İztuzu-strand

Trek je schoenen uit en voel het zand. Het is fijn en lichtgoudkleurig, stevig aangestampt vlak bij de waterlijn. Het strand strekt zich uit in een lange, heldere strook tot het overgaat in de zeemist. Aan de ene kant komt de Middellandse Zee aan in langzame, gelijkmatige golven. Aan de andere kant, slechts een paar honderd meter verderop, strekt zich een groene rivierdelta vlak en stil uit, vol riet en vogelgezang. Er zijn maar weinig stranden waar je tegelijkertijd zoet en zout water aantreft. Dit strand doet dat wel.

İztuzu is een zandbank. Hij strekt zich uit over zo'n vierenhalve kilometer en sluit de delta van de Dalyan-rivier af van de open zee. De rivier kronkelt vanuit het Köyceğiz-meer door een doolhof van kanalen, omzoomd met hoog riet. De meeste bezoekers komen per bootje aan en manoeuvreren zich door dat doolhof. Kapiteins sturen op gevoel, omdat de rietmuren er allemaal hetzelfde uitzien. Wanneer de boot eindelijk uit de kanalen glipt en het strand zich voor hen opent, wordt het meestal muisstil aan boord.

Dit is tevens een van de belangrijkste stranden voor schildpadden in de Middellandse Zee. Elke zomer nestelen onechte karetschildpadden hier. Wetenschappers noemen ze Caretta caretta, en langs deze kust gebruiken de lokale bewoners dezelfde naam. Vrouwelijke onechte karetschildpadden slepen zich 's nachts aan land, graven een kuil met hun achterflippers en leggen tientallen zachte eieren. Daarna bedekken ze het nest, slepen zich terug naar het water en verdwijnen. Veel van hen zijn tientallen jaren geleden op precies dit strand uitgekomen en zijn instinctief teruggekeerd naar het zand waar ze begonnen.

Ongeveer twee maanden later graven de schildpadjes zich een weg naar buiten, meestal na zonsondergang. Elk schildpadje is klein genoeg om in je handpalm te passen. Ze rennen naar de helderste horizon, wat op een natuurlijk strand de zee betekent. Kunstlicht brengt ze in verwarring en verwarde schildpadjes sterven. Daarom sluit İztuzu 's nachts tijdens het broedseizoen en daarom zijn de gebouwen hier laag en donker. De regels zijn bewust streng. De schildpadden waren hier eerder.

Het strand had dit alles bijna verloren. In de jaren 80 planden projectontwikkelaars een groot hotelcomplex op de zandbank. Natuurbeschermers in Turkije en daarbuiten vochten tegen het project. De luidste stem was die van June Haimoff, een Engelse vrouw die zich hier in een eenvoudige strandhut had gevestigd. De lokale bevolking noemde haar Kaptan June – Kapitein June. Ze schreef brieven, mobiliseerde wetenschappers en journalisten en weigerde op te geven. De campagne trok internationale aandacht en de druk werkte.

In 1988 riep Turkije de regio Köyceğiz en Dalyan uit tot speciaal beschermd milieugebied. Het hotel werd nooit gebouwd. İztuzu bleef een strand van zand, riet en schildpadden in plaats van beton. Natuurbeschermingsgroepen hebben het sindsdien vele malen geprezen en het wordt vaak genoemd als een van de best beschermde stranden van Europa. Haimoff bracht de rest van haar lange leven door aan de oevers van het water dat ze hielp redden, en haar oude hut is bewaard gebleven als een klein monument voor de campagne.

Loop naar het uiteinde van het strand, vlakbij de wegingang, en je komt bij een opvangcentrum voor zeeschildpadden. Dierenartsen en vrijwilligers behandelen schildpadden die gewond zijn geraakt door scheepsschroeven, vishaken en ingeslikt plastic. Herstellende dieren rusten uit in schaduwrijke bassins en bezoekers zijn van harte welkom om te kijken. Gezonde schildpadden worden teruggezet in zee en sommige dragen satellietzenders zodat onderzoekers hun reis door de Middellandse Zee kunnen volgen. Een kleine donatie helpt om de bassins draaiende te houden.

Kijk tijdens uw wandeling ook naar het zand zelf. Houten palen en kleine kooivormige frames markeren actieve nesten, elk met eieren op een handdiepte onder het wateroppervlak. Geef ze de ruimte. Parasols zijn alleen toegestaan in gemarkeerde zones die verder van het water af liggen, omdat een parasolpaal die op de verkeerde plek wordt gestoken een legsel eieren kan verpletteren. Sporen in het ochtendzand laten soms zien waar een vrouwtje 's nachts aan land is gekomen – twee ribbels, als de afdruk van een tractorband.

Achter het strand gaat het bruisende leven van de delta verder. Reigers staan stokstijf in het ondiepe water. IJsvogels flitsen tussen het riet. Blauwe krabben scharrelen over de bodem van de kanalen en harder rimpelt het wateroppervlak. De mix van zoet en zout water maakt dit een van de rijkste wetlands aan de Turkse kust. Als je aan het einde van de middag met een boot terugvaart naar Dalyan, kleurt het licht het riet goud en komen de vogels tevoorschijn om te eten.

Het stadje Dalyan dankt zijn naam aan de visfuiken – hekachtige vallen die vissen vangen die tussen het meer en de zee zwemmen. Al duizenden jaren wordt er in dit water gevist. Hoog op de kliffen boven de rivier kijken in de rotswand uitgehouwen graven neer op de voorbijvarende boten. Ze behoorden toe aan Kaunos, een oude stad waarvan de ruïnes nog steeds in de buurt staan. De uitgehouwen gevels lijken op kleine tempels, compleet met zuilen en frontons die rechtstreeks in de steen zijn gehouwen.

Je kunt İztuzu ook over de weg bereiken, via een kronkelende route door een dennenbos vanuit Dalyan. De twee uiteinden van het strand voelen verschillend aan. Aan de kant van de weg bevindt zich het reddingscentrum en een drukker gedeelte met ligbedden. Aan de rivierkant is het wilder, met duinen, drijfhout en de monding van het kanaal. Daartussen liggen lange stukken waar je tien minuten kunt wandelen zonder iemand tegen te komen. Neem water mee, want er is weinig schaduw in het midden van de zandbank.

Het zwemmen is er gemakkelijk en open. De zeebodem loopt geleidelijk af, het water is helder en de golven zijn meestal zacht. In de vroege zomer deel je de zee misschien wel met meer leven dan je verwacht, omdat de volwassen schildpadden zich voeden en wachten in de baai vlak voor de kust. Het zien van een schildpad die even boven water komt om adem te halen – donker schild, stompe kop, een langzame knipoog – is een moment dat mensen zich jaren later nog herinneren.

Voordat je vertrekt, ga even bij de waterlijn staan en kijk over de hele lengte van de zandbank. Er is hier bijna niets gebouwd, en die afwezigheid is juist de bedoeling. Dit strand ziet er zo uit omdat mensen ruzie maakten, brieven schreven en koppig om de plek gaven. Onder je voeten, ergens in het warme zand, wacht de volgende generatie onechte karetschildpadden misschien al op de schemering, klaar om zich een weg naar buiten te graven en naar de golven te rennen.