Ανίτκαμπιρ

Η ησυχία έρχεται πριν από οτιδήποτε άλλο. Βγαίνετε από έναν πολυσύχναστο δρόμο της Άγκυρας, περνάτε από την πύλη και ο θόρυβος της κυκλοφορίας χάνεται πίσω από τα δέντρα. Τότε ακούτε τα δικά σας βήματα στην πέτρα. Το πλακόστρωτο εδώ είναι μεγάλο και χλωμό, και μεταφέρει καθαρά τον ήχο. Ο άνεμος κινείται στο ανοιχτό έδαφος χωρίς τίποτα να τον διακόψει. Κάπου μπροστά, οι μπότες ενός φρουρού χτυπούν το πεζοδρόμιο με αργό, σκόπιμο ρυθμό. Οι άνθρωποι χαμηλώνουν τις φωνές τους χωρίς να τους ζητηθεί.

Κοιτάξτε ψηλά στον λόφο. Αυτή η τοποθεσία επιλέχθηκε εν μέρει για τη θέση της - ψηλό έδαφος με απέραντη θέα στην πρωτεύουσα. Όταν ξεκίνησαν οι εργασίες, οι αρχαιολόγοι βρήκαν κάτι απροσδόκητο στον ίδιο τον λόφο. Τύμβοι από τη Φρυγική περίοδο, χιλιάδων ετών, βρίσκονταν κάτω από την επιφάνεια. Ανασκάφηκαν και τα ευρήματα πήγαν σε μουσεία της πόλης. Έτσι, το έδαφος που επιλέχθηκε για έναν τάφο του εικοστού αιώνα αποδείχθηκε ότι ήταν ήδη τόπος ταφής, πολύ καιρό πριν.

Το σχέδιο προέκυψε από έναν ανοιχτό διαγωνισμό που διεξήχθη στις αρχές της δεκαετίας του 1940. Αρχιτέκτονες από την Τουρκία και το εξωτερικό υπέβαλαν συμμετοχές. Δύο Τούρκοι αρχιτέκτονες, ο Εμίν Ονάτ και ο Ορχάν Αρντά, κέρδισαν με ένα σχέδιο που απέφευγε τόσο την οθωμανική μορφή με τρούλο όσο και ένα αντίγραφο ενός κλασικού ναού. Αυτό που δημιούργησαν είναι αυστηρό, ορθογώνιο και πολύ μεγάλο, χτισμένο από πέτρα, με τετράγωνες κολώνες αντί για στρογγυλές. Είχε σκοπό να μοιάζει με τίποτα άλλο, και έτσι είναι.

Η κατασκευή διήρκεσε από το 1944 έως το 1953, σε χρόνια που η χώρα είχε λίγα χρήματα να διαθέσει. Ο Μουσταφά Κεμάλ Ατατούρκ, ιδρυτής και πρώτος πρόεδρος της Τουρκικής Δημοκρατίας, είχε πεθάνει στις 10 Νοεμβρίου 1938. Το σώμα του αναπαύθηκε σε ένα κτίριο μουσείου αλλού στην Άγκυρα, ενώ χτιζόταν αυτό το σημείο. Στις 10 Νοεμβρίου 1953, δεκαπέντε χρόνια μετά τον θάνατό του, τα λείψανά του μεταφέρθηκαν εδώ. Αυτή η ημερομηνία είναι ο λόγος για τον οποίο η επέτειος γιορτάζεται σε αυτό το μέρος κάθε χρόνο.

Ξεκινήστε από εκεί που ξεκινούν οι περισσότεροι επισκέπτες, στον Δρόμο των Λιονταριών. Είκοσι τέσσερα πέτρινα λιοντάρια παρατάσσονται στην προσέγγιση σε αντικριστά ζεύγη. Είναι σκαλισμένα σε ένα σκόπιμα παλιό στυλ, εμπνευσμένο από τη γλυπτική των Χετταίων - τον πολιτισμό της κεντρικής Ανατολίας της Εποχής του Χαλκού, του οποίου η πρωτεύουσα βρισκόταν λίγες ώρες ανατολικά από εδώ. Τα λιοντάρια δεν βρυχώνται ούτε σηκώνονται. Ξαπλώνουν, ήρεμα και βαριά, με τα μπροστινά τους πόδια προς τα εμπρός. Η επιλογή ήταν σκόπιμη. Η δύναμη που εκδηλώνεται σε ηρεμία διαβάζεται διαφορετικά από τη δύναμη που εκδηλώνεται σε απειλή.

Το ίδιο το περπάτημα είναι μέρος του σχεδιασμού. Ο Δρόμος των Λιονταριών είναι μακρύς, επίπεδος και ελαφρώς στενεύει, και είναι πλακόστρωτος με τρόπο που σε κάνει να επιβραδύνεις. Δεν υπάρχει συντόμευση και κανένα παράδρομο. Όλοι πλησιάζουν με τον ίδιο τρόπο, περίπου με την ίδια ταχύτητα, με τα πόδια. Είτε φτάνετε ως αρχηγός κράτους είτε ως μαθητής σχολείου, το κτίριο σας αναγκάζει να καλύψετε μόνοι σας αυτή την απόσταση πριν σας δείξει οτιδήποτε.

