آنیت‌کابیر

سکوت قبل از هر چیز دیگری فرا می‌رسد. از یک خیابان شلوغ آنکارا بالا می‌آیید، از دروازه عبور می‌کنید و صدای ترافیک از پشت درختان محو می‌شود. سپس صدای قدم‌های خودتان را روی سنگ می‌شنوید. سنگفرش اینجا بزرگ و رنگ‌پریده است و صدا را به خوبی منتقل می‌کند. باد در زمین باز حرکت می‌کند و چیزی آن را نمی‌شکند. جایی جلوتر، چکمه‌های یک نگهبان با ریتمی آهسته و سنجیده به سنگفرش برخورد می‌کنند. مردم بدون اینکه از آنها خواسته شود، صدای خود را پایین می‌آورند.

به تپه نگاه کنید. این مکان تا حدودی به دلیل موقعیتش انتخاب شده است - زمینی مرتفع با منظره‌ای وسیع از پایتخت. وقتی کار شروع شد، باستان‌شناسان چیزی غیرمنتظره در خود تپه یافتند. تپه‌های تدفین از دوره فریگیه، هزاران سال قدمت، زیر سطح قرار داشتند. آنها کاوش شدند و یافته‌هایشان به موزه‌های شهر منتقل شد. بنابراین معلوم شد زمینی که برای یک مقبره قرن بیستمی انتخاب شده بود، مدت‌ها قبل، یک محل تدفین بوده است.

این طرح از یک مسابقه آزاد که در اوایل دهه 1940 برگزار شد، بیرون آمد. معمارانی از ترکیه و خارج از کشور طرح‌های خود را ارائه کردند. دو معمار ترک، امین اونات و اورهان آردا، با طرحی برنده شدند که هم از فرم گنبدی عثمانی و هم از کپی یک معبد کلاسیک اجتناب می‌کرد. آنچه آنها تولید کردند، مستطیلی سخت و بسیار بزرگ است که از سنگ ساخته شده و ستون‌های مربعی به جای ستون‌های گرد دارد. قرار بود شبیه هیچ چیز دیگری نباشد و همینطور هم هست.

ساخت و ساز از سال ۱۹۴۴ تا ۱۹۵۳، در طول سال‌های که کشور پول کمی برای خرج کردن داشت، ادامه داشت. مصطفی کمال آتاتورک، بنیانگذار و اولین رئیس جمهور جمهوری ترکیه، در ۱۰ نوامبر ۱۹۳۸ درگذشت. جسد او در یک ساختمان موزه در جای دیگری در آنکارا در حالی که این مکان در حال ساخت بود، آرمیده بود. در ۱۰ نوامبر ۱۹۵۳، پانزده سال پس از مرگ او، بقایای او به اینجا آورده شد. به همین دلیل است که سالگرد هر ساله در این مکان برگزار می‌شود.

از جایی که اکثر بازدیدکنندگان شروع می‌کنند، یعنی از جاده شیر، شروع کنید. بیست و چهار شیر سنگی به صورت جفت‌های روبرو در امتداد مسیر قرار گرفته‌اند. آنها عمداً به سبکی قدیمی و برگرفته از مجسمه‌های هیتی - تمدن عصر برنز آناتولی مرکزی که پایتخت آن چند ساعت در شرق اینجا قرار داشت - تراشیده شده‌اند. شیرها غرش نمی‌کنند یا قوز نمی‌کنند. آنها آرام و سنگین دراز کشیده‌اند و پنجه‌های جلویی خود را به جلو گرفته‌اند. این انتخاب عمدی بوده است. قدرتی که در حالت استراحت نشان داده می‌شود با قدرتی که در حالت تهدید نشان داده می‌شود، متفاوت است.

خودِ مسیر پیاده‌روی بخشی از طراحی است. جاده شیرها طولانی، مسطح و کمی باریک است و به گونه‌ای سنگفرش شده است که باعث می‌شود سرعت خود را کم کنید. هیچ میانبر و مسیر فرعی وجود ندارد. همه از یک راه، تقریباً با سرعت یکسان، پیاده به آنجا نزدیک می‌شوند. چه به عنوان رئیس دولت برسید و چه به عنوان یک دانش‌آموز، ساختمان باعث می‌شود قبل از اینکه چیزی به شما نشان دهد، خودتان آن فاصله را طی کنید.

