de site, dat al bewoond werd lang voordat de Romeinse stad zich over de vlakte beneden uitbreidde.

Loop terug naar het stadion. Het is een van de best bewaarde renbanen in Anatolië, een langwerpige ovale tribune op rijen gewelven. Ga eronderdoor. De gewelfde ruimtes aan de buitenkant werden gebruikt als winkels, en sommige dragen inscripties met namen van de ambachten of de winkeliers die ze huurden. Ga in het midden van de renbaan staan en kijk naar de rijen. Tienduizenden mensen konden vanaf deze rijen naar races en spelen kijken.

Ernaast ligt het theater, gebouwd tegen een helling met een toneelgebouw erachter. Fragmenten van de gebeeldhouwde decoratie zijn bewaard gebleven, waaronder reliëfpanelen met Dionysos, de god van de wijn en het theater. De toegang tot het theater is afhankelijk van de lopende restauratiewerkzaamheden en het is soms gesloten voor bezoekers. Als het open is, beklim dan een paar rijen en kijk terug over de vlakte richting de zee. Zo niet, dan is de buitenmuur nog steeds de moeite waard om langs te lopen.

Veel van de beeldhouwwerken in het Antalya Museum zijn afkomstig uit het badcomplex net binnen de poort. Romeinse badhuizen waren niet alleen wasplaatsen, maar ook sociale gebouwen. Dit badhuis had een opeenvolging van warme, lauwe en koude ruimtes met bassins, marmeren vloeren en beelden in de hoeken. Je kunt de plattegrond nog steeds volgen en de bakstenen steunpilaren zien die ooit de verhoogde vloeren droegen. Warme lucht circuleerde eronder en steeg op door de muren.

De agora, het marktplein van de stad, ligt vlak bij de poort. Het was een grote open binnenplaats omringd door winkels, met een rond gebouw in het midden. Kijk eens naar de vloeren aan de randen. Op sommige plekken is mozaïek met patronen bewaard gebleven, gelegd in eenvoudige geometrische vormen in zwart-wit. De drempels van de winkels laten nog steeds de uitsparingen zien waar de deuren draaiden. Dit was het commerciële centrum van een stad die rijkdom vergaarde dankzij de vruchtbare vlakte eromheen.

Perge bracht een figuur voort wiens werk je misschien wel eens hebt bestudeerd zonder te weten waar hij vandaan kwam. Apollonius van Perge was een wiskundige uit de Hellenistische periode die een belangrijk werk schreef over kegelsneden – de krommen die je krijgt door een kegel te doorsnijden. De woorden ellips, parabool en hyperbool zijn afkomstig uit zijn werk. Eeuwen later gebruikten astronomen die de banen van planeten beschreven de terminologie en geometrie van een man die hier geboren was.

De stad komt ook voor in de vroege christelijke geschiedenis. In de Handelingen der Apostelen staat dat Paulus en zijn metgezellen Perga bezochten tijdens hun reis door deze streek. Perga bleef belangrijk tot in de Byzantijnse periode, met kerken die binnen het oude stratenplan werden gebouwd. Uiteindelijk verzandde de toegang tot de haven, verslechterde de veiligheid aan de kust en trokken de mensen weg. De vlakte werd weer gebruikt voor landbouw, wat de plek vandaag de dag nog steeds omringt.

Een vraag die tijdens de rit hierheen opkomt: waarom een grote stad bouwen op een open vlakte, kilometers van de zee, zonder natuurlijke verdediging? Het antwoord is de rivier. Boten voeren de rivier op vanaf de kust, waardoor de stad toegang had tot de scheepvaart zonder direct blootgesteld te worden aan plunderaars vanaf het water. Om je heen is de vlakte nu landbouwgrond — katoenvelden, boomgaarden en rijen kassen — met de moderne stad Aksu tussen de ruïnes en de kust.

Sluit je bezoek af door midden op de straat met zuilen te staan, met uitzicht op de fontein en de heuvel. Probeer boven het getjilp van de cicaden uit te komen. Winkels aan beide kanten, water dat door het midden stroomt, karren op de bestrating, mensen die naar de baden lopen — daarvoor diende deze plek. Nu is er droog gras en een uitgestrekte hemel. Voel hoe heet de steen onder je hand is. Loop dan terug door de ronde torens.