Στο τέλος, το έδαφος ανοίγει σε μια μεγάλη τελετουργική πλατεία. Η πλακόστρωση είναι στρωμένη με ένα μοτίβο από χρωματιστή πέτρα που συχνά έχει συγκριθεί με ένα ανατολικό χαλί απλωμένο στο έδαφος. Δέκα πύργοι στέκονται γύρω από τις άκρες αυτού του χώρου, ο καθένας με ένα όνομα που συνδέεται με τις αξίες και τα γεγονότα της ίδρυσης της δημοκρατίας, και ο καθένας φέρει σκαλιστά ανάγλυφα. Εδώ τοποθετήθηκε χώμα από κάθε επαρχία της χώρας, έτσι ώστε ολόκληρη η Τουρκία να αναπαρίσταται κάτω από τα πόδια.

Η πέτρα αξίζει προσοχής. Τα υλικά προέρχονταν από λατομεία σε διαφορετικές περιοχές της Τουρκίας και τα χρώματα διαφέρουν από το ένα μέρος του συγκροτήματος στο άλλο - ζεστό κρεμ, γκρι, κόκκινο, σκούροι τόνοι κοντά στον ίδιο τον τάφο. Περάστε το βλέμμα σας κατά μήκος ενός τοίχου σε χαμηλό ήλιο και η απόκλιση είναι καθαρά. Τίποτα δεν εισήχθη για να τονίσει το επιχείρημα. Το κτίριο είναι συναρμολογημένο από τη χώρα που τιμά, κάτι που ελήφθη σκόπιμα.

Τώρα ανεβείτε τα φαρδιά σκαλιά προς την Αίθουσα της Τιμής. Εκατέρωθεν της σκάλας υπάρχουν μεγάλα ανάγλυφα πάνελ που απεικονίζουν σκηνές από τον πόλεμο που ίδρυσε τη δημοκρατία. Πάνω, μια σειρά από ψηλές τετράγωνες κολόνες στηρίζει μια βαριά πέτρινη στέγη. Η κλίμακα αλλάζει εδώ. Στεκόμενοι στη βάση αυτών των κιόνων, οι περισσότεροι άνθρωποι σταματούν να μιλάνε. Οι αναλογίες έχουν υπολογιστεί για να κάνουν ένα άτομο να αισθάνεται μικρό χωρίς να αισθάνεται αποκλεισμένο, και αυτό λειτουργεί σχεδόν σε όλους.

Μέσα στην αίθουσα το φως είναι αμυδρό και η οροφή είναι ψηλή, με σχέδια από ψηφιδωτά παρμένα από παραδοσιακά τουρκικά σχέδια υφασμάτων και χαλιών. Στο βάθος βρίσκεται ένα ενιαίο τεράστιο μπλοκ μαρμάρου. Είναι σημαντικό να κατανοήσουμε τι είναι. Αυτό το τετράγωνο είναι ένας δείκτης, όχι ένα φέρετρο. Τα λείψανα του Ατατούρκ βρίσκονται σε έναν θάλαμο από κάτω, λαξευμένο στο λόφο, στον ίδιο άξονα. Οι επισκέπτες πλησιάζουν τον δείκτη, σταματούν και στέκονται. Πολλοί φέρνουν λουλούδια και τα αφήνουν εκεί.

Απέναντι από την πλατεία, απέναντι από τον κύριο τάφο, υπάρχει ένας δεύτερος τάφος. Εκεί βρίσκεται ο Ισμέτ Ινονού, ο οποίος πολέμησε στον πόλεμο της ανεξαρτησίας, διετέλεσε πρωθυπουργός και έγινε ο δεύτερος πρόεδρος της χώρας. Πέθανε το 1973 και θάφτηκε εδώ απέναντι από τον προκάτοχό του. Η τοποθέτηση των δύο ανδρών ο ένας απέναντι στον άλλον στον ίδιο ανοιχτό χώρο είναι μια απλή αρχιτεκτονική δήλωση για τη συνέχεια, που γίνεται χωρίς να χρειάζεται γραπτή εξήγηση.

Το συγκρότημα διαθέτει επίσης ένα μουσείο, και είναι πιο συγκινητικό από ό,τι περιμένουν οι περισσότεροι. Υπάρχουν τα προσωπικά αντικείμενα του Ατατούρκ, οι στολές του, το γραφείο του, τα βιβλία του με τις δικές του σημειώσεις στο περιθώριο και ένα από τα αυτοκίνητά του. Διάβαζε συνεχώς και έγραφε στα βιβλία του καθώς πήγαινε. Αλλού, μεγάλα ζωγραφισμένα πανοράματα δείχνουν τις εκστρατείες του πολέμου της ανεξαρτησίας. Η τελετουργική φρουρά αλλάζει κατά διαστήματα κατά τη διάρκεια της ημέρας, σιωπηλά, μπροστά σε όποιον τυχαίνει να στέκεται εκεί.

Πριν φύγετε, περπατήστε μέχρι την άκρη της πλατείας και κοιτάξτε την Άγκυρα από κάτω. Από εδώ πάνω η πόλη απλώνεται προς κάθε κατεύθυνση - πολυκατοικίες, λόφοι, δρόμοι, η συνηθισμένη ζωή συνεχίζεται. Γυρίστε πίσω και κοιτάξτε την ίδια την πλατεία και παρατηρήστε πόσοι άνθρωποι είναι εδώ σήμερα, από μικρά παιδιά μέχρι ανθρώπους αρκετά μεγάλους για να θυμούνται το 1953. Αυτό είναι ένα μέρος όπου οι άνθρωποι έρχονται για τους δικούς τους λόγους. Σταθείτε ήσυχα για μια στιγμή και μετά περπατήστε πίσω στον Δρόμο των Λιονταριών.