در انتها، زمین به یک میدان بزرگ تشریفاتی باز می‌شود. سنگفرش با الگویی از سنگ‌های رنگی چیده شده است که اغلب با فرش آناتولی که در سراسر زمین پهن شده است، مقایسه شده است. ده برج در اطراف لبه‌های این فضا قرار دارند که هر کدام نامی مرتبط با ارزش‌ها و رویدادهای تأسیس جمهوری دارند و هر کدام نقش برجسته‌های حکاکی شده‌ای را حمل می‌کنند. خاک از هر استان کشور آورده شده و در اینجا قرار داده شده است، به طوری که کل ترکیه در زیر پا نمایان است.

سنگ سزاوار توجه است. مصالح از معادن مناطق مختلف ترکیه تهیه شده و رنگ‌ها از یک قسمت از مجموعه به قسمت دیگر متفاوت است - کرم گرم، خاکستری، قرمز، تناژهای تیره در نزدیکی خود مقبره. چشم خود را در امتداد دیواری در آفتاب کم حرکت دهید و تنوع به وضوح دیده می‌شود. هیچ چیز برای بیان نکته وارد نشده است. این ساختمان از کشوری که یادبود آن است، مونتاژ شده است، که تصمیمی آگاهانه بوده است.

حالا از پله‌های پهن به سمت تالار افتخار بالا بروید. در دو طرف راه پله، تابلوهای نقش برجسته بزرگی وجود دارد که صحنه‌هایی از جنگی را که منجر به تأسیس جمهوری شد، نشان می‌دهند. در بالا، ردیفی از ستون‌های مربعی بلند، سقف سنگی سنگینی را نگه می‌دارند. در اینجا مقیاس تغییر می‌کند. با ایستادن در پایه آن ستون‌ها، اکثر مردم صحبت خود را متوقف می‌کنند. تناسبات محاسبه شده‌اند تا فرد بدون احساس طرد شدن، احساس کوچکی کند و تقریباً روی همه کار می‌کند.

نور داخل سالن کم است و سقف بلند است و با موزاییک‌هایی که از طرح‌های سنتی پارچه و فرش ترکیه گرفته شده‌اند، تزئین شده است. در انتهای آن یک بلوک عظیم مرمر قرار دارد. درک این موضوع مهم است. آن بلوک یک نشانگر است، نه یک تابوت. بقایای آتاتورک در محفظه‌ای در پایین، در همان محور، در تپه تراشیده شده است. بازدیدکنندگان به نشانگر نزدیک می‌شوند، می‌ایستند و می‌ایستند. بسیاری گل می‌آورند و آنها را آنجا می‌گذارند.

در آن سوی میدان، روبروی مقبره اصلی، مقبره دوم قرار دارد. این مقبره، عصمت اینونو را در خود جای داده است، کسی که در جنگ استقلال جنگید، به عنوان نخست وزیر خدمت کرد و دومین رئیس جمهور کشور شد. او در سال ۱۹۷۳ درگذشت و در اینجا روبروی سلف خود به خاک سپرده شد. قرار دادن این دو مرد روبروی یکدیگر در یک فضای باز، یک بیانیه معماری ساده در مورد تداوم است که بدون نیاز به توضیح کتبی ساخته شده است.

این مجموعه همچنین دارای یک موزه است و تأثیرگذارتر از آن چیزی است که اکثر مردم انتظار دارند. وسایل شخصی آتاتورک، یونیفرم‌هایش، میز تحریرش، کتاب‌هایش با یادداشت‌های خودش در حاشیه‌ها و یکی از ماشین‌هایش آنجاست. او مدام مطالعه می‌کرد و در حین رفتن در کتاب‌هایش می‌نوشت. در جای دیگر، پانوراماهای نقاشی‌شده‌ی بزرگ، مبارزات جنگ استقلال را نشان می‌دهند. گارد تشریفاتی در فواصل زمانی مختلف در طول روز، در سکوت، جلوی هر کسی که اتفاقاً آنجا ایستاده است، تغییر می‌کند.

قبل از رفتن، به لبه‌ی میدان بروید و به آنکارای پایین نگاه کنید. از اینجا شهر در هر جهتی گسترده شده است - بلوک‌های آپارتمانی، تپه‌ها، جاده‌ها، زندگی عادی ادامه دارد. برگردید و به خود میدان نگاه کنید و توجه کنید که امروز چه تعداد آدم اینجا هستند، از بچه‌های کوچک گرفته تا افرادی که آنقدر بزرگ شده‌اند که سال ۱۹۵۳ را به یاد بیاورند. اینجا جایی است که مردم به دلایل خودشان به آنجا می‌آیند. لحظه‌ای آرام بایستید، سپس در جاده‌ی شیرها برگردید.