Σαγαλάσος

Αναπνεύστε και παρατηρήστε πόσο αραιός και καθαρός είναι ο αέρας. Στέκεστε περίπου ενάμιση χιλιάδα μέτρα ψηλά, στις απότομες νότιες πλαγιές των βουνών του Ταύρου. Ο άνεμος κινείται πάνω σε σπασμένα μάρμαρα. Πολύ πιο κάτω, ο πυθμένας της κοιλάδας απλώνεται σε χωράφια και τη μικρή πόλη Αγλασούν. Και κάπου μπροστά σας - ακούστε - νερό πιτσιλίζει. Αυτός ο ήχος θα έχει σημασία αργότερα. Η Σαγαλασός είναι μια ρωμαϊκή πόλη στον ουρανό και υποδέχεται τους επισκέπτες με τρεχούμενο νερό.

Οι άνθρωποι που έχτισαν την πρώτη πόλη εδώ ήταν οι Πισίδες, σκληροτράχηλοι ορεινοί με φήμη πολεμιστών. Επέλεξαν αυτή την ιλιγγιώδη τοποθεσία σκόπιμα. Η πλαγιά τους παρείχε άμυνα, οι κρύες πηγές τους έδιναν νερό και το ύψος τους έδινε θέα σε κάθε προσέγγιση. Οι πόλεις στην ακτή ήταν πλούσιες και ευάλωτες. Η Σαγαλασός ήταν σκληρή - δυσπρόσιτη, δύσκολη στην καλλιέργεια και πολύ δύσκολη στην επίθεση. Αυτή η πεισματική γεωγραφία διαμόρφωσε όλα όσα συνέβησαν στη συνέχεια.

Ένας επισκέπτης αρνήθηκε να αποθαρρυνθεί. Το 333 π.Χ., ο Μέγας Αλέξανδρος έφτασε με τον στρατό του κατά τη διάρκεια της πορείας του στην Ανατολία. Οι αρχαίοι ιστορικοί κατέγραψαν ότι οι Πισίδες τον συνάντησαν στα ύψη και ότι τα στρατεύματά του έπρεπε να πολεμήσουν σε ανηφόρες ενάντια σε υπερασπιστές που γνώριζαν κάθε βράχο. Κατέλαβε την πόλη ούτως ή άλλως. Είναι μια παράξενη διάκριση, αλλά πραγματική: η πλαγιά στην οποία παίρνετε την ανάσα σας σήμερα κάποτε δοκίμασε τον πιο επιτυχημένο στρατιωτικό διοικητή στην αρχαία ιστορία.

Υπό τη Ρώμη, το ορεινό οχυρό άνθισε σε ένα εκθετήριο. Η Σαγαλασός κέρδισε την εύνοια των αυτοκρατόρων και ο Αδριανός την τίμησε ως την πρώτη πόλη της Πισιδίας, έναν τίτλο που διαφήμιζε με υπερηφάνεια. Μαρμάρινα μνημεία σκαρφάλωναν στην πλαγιά σε αναβαθμίδες - δύο αγορές, ένα συμβούλιο, λουτρά, ναοί, κρήνες, μια βιβλιοθήκη. Για μια επαρχιακή ορεινή πόλη, η φιλοδοξία ήταν τεράστια. Η αστική υπερηφάνεια εδώ ήταν ένα ανταγωνιστικό άθλημα και οι παίκτες ξόδευαν περιουσίες σε πέτρα.

Τώρα ακολουθήστε αυτόν τον ήχο πιτσιλίσματος στην άνω αγορά, γιατί οδηγεί σε κάτι σχεδόν παράλογο. Η Κρήνη του Αντωνίνου - ένας μνημειώδης τοίχος από κίονες, κόγχες και αγάλματα του δεύτερου αιώνα - κατέρρευσε σε σεισμούς πριν από πολύ καιρό. Οι αρχαιολόγοι την ξαναέχτισαν από χιλιάδες αρχικά κομμάτια και το 2010 άνοιξαν ξανά το νερό. Κρύο νερό ορεινής πηγής αναβλύζει τώρα ξανά από το ίδιο αρχαίο κανάλι. Δεν φαντάζεστε μια ρωμαϊκή κρήνη. Ακούτε μια.

Οι ανασκαφές εδώ έχουν τη συνήθεια να ανακαλύπτουν γίγαντες. Το 2007, στα ερείπια των ρωμαϊκών λουτρών, οι αρχαιολόγοι αποκάλυψαν θραύσματα ενός κολοσσιαίου αγάλματος του αυτοκράτορα Αδριανού - ένα κεφάλι ύψους σχεδόν ενός μέτρου και τεράστια πόδια με σανδάλια. Την επόμενη χρονιά, ένα αντίστοιχο κολοσσιαίο κεφάλι του Μάρκου Αυρηλίου αναδύθηκε κοντά. Τα ευρήματα έγιναν παγκόσμια είδηση. Τα πρωτότυπα εκτίθενται στο μουσείο στο Μπουρντούρ, αλλά βρέθηκαν στα ερείπια που μπορείτε να περάσετε σήμερα.

Ανεβείτε ψηλότερα και φτάνετε στο θέατρο, που βρίσκεται κοντά στην κορυφή της πόλης. Μπορούσε να φιλοξενήσει περίπου εννέα χιλιάδες άτομα και οι σειρές του κρέμονται πάνω από μια απότομη πλαγιά με φόντο τα βουνά. Κοιτάξτε προσεκτικά και θα δείτε ότι οι κατασκευαστές δεν το ολοκλήρωσαν ποτέ εντελώς - οι ογκόλιθοι βρίσκονται τριγύρω με το τελικό τους σκάλισμα ημιτελές, ακριβώς εκεί που τα έβαλαν οι χτίστες πριν από αιώνες. Καθίστε σε μια ψηλή σειρά και ανακτήστε την ανάσα σας. Το ρωμαϊκό κοινό έκανε την ίδια ανάβαση.

Ο Σαγαλασός εργαζόταν επίσης για να ζήσει. Η πόλη παρήγαγε μαζικά εκλεκτά κοκκινογυαλισμένα κεραμικά, γνωστά στους αρχαιολόγους ως κόκκινα κεραμικά Sagalassos, και τα εξήγαγε σε όλη την ανατολική Μεσόγειο για αιώνες. Τα τοπικά πήλινα στρώματα τροφοδοτούσαν το ένα τέταρτο των εργαστηρίων και των κλιβάνων. Πιάτα και κύπελλα που κατασκευάζονταν σε αυτή την πλαγιά του βουνού έχουν ανακαλυφθεί σε αρχαίες τοποθεσίες σε μακρινές χώρες. Αν η κρήνη ήταν το πρόσωπο της πόλης, η κεραμική ήταν η μισθοδοσία της - μια εργοστασιακή πόλη που φορούσε μάρμαρο.

Το τέλος ήρθε από κάτω από το έδαφος. Σοβαροί σεισμοί χτύπησαν τον έκτο και έβδομο αιώνα, και η πανώλη και η ανασφάλεια μάστιζαν την περιοχή την ίδια εποχή. Οι επιζώντες σταδιακά κατέβηκαν προς την κοιλάδα, όπου βρίσκεται σήμερα το Ağlasun. Η πόλη δεν ξαναχτίστηκε ποτέ σοβαρά ούτε ξαναλεηλατήθηκε - πολύ ψηλά, πολύ απομακρυσμένα. Το χώμα σέρνονταν αργά κάτω από τις πλαγιές και έθαψε τους δρόμους. Αυτό που κατέστρεψε τη Sagalassos το διατήρησε επίσης, σαν ένα σφραγισμένο αρχείο σε υψόμετρο.

Το αρχείο άνοιξε σωστά το 1990, όταν μια ομάδα με επικεφαλής το βελγικό πανεπιστήμιο του Leuven ξεκίνησε συστηματικές ανασκαφές που συνεχίζονται μέχρι σήμερα. Η προσέγγισή τους έκανε τον χώρο διάσημο μεταξύ των αρχαιολόγων: ανοικοδόμηση μνημείων χρησιμοποιώντας τις αρχικές πέτρες όπου είναι δυνατόν. Το σιντριβάνι είναι το χαρακτηριστικό τους επίτευγμα. Κάθε καλοκαίρι, οι ερευνητές επιστρέφουν για να ανασύρουν μια άλλη γωνιά του εδάφους. Αυτό που βλέπετε σήμερα είναι ίσως ένα κλάσμα της πόλης - το υπόλοιπο περιμένει ακόμα κάτω από την πλαγιά του λόφου.

Δώστε στον χώρο το αργό περπάτημα που απαιτεί. Οι βεράντες συνδέονται με πέτρινα μονοπάτια και σκάλες, και κάθε πλατύσκαλο αναδιαμορφώνει την κοιλάδα από κάτω. Αναζητήστε το δημοτικό συμβούλιο, τη βιβλιοθήκη με το ψηφιδωτό δάπεδο και τον μακρύ δρόμο με κιονοστοιχίες. Εδώ πάνω ο καιρός γράφει το πρόγραμμα - ο ήλιος μπορεί να μετατραπεί σε κρύο άνεμο μέσα σε λίγα λεπτά, ακόμα και το καλοκαίρι. Πάρτε νερό, φορέστε αληθινά παπούτσια και γυρίστε τακτικά. Η θέα πίσω σας είναι η μισή αρχιτεκτονική.

Πριν κατεβείτε, σταθείτε για άλλη μια φορά εκεί που μπορείτε να ακούσετε το σιντριβάνι. Αυτός ο ήχος διέσχισε δεκαοκτώ αιώνες για να φτάσει σε εσάς - σιωπηλός από σεισμούς, θαμμένος κάτω από το χώμα και απελευθερωμένος ξανά από υπομονετικά χέρια. Τα βουνά που νίκησαν τους στρατούς τώρα φυλάνε μια άδεια μαρμάρινη πόλη και μια λειτουργική βρύση ρωμαϊκού νερού. Πιάστε τον κρύο αέρα στις παλάμες σας. Κάτω στην κοιλάδα, η ζωή συνεχιζόταν. Εδώ πάνω, αξιοσημείωτα, ένα μικρό κομμάτι της επέστρεψε.